یقین

پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
دعاي صبح و آه شب، كليد گنج مقصود است بدين راه و روش ميرو، كه با دلدار پيوندي
قرآن کریم راه رسیدن به یقین را راه عبودیت و بندگی می داند :
«وَ اعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقينُ (1) ؛ پیوسته پروردگارت را بندگی كن تا یقینت فرا رسد .
راغب اصفهانی در معنای یقین می گوید:‌ یقین از صفات و ویژگی علم است و آن عبارت است از این که دانش و دانایی انسان به نقطه ای برسد که دلِ و قلبش آرامش و ثبات و استقرار پیدا کند.(2)
پایه و اساس « یقین » علم و معرفت است . با علم و معرفت است که « ایمان و اعتقاد » شکل می گیرد. علمی که از ذهن و شعور ظاهری بگذرد و بر دل نشیند و مشهود قلب گردد،یعنی دانشی که از مرز علم حصولی عبور کند و به علم حضوری و شهود قلبی برسد .
هر چه مراتب و درجات« معرفت» بیش تر گردد، ایمان نیز قوت می یابد . به مرتبه« تقوا »می رسد . شخص را در شمار « متقین» قرار می دهد. تکامل روز افزون معرفت به خدا سبب سیر انسان از مرحله« تقوا» به مرتبه «یقین» می شود .
ا مام رضا(ع) می فرماید:‌ ایمان یک درجه بالاتر از اسلام است. تقوا یک درجه بالاتر از ایمان و یقین یک درجه بالاتر از تقوا است . میان بندگان چیزی کم تر از یقین تقسیم نشده است.(3)
اگر کسی می خواهد به یقین برسد، از یک سو باید مراتب علم و معرفت خود نسبت به خدا و آیات تکوینی اش را که کامل ترین آن وجود مبارک چهارده معصوم علیهم السلام است ، هم چنین آیات تشریعی خدا را که کامل ترین و آخرین آن قرآن است ، زیاد کند. از سویی دیگر در بندگی خدا چنان تسلیم محض باشد که هر چه خدا گفت و هر تکلیفی را معین ساخت ، بدون توجه به تحلیل های ذهنی ، عقلی یا به اصطلاح علمی و بدون توجه به نتایج و عواقب فعل و ترک آن ،بندگی و اطاعت کند تا بدین وسیله خداوند بصیرتی به او عنایت کند که بتواند باطن و ملکوت اشیا و افعال را مشاهده نماید .
با این نگاه است که امام علی(ع) یقین را به تسلیم واقعی معنا می کند و می فرماید: التسلیم هو الیقین.(4)
مرحوم علامه مجلسی می گوید: یقین دارای سه مرتبه است: علم الیقین، عین الیقین و حق الیقین که این سه مرتبه با یک مثال روشن می شود: علم الیقین به آتش، مشاهده آن توسط دود است . عین الیقین دیدن حجم و اندازه‌ آتش است .حق الیقین سوختن در آن است.(5) این سه اصطلاح در قرآن مجید در سوره تکاثر و واقعه آمده است. امام باقر(ع) توکل بر خدا و تسلیم در برابر ذات پاک او و رضا به قضای الهی و واگذاری تمام امور به خداوند را از آثار یقین ذکر کرده است.(6)
بنا براین بدون عبادت ممکن نیست کسی به مقام یقین نائل آید. منظور از عبادت،‌ حرکات و سکنات ظاهری نیست، بلکه حقیقت عبادت و بندگی خدا است که در آن صورت غیر خدا در انسان جای ندارد.
دوست عزيز !
رسيدن به مراتب يقين محتاج مبارزه با نفس و عبادت خالصانه ای است كه بايد با حضور قلب به جا آورده شود . پس همه اين ها در مرحله اول نياز به شناخت و آگاهي صحيح و كامل و در مراتب بعد نياز به تمرين و ممارست دارد . همان گونه که مرغ برای پرواز نياز به بال و پر دارد ، کسی هم که تصميم به پرواز در باغ ملکوت يقين دارد، بايد دو چيز را فراموش نکند:
يکی سحر خيزی و نماز شب و تلاوت قرآن در هنگام سحر ،
دوم ارتباط با چهارده معصوم عليهم السلام .
جهت آگاهی بيش تر کتاب «نامه ها- برنامه ها» و کتاب « حکمت عملی » از استاد علامه حسن زاده ، چاپ انتشارات قيام - قم را مطالعه کنيد . عجله نکنید. موفق باشید.
پی نوشت ها :
1. حجر ( 15 ) آیه 99 .
2. مفردات راغب اصفهانی ، واژه یقین .
3. ثقه الاسلام كليني، الكافي، دار الكتب الاسلاميه، طهران، 1365 ه.ش ، ج3 ، ص88.
4. همان ، ص76.
5. العلامه المجلسي، بحار الانوار، مؤسسه الوفاء، بيروت،1404 ه.ق ،ج67 ، ص142.
6. همان ، ج70 ، 138.