مال مردم یا حقوق دین بر مردم

پرسش 1:
مال مردم يا حقوق دين بر مردم
شرح : لطفا پاسخ دهيد چون خيلي عذاب وجدان دارم . من هر وقت در اين موضوع از مادرم وخواهرم ميپرسم مرا مسخره مکنند و ميگويند توديونه شدي و کوچک بودي و اشکالي نداشت وخدا از تو ميگذرد. آيا دين به مردم بستگي به مقدار پول دارد ؟مثلا 50 تومان بود اشکال ندارد يا اگه 1000 تومان بود اشکال دارد ؟-1 آيا ميتوان پول يا وسيله اي که دزدي کرده ايم ( بخاطر نفهمگي و پايين بودن سن 15-16 ساله) را صدقه دهيم ؟-
پاسخ:
پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
1- حق مالي مردم هر مقداري که باشد، بايد به صاحب حق داده شود . فرقي بين کم و زياد نمي باشد. هر مقداري که انسان از ديگران بدهکار باشد و مال ديگران را بدون اجازه صاحب مال مصرف کرده باشد، بايد معادل همان مقدار مال را به صاحب آن برساند.
اگر کسي در کودکي مال ديگران را استفاده کرده باشد ، واجب است بعد از بلوغ؛ يا رضايت صاحب مال را بگيرد و يا حق او را ادا کند.
2- اگر کسي مال ديگران را در کودکي دزديده باشد، بعد از بالغ شدن در صورتي که صاحب حق را بشناسد ،بايد حق او را بدهد و يا رضايت او را بگيرد . اگر صاحب حق را الآن نمي شناسد و نمي داند از چه کسي دزدي کرده ، به مقداري که مال ديگران را تلف کرده است، معادل آن را از طرف صاحب مال صدقه بدهد.
اگر مال ديگران را در کودکي بدون اجازه مصرف کرده ايد، بايد صاحب حق را راضي کنيد . اگر صاحب حق را نمي شناسيد، از طرف او صدقه بدهيد.(1)
پي نوشت:
1.آيت الله مکارم، استفتائات جديد، ج‏2، سؤال 877 و 1166.
پرسش 2:
آيا از باغ کسي يا زمين کسي بدون اجازه ميوه اي يا چيز ديگري چيد و خورد بايد حلاليت بگيريم ؟
پاسخ:

برداشتن ميوه از باغ ديگران و هم چنين برداشتن محصولات از زمين ديگران بدون اجازه صاحب باغ و زمين جايز نيست . اگر کسي از باغ ديگران ميوه بچيند و ببرد يا محصول ديگري از زمين ديگران بدون اجازه بردارد، ضامن است . بايد عين آنچه را که برداشته، به صاحب باغ و زمين برگرداند . اگر مصرف کرده است، قيمت آن را به صاحب باغ و زمين بدهد و يا رضايت صاحب زمين و باغ را بگيرد.(1)
پي نوشت:
1. استفتائات جديد، ج‏3، ص 562؛ سؤال 1574.
پرسش 3:
آگر در يک زمينه اي شک داريم که وسايل کسي را گرفتيم يا نه يا پولش راحساب کرديم چکار کنيم ؟
پاسخ:

1- اگر شک داريد که وسايل کسي را برداشته ايد و يقين به برداشتن وسايل ديگران نداريد، تکليفي نداريد.
2- اگر يقين داريد که به کسي بدهکار هستيد، ولي شک داريد که پولش را داده ايد ، بايد پول صاحب حق را بدهيد يا از او سوال کنيد و چنانچه بگويد حق او را داده ايد ،تکليفي نداريد. اما اگر بگويد پولش را حساب نکرده ايد، بايد پول او را بدهيد يا با صاحب پول مصالحه کنيد.(1)
پي نوشت:
1. سؤال تلفني(7840001-0251) از دفتر آيت الله مکارم، سه شنبه 20/2/1390، ساعت30/11.
پرسش 4:
در جايي مشغول به کار بوديم و اشتباها دو بست از داربست را شکونديم بايد حلاليت بگيريم ؟
پاسخ:

در صورتي که در جريان کار اشتباها داربست شکسته باشد و احتياط لازم را براي حفظ داربست انجام داديد، ولي اشتباها شکسته شد ،ضامن نيستيد، اما اگر در حفظ و نگهداري داربست کوتاهي کرده ايد و شکسته است ،بايد از صاحب داربست حلاليت بگيريد.(1)
پي نوشت:
1. سؤال تلفني(7840001-0251) از دفتر آيت الله مکارم، سه شنبه 20/2/1390، ساعت30/11.

پرسش 5:
من با خط ايرانسلم مفتکي صحبت مي کنم آيا حلال است يا بايد....؟
پاسخ:

اگر با اجازه شرکت ايرانسل رايگان از خط استفاده مي کنيد، اشکال ندارد اما اگر بدون رضايت شرکت ايرانسل باشد، جايز نيست . به مقداري که رايگان استفاده کرده ايد، ضامن هستيد . پول آن را به شرکت مذکور بدهيد و يا رضايت صاحبان شرکت را بگيريد.(1)
پي نوشت:
1. سؤال تلفني(7840001-0251) از دفتر آيت الله مکارم، سه شنبه 20/2/1390، ساعت30/11.

پرسش 6:
من بعضي اوقات در سوپر مارکت داداشم کار مي کنم و اشتباها به بعضي مشتري ها پول کم ميدم يا اينکه زياد مي فروشم حکمش چيست و آيا بر گردن من مي افتد يا مغازه داداشم؟
پاسخ:

در صورتي که پول مشتري ها را کم داده ايد، ضامن هستيد . چنانچه مشتري ها را مي شناسيد، بايد رضايت آن ها را بگيريد و يا حق شان را بدهيد . اگر مشتري ها را نمي شناسيد ،به مقداري که حق آن ها را نداده ايد، از طرف صاحبان آن ها صدقه بدهيد(1).
اما نسبت به مواردي که اضافه بر قيمت اصلي مي فروشيد، در صورتي که مشتري راضي باشد ،اشکال ندارد . پول اضافه مال مغازه مي باشد(2) . اگر مشتري بفهمد که گران تر فروخته ايد، مي تواند جنس را برگرداند و پول خود را بگيرد. اما اگر برنگرداند، فروش جنس صحيح است. بهتر است اجناس را به قيمت واقعي آن بفروشيد، نه بيش تر.
پي نوشت ها:
1. سؤال تلفني(7840001-0251) از دفتر آيت الله مکارم، سه شنبه 20/2/1390، ساعت30/11.
2. آيت الله مکارم، استفتائات جديد، ج‏2، ص: 263، سؤال 805.
پرسش 7:
مادر يه دختري تو مغازه داداشم حساب دفتري داره . دختره مياد خريد و من باقيمانه پولش را کم دادم و از حساب دفتري مادرش کم کردم. آيا درسته يا بايد به خود دختره بدم .
پاسخ:

حق نداريد پول دختر را کم بدهيد و به حساب مادرش بگذاريد، بلکه حق هر کدام را جداگانه به ايشان بدهيد . اگر هر کدام بدهکار باشند، از همان کسي که بدهکار است بگيريد.
پول دختر را به خودش برگردانيد و طلب خود را از مادر دختر بگيريد.(1)
پي نوشت:
1. سؤال تلفني(7840001-0251) از دفتر آيت الله مکارم، سه شنبه 20/2/1390، ساعت30/11.