قرآن

پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
در ابتداء به معنای برخی واژه‌ها‌ی آیه می پردازیم :
«فَلْیَنظُرِ الْإِنسَانُ مِمَّ خُلِقَ * خُلِقَ مِن مَاءٍ دَافِقٍ * یَخْرُجُ مِن بَیْنِ الصُّلْبِ وَالتَّرَائِبِ، (1) انسان باید بنگرد که از چه چیز آفریده شده است؟! از یک آب جهنده آفریده شده است، آبی که از میان پشت و دو استخوان جلوی بدن مرد (آلت تناسلی) خارج می‌شود».
1- واژه‌ی : «دافق» از «دفق» به معنای «صبُ الماء» ریختن آب آمده و «ماء دافق»، همان منی مرد است که به صورت جهنده از او خارج می‌شود. (2)
2- «صُلب» به معنای استخوان‌های تیره پشت از پس گردن تا آخر ران‌ها، کمر، و به معنای چیز شدید و سخت و ... آمده است. (3)
3- «ترائب» از ریشه‌ی «تراب» به معنای دو چیز مساوی در بدن است. صاحب ‌نظران مصادیق زیادی برای آن ذکر کرده‌اند. مانند: بین دو سینه‌ زن، بین دو کتف و سر، استخوان سینه و گلو،(4) عصاره‌ قلب، (5) سرتا سر بدن، (چشم، دست، پا،) (6) بین پشت و دو استخوان پا (محل آلت تناسلی). (7)
نگاه تفسیری:
آیه‌ فوق اشاره به منشا و ریشه‌ منی دارد. به این معنا که منی از صلب و ترائب سرچشمه می‌گیرد. (8)
با توجه به مصادیق و احتمالات در مورد واژه‌ «صلب و ترائب» مفسران (9) نیز احتمالات مختلفی بیان کرده‌اند: آن چه مشهور و موافق علم و لغت است عبارت است از این که: آب منی از بین ستون فقرات پشت و دو استخوان ران پا (محل آلت تناسلی) خارج می‌شود». (10)
قرآن برای حفظ عفت کلام، بعضی از مسائل جنسی را به صورت کنایه یا تشبیه، یا تمثیل بیان می‌کند و از مطرح کردن مستقیم آن خودداری می‌کند. از این رو برای پرهیز کردن از استفاده از نام آلت تناسلی به صورت کنایه واژه‌ی «ترائب» یعنی دو استخوان جلوی بدن مرد را به کار برده است.
منشاء منی در نگاه علم:
منی در لغت به معنای «تقدیر و اندازه‌گیری آمده و به آب مرد» اطلاق شده و در مورد زن به کار نرفته است. (11)
منی، حاوی 200 تا 300 میلیون اسپرماتوزئید است. برخی 2 تا 500 میلیون عدد متغیر می‌دانند. (12) نطفه‌ مرد را کرمک می‌گویند و طول آن 10 ـ 100 مو (هر مو یک میلیونیم متر است) و دارای سر و گردن و یک دم بسیار متحرک می‌باشد. (13) در هر ثانیه 14 ـ 23 میکرون حرکت می‌کند. اسپرم‌ها داخل مهبل ریخته می‌شود از 300 تا 500 عدد آن فقط یکی از آن‌ها مورد نیاز است و ما بقی وارد زهدان می‌گردد. (14)
صاحب نظران درباره‌ منشا منی می‌گویند: وقتی به کتب لغت مراجعه می‌کنیم، محل منی را صُلب و ترائب می‌دانند که مربوط به قسمت پشتی و قدامی ستون فقرات یعنی جای اولیه‌ای که بیضه و رحم قرار می‌گیرند. (قبل از شش ماهگی جنین، تخم و تخمدان هر دو در پشت قرار دارند . پس از شش ماهگی در جنس نر هر دو به پایین کشیده شده و در پوسته‌ی بیضه قرار می‌گیرند . به وضع عادی در می‌آیند و در جنس ماده نیز مختصر جابه جا شده و در دو طرف پهلو محاذی لوله‌های رحم جایگزین می‌شوند.) (15)
نظریه‌ علمی دیگری درباره‌ منشا منی وجود دارد که مطابق با لغت و قول مشهور است و آن این است : منی مرد که از میان صُلب و ترائب (استخوان پاها) او خارج می‌شود، در تمام نقاط و مجاری عبور منی ـ از نظر کالبد شکافی ـ در محدوده صُلب و ترائب (استخوان پاها) قرار دارند. غدد کیسه‌ای پشت پروستات (که ترشحات آن ها قسمتی از منی را تشکیل می‌دهد) نیز در این محدوده قرار دارند. پس می‌توان گفت: منی از میان صلب مرد به عنوان یک مرکز عصبی ـ تناسل امر کننده ـ و ترائب او به عنوان رشته‌های عصبی مأمور به اجرا، خارج می‌شوند. (16)
نتیجه‌گیری:
با توجه به کتب لغت و نظرات مفسران و دیدگاه‌های دانشمندان می‌توان گفت: «صلب» به معنای پشت مرد، به عنوان یک مرکز عصبی، و «ترائب» به معنای ما بین دو استخوان ران است، که کنایه از دستگاه تناسلی مرد دارد پس آیه‌ «صُلب و ترائب» با نظرات دانشمندان جنین‌شناسی همخوانی دارد.
