آیاتی
که در مورد نرمخویی پیامبر اکرم میباشند. نام سوره وایه
پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
اخلاق حسنه و رفتار پر جاذبه پیامبر بزرگوار اسلام صلوات الله علیه به عنوان پیش نیاز درس توحید و ابلاغ رسالت الهی، موجب شد دین مقدس اسلام که یکی از محورهای اساسی آن، تبلیغ اخلاق نیکو است ، پایدار و مستدام به هدف اصلی اش که رهایی انسان از بند کفر و شرک و حضور در محضر الهی است، دست یابد.
خدای متعال در ضمن آیاتی چند از قرآن مجید، پیامبرش را هم تشویق به رفتار نیک در تبلیغ دین و هم تمجید به داشتن اخلاق حسنه در جذب دل های مردم کرده است .
خدای متعال فرمود:
"وَ لَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ" . (1) اگر تندخو و پرخاشگر و سخت دل بودى( كه چنين نيستى و نبايد باشى، چون پيامبر رحمت و موعود و مبعوث بسط رحمتى) اين مردم سركش و نابسامان و خشن خود به خود از جذب به تو و پيرامونت جدا و پراكنده مىشدند.
در این آیه شریفه نوعی تمجید و تعریف خدای متعال نسبت به پیامبرش وجود دارد که اگر اخلاقی نیکو نداشتی، کسی گرد شمع وجودت جمع نمی شد
خدای متعال در آیه دیگری، پیامبرش چنین خطاب می کند "وَ إِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظيمٍ" (2) یعنی: و تو اخلاق عظیم و برجسته ای داری.
مفسرین نوشته اند:
اين آيه در توصيف ديگرى از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله مىگويد: "و تو اخلاق عظيم و برجستهاى دارى" اخلاقى كه عقل در آن حيران است لطف و محبتى بىنظير صفا و صميميتى بىمانند، صبر و استقامت و تحمل و حوصلهاى توصيف ناپذير.
اگر مردم را به بندگى خدا دعوت مىكنى تو خود بيش از همه عبادت مىنمایى، و اگر از كار بد باز مىدارى تو قبل از همه خوددارى مىكنى آزارت مىكنند و تو اندرز مىدهى، ناسزايت مىگويند و براى آنها دعا مىكنى، بر بدنت سنگ مىزنند و خاكستر داغ بر سرت مىريزند و تو براى هدايت آنها دست به درگاه خدا بر مىدارى! (3)
این ها همه نشانه هایی است آشکار از داشتن خلق عظیم که فقط ظرف وجودی پیامبر لیاقت داشتن آن را داشت.
در ای دو آیه ای که گذشت خدای متعال پیامبرش را تمجید می کند و او را به نحو احسن می ستاید.
و اما در آیاتی دیگر،خدای متعال پیامبرش را تشویق می کند که بال های رحمت و عطوفت خود را بر سر مومنین بگستران تا زیر سایه این بال ها از محبت و لطفت بهره مند شوند البته چنین تعبیری را قرآن در حیطه وظایف فرزندان در احسان به پدر و مادر نیز ابلاغ کرده است.
خدای متعال فرمود:
" وَ اخْفِضْ جَناحَكَ لِلْمُؤْمِنِينَ" ؛ (4) نوشته اند: اين جمله كنايه است از تواضع و نرم خويى و بدين جهت تواضع را" خفض جناح" ناميدهاند كه مرغ وقتى مىخواهد جوجههايش را در آغوش بگيرد پر و بال خود را باز مىكند و بر سر جوجهها مىگستراند، و خود را تسليم آنها مىكند. (5)
و باز در آیه ای دیگر، حضرت مامور به گذشت و عفو و نرم خویی می شود.
"خُذِ الْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلِينَ " ؛ (6) یعنی با آنها مدارا كن و عذرشان را بپذير و به نيكي ها دعوت نما و از جاهلان روى بگردان . در حديث است كه حضرت فرمود: "انّی بعثت لاتمّم مکارم الاخلاق" یعنی همانا برانگيخته شدم تا كرامت هاى اخلاقى را به كمال برسانم. از آن حضرت نيز روايت شده كه محبوب ترين شما در پيشگاه خدا خوش خوترين شما است. كه با مردم انس گرفته و مأنوس مىشوند و دشمنترين شما در نزد خدا كسانىاند كه در ميان مردم رفت و آمد دارند و در بين برادران سخن چينى و ايجاد تفرقه مىكنند و مىكوشند تا براى مردم پاكدامن لغزش هايى بيابند. (7)
پی نوشت ها:
1. سوره آل عمران، آیه 159 .
2. سوره قلم، آیه 4 .
3. مکارم ناصر تفسير نمونه،تهران انتشارات دار الکتب الاسلامیه سال 1374 شمسی ، ج24، ص 372 .
4. سوره حجر آیه 88 .
5. طباطبایی محمد حسین تفسیر الميزان، ترجمه موسوی همدانی محمد باقر، قم، انتشارات جامعه مدرسین سال 1374 شمسی، ج12، ص 285 .
6. سوره اعراف، آیه 199.
7. ترجمه تفسیر جوامع الجامع، مترجمان، مشهد، انتشارات بنیاد پژوهش های آستان قدس رضوی، سال 1377 شمسی، ج6، ص 389 .
