رفاقت

پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
از اینکه می شنویم که نوجوانی همانند شما به این درجه از معرفت و بصیرت رسیده که فهمیده رفاقت با دوستان ناباب به دردش نمی خورد و زیان آور است و دنبال راهی می گردد که رفاقت با دوستان ناباب را کنار بگذارد و از آن ها فاصله بگیرد، خرسندیم. از این بابت درایت و هوشمندی شما را می ستانیم و به شما افتخار می کنیم.
در پاسخ به سؤال شما مطالبی را در قالب نکات زیر تقدیم می داریم . سپس راهکارهایی را برای قطع ارتباط با دوستان ناباب بیان می کنیم:
1. هر قدمى که نوجوان در رفـاقـت بـا دوسـتان نـابـاب بـرمـى دارد، قدمى است که به طرف لجنزار فساد و منجلاب سقوط بـرمـى دارد. در واقـع، دوسـتان نـاباب دشمن انسان هستند، به همین خاطر، دوستانى كه باعث مى‏شوند انسان مزه گناه را مزمزه كند، دشمن اویند، اما چون که این گونه افراد، خود را به ظاهر، دوست معرفى مى کنند، آن را دوستان ناباب می نامیم.
آدمـى هـر قـدر هـم کـه پـاک باشد، هنگامى که با ناپاکان، رفاقت و نشست و برخاست مى نماید، بـیمارى اخلاقی شخص فاسد بسان مرضى مسرى در او سرایت مى کند. قطعاً اثر و خطر رفیق بد در از بین بردن اخلاق انسانى کم تر از میکروب در مریض کردن جسم نیست، بلکه به مراتب بیش تر و مهم تر است. «لرد آویبورى» مى گوید: باید در انتخاب دوستان دقت کرد، غالب مصیبت هاى ما در نتیجه معاشرت هاى بیجا پدید مى آید.
2. دوست ناباب‏ و همنشين بد مي‏تواند يكي از دام هاي خطرناك براي انسان باشد. قرآن کریم در سوره مـدثـر، رفـاقـت و هـمـنـشـیـنى با انسان هاى فاسد را از علل جهنمى شدن اهل دوزخ مى داند؛ قرآن از زبان افراد منحرف كه گرفتار عذاب دوزخ شده‏اند مي‏فرمايد:
«واي بر من، اي كاش فلان مرد بدكار را رفيق نمي‏گرفتم، كه رفاقت او مرا از پيروي حق محروم ساخت و گمراه گردانيد. آري، شيطان براي انسان مايه سرافكندگي و خواري است.»
امیرمومنان علی(ع) مى فرماید: جـمـاع الشر فى مقارنة قرین السوء؛
تمام شرور و بدى ها در مجالست و همنشین بد، گرد آمده است.
3. دوستي عاملي است كه انسان را به مشابهت مي‏كشاند. معمولاً دوستان و همتايان و همسالان در سن نوجوانی و جوانی، در شيوه لباس پوشيدن، فعاليت‌ها و سبك و روش زندگي روي همديگر تاثير مي‌گذارند. آدم‌ها براي اينكه در گروه دوستان و همتايان پذيرفته شوند و مورد تحسين آن ها قرار بگيرند، در تمام جهات خودشان را به آن ها شبيه مي‌كنند. با توجه به اين عامل وقتي انسان با دوستاني نامناسب رابطه برقرار مي‏كند ،ناخودآگاه بسان بيماري‏هاي واگيردار خصلت هاي آنان در او اثر مي‏كند. حضرت علي عليه السلام مي‏فرمايد:
«لا تصحب الشرير فان طبعك يسرق من طبعه شرا و انت لا تعلم؛
از مصاحبت با فرد فاسد و شرور بپرهيز كه ناخودآگاه طبع تو بدي را از طبع او مي‏دزدد.»
جواني كه با دوستاني منحرف دوست مي‏شود، از آنان تقليد خواهد كرد. اگر از تمامي آناني كه سيگار مي‏كشند يا معتاد هستند، از علت آلودگي آن‏ها سؤال كنيم ، خيلي از آن‏ها جواب مي‏دهند: دوستان بد باعث شده‏اند كه ما به اين عمل دست بزنيم.
