خود شيريني در دين اسلام چه حكمي دارد/

پرسش: خود شيريني در دين اسلام چه حكمي دارد/
شرح : با عر ض سلام و خسته نباشيد خدمت شما ببخشيد مي خواستم بدانم دين اسلام در مورد خود شيريني چه فرمايشي دارد و پيامبر گرامي اسلام در اين مورد چه مي فرمايد و ببخشيد
پاسخ:
"خود شیرینی" مفهوم کشدار و گسترده ای است. در لغت نامه دهخدا در تعریف این واژه آمده:
خود را محبوب دیگران کردن ، دروغ و سخن چینی کردن به جهت محبوب کردن خود نزد دیگران ، خود را با لاف و تملق جا کردن ، پیش دیگران خود را عزیز کردن.(1)
بنا بر این کسی کاری انجام دهد یا سخنی بگوید تا نزد دیگران ارج و قرب پیدا کند و محبوب آنان گردد ، مصداق خودشیرینی است.این مفهوم مصداق هایی دارد که حکم شان مختلف است، از جمله:
1. خداوند دوست دارد خود و بندگانش در دل دیگران جا داشته و محبوب باشند. از این رو به بندگان صالح دستور داده خدا را محبوب سازند .
رسول خدا فرمود : شما را از اقوامی خبر دهم که پیامبر و شهید نیستند، ولی پیامبران و شهیدان غبطه مقام آنان را در قیامت می خورند که بر منبرهای نورانی نشسته اند؟ آنان کسانی اند که بندگان خدا را نزد او و خدا را نزد بندگانش محبوب می سازند. با امر بندگان به آنچه خدا دوست دارد ، آنان را محبوب خدا می سازند (2) و با یاد آوری نعمت های خدا ، او را محبوب بندگان می سازند. (3)
بنا بر این اگر ما دوست داشته باشیم محبوب بندگان خدا شویم ،چون خدا محبوبیت را دوست دارد و با زدن حرف های خوب و پسندیده و مورد رضای او و انجام اعمال چنینی در صدد کسب محبوبیت باشیم ، نه تنها جایز بلکه پسندیده و ارزشمند است.
2. محبوبیت در دل مردم برای ما ارزش ذاتی پیدا کند و در ردیف رضای خدا واقع گردد و برای یافتن محبوبیت اقدام کنیم. این گونه ارزش قائل شدن برای محبوبیت نزد دیگران ، شرک و گناه عظیم است . ما را مستحق قهر و خشم خدا می سازد. احادیث زیر ناظر به این نوع اقدام است:بنده ای که عملی را نه برای جلب رضای خدا ، بلکه برای محبوب شدن در دل مردم انجام دهد ، این فرد در عمل و عبادتش برای خدا شریک قائل شده است. (4)
من ابتغى العلم ليباهي به العلماء ، أو يماري به السفهاء ، أو تقبل أفئدة الناس إليه : فإلى النار؛
هرکس بابی از علم را برای به دست آوردن قلوب مردم یا پیروزی در جدال با سفیهان یا کسب مباهات و افتخار نزد عالمان ، کسب کند ، به سوی آتش و جهنم گام بر می دارد. (5)
البته کسب محبوبیت به خودی خود به عنوان یک هدف و مقصد تا زمانی که در عرض خدا قرار نگیرد و مصداق شرک نشود ، مباح و انجام عمل غیر عبادی به آن انگیزه جایز است . آیت الله حکیم می نویسد: اگر عملی را که عبادی نباشد ، برای رسیدن به جایگاهی در قلوب دیگران انجام دهد ، حرام نیست. (6)
3. برای رسیدن به محبوبیت مشروع از راه های نامشروع مثل دروغ و غیبت و مسخره دیگران و ... اقدام کند ، که گر چه هدف درست است، ولی از راه غلط نمی توان به هدف صحیح رسید و این هم حرام است.
4. برای رسیدن به محبوبیت مباح از راه های مباح اقدام کند که منع شرعی ندارد.
اگر برای جلب محبت مردم خوب و برای اهداف مباح و حلال ، کارهای جایز و غیر عبادی انجام می دهد ، منعی ندارد . اگر می خواهد محبوب شود ،چون خدا دوست دارد و می خواهد از محبوبیت جهت خدمت به خلق برای رضای خدا استفاده کند ، عملش مستحب و ارزشمند است اما اگر برای رسیدن به جایگاهی نزد دیگران مثلا حاکمان کاری را انجام می دهد تا به منزلتی برسد و بتواند امکاناتی را برای دنیا کسب کند و ... ، کارش ناپسند است. اگر در این مسیر مرتکب گناهی شود، قبح کارش بیش تر می گردد.
خودشیرینی با غیبت و سخن چینی و مسخره کردن دیگران از مصداق های گناه است . خود شیرینی با مزاح و جوک و... که گناه نباشد، مباح است .
خودشیرینی نزد حاکمان با تعریف و مدح بیجا و غیبت و گناه ، ظلم و با مدح حق هم کاری است مباح که حاکم خوب است اجازه ندهد .
پی نوشت ها :
1. دهخدا ، لغت نامه ،چ اول ، تهران ، دانشگاه تهران ، 1373 ش ، ج6 ، ص 8833.
2.فتال نیشابوری ، روضة الواعظين ، قم ، منشورات الشریف الرضی ، ص 12.
3. مجلسی ، بحارالانوار ،چ هشتم ، بیروت ، الوفا ، 1403 ق ، ج2 ، ص 4.
4. کلینی ، کافی ،چ پنجم ، تهران ، اسلامیه ، 1363 ش ، ج2 ، ص 294.
5. سیوطی ، جامع الصغير ، چ اول ، بیروت ، دار الفکر ، 1401 ق ، ج 2 - ص 548.
6. آیت الله حکیم ، مستمسک عروه الوثقی، قم ، کتابخانه آیت الله مرعشی ، 1404 ق ، ج 6 ، ص 29.

پرسش: سوال ديگري كه داشتم اين است كه اگر نماز ظهر را در اول وقت بخواني و نماز عصر را بگذاري و در عصر بخواني ثوابش بيشتر است ممنونم.

پاسخ:
پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
خواندن نماز ظهر در اول وقت و خواندن نماز عصر در موقع عصر یعنی موقع فضیلت نماز عصر ثواب بیش تری دارد.(1)
پی نوشت:
1. امام خمینی ،تحریرالوسیله، ج1 ، ص 132.(مطابق با نظر آیت الله خامنه ای).