پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
پرسش شما هر چند از ابهام و احتمالات گوناگون برخوردار است، در صورت قانع نشدن از این پاسخ، در نامه بعدی سؤالتان را روشن تر بیان کنید تا پاسخ بهتری تقدیمتان گردد.
حق الناس، گاهی جنبه مالی دارد و گاهی جنبه آبرویی. در صورتی که حق الناس جنبه مالی داشته باشد، مثل این که انسان در کودکی مال دیگری را برداشته و یا تلف کرده، باید به گونه ای مثل یا قیمت آن را به آن شخص یا به ورثه او برساند و حلالیت بطلبد. اگر او را نمی شناسد یا دسترسی به او ندارد، باید به نیت او به فقیری که سید نباشد، صدقه بدهد که اصطلاحا به این کار، «ردّ مظالم» می گویند. (1)
و اگر مربوط به غیر مال باشد، مانند غیبت و تهمت، در صورت امکان لازم است حلالیت طلبیده شود. اگر حلالیت خواهی مفسده داشته باشد، مثلاً باعث کدورت و ناراحتی بیش تر شود، لازم نیست حلالیت خواهی شود؛ بلکه باید انسان توبه کند و برای صاحب حق دعا و استغفار کند. بهتر است کاری انجام دهد و ثوابش را به او هدیه نماید.
پىنوشت:
1. آیت الله فاضل، جامع المسائل، ج 2، س 941.