4. گاهي دوستان و همتايان، به نوجوان فشار مي‌آورند تا كارهايي خلاف انجام دهد: دزدي، مصرف مواد مخدر و سيگار و انجام كارهاي پرخطر از اين قبيل هستند. متاسفانه در بيش تر موارد، مقاومت در برابر فشار دوستان مشكل است. گاهي گروه دوستان بدون آن كه كلمه‌اي حرف بزنند، به شكلي ساكت و موذيانه پيام‌هايي به نوجوان مي‌فرستند . به اين ترتيب او را وادار مي‌كنند تا فلان جور رفتار كند، لباس بپوشد و سبك زندگي‌اش طور خاصي باشد. در اين وضع نوجوان فقط در اثر فشار دوستان كارهايي مي‌كند كه شايد خودش مايل نباشد.
5. مقاومت در برابر خواسته‌هاي نادرست دوستان فقط به جرأت و شجاعت شما بستگي دارد و اینکه چقدر اعتماد به نفس، شهامت «نه گفتن » و جرأت مندی دارید. اگر چه مقاومت در برابر فشارهاي منفي دوستان راحت نيست. اما وقتي آن را انجام دهيد، بعد از آن حس خوبي به شما دست مي‌دهد حتي گاهي شما هستيد كه روي دیگران تاثير مثبت مي‌گذاريد. اگر جرأت بيان مسائل را داشته و بتوانيد در مقابل درخواست آن ها مقاومت كنيد، آنها هستند كه دنباله‌رو شما مي‌شوند. مي‌توانيد يك راهنما باشيد . مطمئن باشيد اين ظرفيت را داريد كه تغييرات مثبت و چشمگيري در دنياي اطراف تان ايجاد كنيد.
6. با توجه به این توضیحات، برای قطع ارتباط با دوستان ناباب راهکارهای زیر را عملی سازید:
1- "نه" گفتن راحت را ياد بگيريد. اين كار به تمرين احتياج دارد، ضمن اين كه اگر دوستان شما خوب و مناسب باشند، هيچ وقت مجبور نيستيد "نه"، گفته يا با توجيه و معذرت خواهي از زير فشار درخواست نامناسب فرار كنيد. پس اگر دوست تان به شما سيگار تعارف یا به جایی دعوت کرد، خيلي راحت بگوييد: "نه"
2- سعی کنید به جای دوستان ناباب دوستان خوبی پیدا کنید . یواش یواش دایره دوستی خود را با آنان گسترش دهید. دوستان با وفا، مهربان و خوبي كه در اخلاق، درس، ورزش، فعاليت‌هاي علمي يا فرهنگي در مراحل مطلوبي هستند، تاثير مثبتي روي شما خواهند داشت. با کسانی دوست شويد كه منش و سبك زندگي آن ها خوب و مثل شماست. مطمئن باشيد اگر فقط يك نفر ديگر در گروه دوستان مثل شما باشد و با درخواست‌هاي نادرست ساير دوستان ناباب مخالفت كند، قدرت شما دو نفر چند برابر ديگران مي‌شود. با برقراری دوستی با دوستان خوب قدرت شما افزوده می شود . راحت تر می توانید دوستان ناباب را کنار بگذارید و با آنان قطع رابطه کنید.
3- در برابر فشار دوستان ناباب، از نيروي والدين‌تان كمك بگيريد. در اين موارد نقش والدين بسيار موثر ‌است.
اگر دوستان ناباب، شما را دعوت به كار خلافي كردند، به آن ها بگوييد: "پدرم اجازه نمی دهد" یا "اگر پدر و مادرم بفهمند ،مرا مي‌كشند! آن ها خيلي زود به اين جور مسائل پي مي‌برند و نمي‌خواهم از من ناراحت شوند."
4- شبانه‏روز خود را با برنامه‏ریزى صحیح و متناسب وضع روحى و جسمى خود پر كنید . هیچ ساعت بیكارى نداشته باشید تا دوستان ناباب نتوانند شما را وسوسه و به همراهی خود دعوت کنند.
5- سعی کنید در مسیر رفت و آمد آنان قرار نگیرید . با آنان تماس نگیرید . به آن ها نیز اجازه تماس را ندهید و پاسخ تماس های آنان را ندهید.
6- اگر شما را تهدید کردند و اوضاع واقعاً خطرناك به نظر مي‌رسد، بدون معطلي مراتب را به والدين، مسوولان مدرسه يا فرد بزرگسال معتمد ديگري اطلاع دهيد.