سلام

پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
حضرت علی (ع) خطاب به شخصي كه بر زبانش کلمة (استغفر اللّه) جاری ساخت فرمودند:
« می‌دانی استغفار چیست؟! استغفار درجه بلند مقامان و صدرنشینان عالم اعلا است و در معنای استغفار شش چیز لازم است:
1ـ پشیمانی و حسرت از کردار گذشته؛
2ـ عزم بر ترک آن برای همیشه؛
3ـ ادا کردن حقوق مردم به طوری که هنگام مردن پاک باشد و (رحمت ) خدا را ملاقات کند. در حالی که حق کسی بر عهده‌اش نباشد؛
4ـ هر واجبی که ضایع کرده ،جبران نماید؛
5ـ آن چه گوشت بر بدنش از حرام روئیده ، با حزن بر آخرت آبش کند تا پوست به استخوان بچسبد و گوشت نو در بدنش پیدا شود؛
6ـ زحمت عبادت را به بدن خود بچشاند، چنان چه خوشی و شیرینی گناه را چشانیده است . هر گاه این شش چیز در تو پیدا شود آن گاه بگو: استغفراللّه». (1)
علمای اخلاق گفته‌اند که:
چهار شرط اول از شرایط قبولی توبه است و دو شرط آخر کمال توبه است، یعنی دست یافتن به بالاترین مقام و مرتبه توبه کنندگان.
نتیجه این که توبه واقعی، پشیمانی و حسرت از کردار و گناه گذشته است که لازمة آن، عزم بر ترک گناه در آینده و جبران گذشته، اعم از حقوق الهی و حقوق مردمی می‌باشد(در مورد مذکور اگر طرف مقابل نیز راضی به این کار بوده است حلالیت گرفتن از او معنا نداشته و لازم نیست). وقتی توبه واقعاً انجام گرفت، به نظر همه علمای اسلام در پیشگاه خداوند مقبول است. خداوند نه تنها به وسیله توبه، گناه را از بین می‌برد، بلکه آن را به حسنه و نیکی مبدل می‌کند. (2)
با تحقق شرایطی که ذکر شد، توبه نیز مورد قبول حق تعالی قرار می‌گیرد. (3)
غرق گنه ناامید مشو ز دربار ما که عفو کردن بود، در همه دم کار ما
توبه شکستی بیا هر آنچه هستی بیا امیدواری بجو، ز نام غفار ما

پی نوشت ها:
1. نهج البلاغة فیض الاسلام، کلمات قصار، شمارة 409 ص 1271.
2. آیت اللّه ناصر مکارم شیرازی، اخلاق در قرآن، ج 1، ص 217، آیت اللّه شهید عبدالحسین دستغیب، گناهان کبیره، ج 2، ص 399.
3. جهت آگاهی از توبه و مسائل آن کتاب «توبه از دیدگاه قرآن و حدیث» نوشتة علیرضا حسنی را مطالعه کنید.