(برای مطالعه‌ی بیش تر به کتاب‌های زیر مراجعه فرمائید:
پژوهشی در اعجاز علمی قرآن، دکتر محمدعلی رضائی اصفهانی، انتشارات مبین، ج 2، ص 457 ـ 445؛ التمهید، محمدهادی معرفت، انتشارات نشر اسلامی، ج 6، ص 64 ؛ طب در قرآن، دکتر عبدالحمید دیاب و قرقوز، انتشارات حفظی، ترجمه علی چراغی، ص 32 ؛ رویان شناسی لانگمن، پروفسور توماس، وی، ترجمه بهادری، انتشارات سهامی چهر.)
پی نوشت :
1 . طارق (86) آیه 7 ـ 5.
2 . قرشی سید علی اکبر، قاموس قرآن، دارالکتب الاسلامیه، تهران، ذیل ماده «دفق»؛ تفسیر المیزان علامه طباطبایی، دارالکتب الاسلامیه، تهران، ج 20، ص 379، برای ماء دافق معانی دیگری ذکر کرده‌اند؛ مانند: آب مشترک زن و مرد، آب زنان که از رحم خارج می‌شود. اما با توجه به معنای دافق که دارای جهندگی است؛ ماء دافق شامل منی مرد می‌باشد.
3 . مصطفوی حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ، ذیل ماده‌ صلب و ترائب.
4 . طبرسی، مجمع البیان، دارالمعرفه، بیروت، ذیل آیه 7 سوره طارق.
5 . ابن كثير دمشقى اسماعيل بن عمرو، تفسير القرآن العظيم( ابن كثير)،ناشر دار الكتب العلمية، منشورات محمدعلى بيضون،بيروت،سال 1419 ق،نوبت اول،ج 4، ص 532.
6 . طبرسی، مجمع البیان، دارالمعرفه، بیروت، ذیل آیه 7 سوره طارق.
7 . معرفت محمدهادی،التمهید،انتشارات التمهید، قم، ج 6، ص 64.
8 . در سوره اعراف آیه‌ 172 نیز اشاره به منشا منی دارد، و آمده است «و اذ اخذ ربک من بنی آدم من ظهورهم ذریتهم ...؛ هنگامی که پروردگارت از پشت فرزندان آدم، ذریه‌ی آنان را برگرفت.»
9 . منی از میان پشت و روی او خارج می‌شود . با توجه به هیجانات کل بدن، می‌توان گفت: منی از تمام بدن خارج می‌شود. تفسیر نمونه، مکارم شیرازی، ذیل آیه‌ کل بدن بین استخوان سینه و پشت واقع شده است. (المیزان، علامه طباطبایی، ذیل آیه).
10.معرفت محمد هادی،التمهید،انتشارات نشر اسلامی، قم، ج 6، ص 64، طب در قرآن، دکتر عبدالحمید دیاب و قرقوز، انتشارات حفظی، تهران، ص 32.
11 . قرشی علی اکبر، قاموس قرآن، دارالکتب الاسلامیه، تهران، ذیل ماده «دفق»ذیل ماده «منی».
12 . پاک‌نژاد،اولین دانشگاه آخرین پیامبر،کتابفروشی اسلامی، ج 6، ص 64
13 . همان
14 . پرفسور توماس،رویان شناسی لانگمن، ترجمه بهادری و مشکور، سهامی چهر،‌ص 29.
15 . پاک‌نژاد،اولین دانشگاه آخرین پیامبر،کتابفروشی اسلامی ج 1، ص 240.
16 . طب در قرآن، دکتر عبدالحمید دیاب و قرقوز، انتشارات حفظی، ترجمه علی چراغی، ص 32.