1 - آیا انسان تنها موجودی است که دارای « من » است
2 - منشاء « من » چیست ؟ یا چگونه یک موجود احساس « من » بودن پیدا می کند؟
3 - آیا « من » از روح خدا به وجود می آید؟
4 - آیا دیگر موجودات به غیر از انسان دارای « من » هستند؟
5 - به چه دلیل خداوند به انسان روح خود را عطا کرد.
این سوالاتی است که دانش آموزان در درس دین و زندگی سال سوم دبیرستان دارند. با تشکر
پاسخ:
$$$$پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
انسان موجودي است كه از دو بعد تشكيل مي شود، يك بعد او همان وجود مادي و جسماني است كه از اعضاء مختلف مثل دست و پا ... تشكيل شده و بعد ديگر - كه حقيقت وجود انسان را تشكيل مي دهد - روح و نفس انسان مي باشد كه در زمان حيات و زندگي به همين بدن و جسم انسان متعلق بوده و وابستگي و علاقه دارد. اما پس از مرگ از جسم انسان به صورت كامل جدا مي شود و به عنوان حقيقتي مجرد و غير مادي به عالم برزخ منتقل مي شود. اما روح و نفس انسان در زندگي دنيائي به خاطر تعلقي كه به جسم انسان دارد، در چارچوب جسم و محدوديت هاي جسم گرفتار است؛ لذا خواص جسم مثل داشتن مكان خاص و محدود بودن به زمان خاص را داراست و لذا هر گاه انسان بتواند با تقويت روح و نفس خود اين تعلقات را كاسته و خود را از بند خواص جسم ، مثل محدود بودن در زمان و مكان برهاند مي تواند حقايق عالم را فراتر از مكان و زماني كه در آن قرار دارد مشاهده نمايد.
در حال خواب مشابه چنين اتفاقي براي انسان رخ مي دهد و تعلق روح انسان به جسمش كم مي شود. البته به نسبت افراد مختلف اين كاهش وابستگي متفاوت مي باشد. ولي اجمالا اين اتفاق مي افتد و تعلق روح انسان در حال خواب از جسم كاهش مي يابد و لذا روح مجرد انسان تا حدي از محدوديت هاي جسم رها مي شود و گاهي مواقع حقايقي را كه فراتر از مكان و زمان خود مي باشند را مشاهده مي نمايد و با آن برخورد مي نمايد؛ اما هنگام بيدار شدن از خواب به جهت تعلق دوباره به همان جسم محدود خود دوباره گرفتار زمان و مكان مي شود و به جهت ويژگي فراموشكاري - كه در غالب انسان ها وجود دارد - غالبا اين مشاهدات خود را فراموش مي كند و بعد از گذشت زمان و اتفاق افتادن همان حوادثي كه قبلا در حال خواب مشاهده نموده بود، احساس مي كند كه اين وقايع را دقيقا از قبل مشاهده نموده و برايش تجديد خاطره شده است. (1)
و لذا نيازي به اين توجيهات نيست كه مثلا ما قبل از به دنيا آمدن اين جهان را مشاهده كرده ايم، چون دليلي بر اين مطلب نداريم و صرفا ادعائي بي دليل است، تنها مطلبي كه قبل از خلقت انسان وجود دارد ، مربوط به عالم ذر و يا همان عالم الست مي باشد كه در برخي از آيات قرآن (2) به آن اشاره شده و مربوط به پيماني است كه قبل از خلقت از فرزندان آدم بر ربوبیت خدا گرفته شده است و تفاسير گوناگوني در مورد چگونگي اين پيمان بيان شده (3)
اما هيچ كدام از تفاسير به اين مطلب دلالت نمي كند.
پي نوشتها:
1. جهت کسب اطلاعات بیشتر در مورد خواب و مسائل مربوط به آن، مىتوانید به این کتاب ها مراجعه کنید :
- معاد و جهان پس از مرگ، آیة الله مکارم شیرازى.
- خواب و نشان های آن اثر، محمد شجاعی، تدوین محمدرضا کاشفی.
2. اعراف(7) آیه 172 - 174.
3. آيت الله جوادی آملی، فطرت در قرآن، ص 123 - 126 و 135 ، نشر اسراء ،بيتا.
