با سلام و تشکر
کرام الکاتبین که موکل ثبت اعمال هستند منحصرا اعمال را ضبط میکنند یا نیات را هم؟
منظور حضرت امیر مومنان علی علیه السلام در جمله "والشاهد لما خفی عنهم چیست؟
پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
ملائکه نویسنده اعمال ، عمل های ما از گفتاری و شنیداری و اخلاقی و اعتقادی همه را ثبت و ضبط و حفظ می کنند (1).
اعمال مختلف می باشند: اعمال جوانحی و جوارحی؛مثل اعتقادات و اخلاقیات که اعمال جوانحی و قلبی است . اعمال جوارحی مثل دیدن ها و خوردن ها و برداشتن ها و...
البته ملائکه به اراده خدا بر ظاهر و باطن اعمال علم دارند . عمل را با همه خصوصیات مثبت و منفی ، ثبت و حفظ می کنند. علامه طباطبایی می نویسد:
ملائكه به افعال بشر با همه جزئيات و صفات آن احاطه دارند، و آن را همان طور كه هست ،حفظ مىكنند. از آیه "إِذْ يَتَلَقَّى الْمُتَلَقِّيانِ عَنِ الْيَمِينِ وَ عَنِ الشِّمالِ قَعِيدٌ" (2) استفاده مىشود كه براى هر انسان دو نفر از آن فرشتگان موكلند، يكى از راست و يكى از چپ. در روايات وارده در اين باب آمده كه فرشته طرف راست مامور نوشتن حسنات، و طرف چپ مامور نوشتن گناهان است.
عبارت "يَعْلَمُونَ ما تَفْعَلُونَ" (3) دلالت دارد كه نويسندگان داناى به نيات هستند، چون مىفرمايد: آنچه انسان ها مىكنند مىدانند. معلوم است كه بدون علم به نيات نمىتوانند به خصوصيات افعال و عناوين آن ها، و اينكه خير است يا شر، حسنه است يا سيئه ،علم پيدا كنند . (4)
اما تصور و تصمیم بر گناه و انجام گناه در ذهن ، گرچه ناپسند است و آثار بد روحي دارد ،ولي تا زماني كه به مرحله عمل و اقدام نرسيده ، گناه نيست و كيفر ندارد . ظاهرا نوشته هم نمی شود که محاسبه گردد. كسي كه در خيال خود با زن نامحرمي زنا مي كند ، گر چه اين تصورات ذهني ناپسند است و آثار بدي در ذهن او مي گذارند ، ولي تا زماني كه او را به انجام زنا وا نداشته ، گناه نيست.
از امام صادق (ع) نقل شده :
هر گاه بنده تصميم بگيرد كار نيكى بكند ،يك حسنه در نامه عمل او نوشته مىشود . هر گاه انجام داد ، ده حسنه براى او ثبت مىگردد.اما هر گاه به گناهى تصميم بگيرد ،چيزى برايش نوشته نمىشود، ولى هر گاه مرتكب آن گناه شد ،نه ساعت به او مهلت مىدهند تا پشيمان شود و توبه كند و استغفار نمايد . اگر توبه نكرد و استغفار ننمود ،فقط يك گناه براى او نوشته مىشود. (5)
اما یکی از اسم های خداوند "ستار" و پوشاننده است . از این عبارت دعای کمیل معلوم می شود که در مورد مؤمنان گاهی خداوند لغزش و گناهی را که به غفلت و جهل و بی توجهی و ... از آن ها صادر شده ، از ملائکه موکل هم می پوشاند . با توجه به توبه بنده ، جز خدا هیچ کس دیگری بر صدور آن قبیح از بنده آگاه نمی شود.
پی نوشت ها:
1. محمد بن حبیب الله ، إرشاد الأذهان ،چ اول ، بیروت ، دار التعارف ، 1419 ق ، ص 592.
2. ق (50) آیه 17.
3.انفطار (82) آیه 12.
4. طباطبایی ، المیزان ، ترجمه موسوی همدانی ،چ پنجم ، قم ، انتشارات اسلامی ، 1374 ش ، ج 20 ، ص 371 - 372.
5. عزیز الله عطاردی، ایمان و کفر (ترجمه کتاب "ایمان و کفر" از بحار الانوار ) ،چ اول ، تهران ، عطارد ، 1378ش ، ج2 ، ص 213.
