ملاک ازدواج

پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
مي‏توان ملاك‏ها و معيارها و خصوصياتي را كه در انتخاب همسر لازم است ، به دو قسم دسته بندي كرد:
الف) آن هايي كه ركن و اساس اند و براي زندگي سعادتمندانه حتماً لازم اند؛
ب) آن هايي كه شرط كمال هستند و براي بهتر و كامل‏تر شدن زندگي اند و بيش تر به سليقه و موقعيت افراد بستگي دارند.
ملاك هاي دسته اول عبارتند از:
1- تديّن و دينداري،
كسي كه پاي بند دين نيست، تضميني وجود ندارد كه پاي بند رعايت حقوق همسر و ادامه زندگي مشترك باشد. اگر يكي ديندار و ديگري بي دين باشد، زندگي آنان روي سعادت را نخواهد ديد. سعادت بدون ديانت محال است. اگر هر دو بي دين باشند، باز تضميني وجود ندارد كه رعايت حقوق يكديگر را بنمايند. البته منظور از دينداري و تديّن اين است كه پاي بند كامل به اسلام داشته باشند و اسلام را با جان و دل پذيرفته و در عمل به آن كوشا باشند، نه تدين سطحي و بي ريشه و بي عمل.
پيامبر(ص) به شخصي كه مي‏خواست ازدواج كند، فرمود: "عليك بذات الدين؛(1) بر تو باد كه همسر ديندار برگزیني".
2- خصوصیات اخلاقی،
اخلاق خوب از ويژگي‏هاي لازم و اساسي براي همسر است. منظور از اخلاق خوب تنها خنده رويي و خوش خلقي نيست، بلكه به معناي اخلاق اسلامي داشتن و نفس را تهذيب و پاك نمودن است.
نمونه اخلاق بد، لجاجت، تكبر نسبت به همسر، بي ادبی، بي وفايي، كينه توزي، سوءظن داشتن، سبكي و هرزگي، كم ظرفيتي و بي تابي، با محبت نبودن است.
3- شرافت خانوادگي،
منظور از شرافت خانوادگي، شهرت و ثروت و موقعيت اجتماعي نيست، بلكه منظور نجابت و پاكي و تدين خانوادگي طرفين است، زيرا ازدواج با يك فرد مساوي است با پيوند با يك خانواده و فاميل و ايجاد يك نسل. در ازدواج و انتخاب همسر معقول نيست كه انسان بگويد: من مي‏خواهم با خود اين فرد زندگي كنم و كاري به كار خانواده‏اش ندارم، زيرا نطفه و ژن‏ها و خصوصيات ارثي، خواه ناخواه منتقل مي‏شود و تأثير مي‏گذارد.
4- زيبايي،
زيبايي ظاهر نيز يك امتياز است و در شيريني و سعادت زندگي زناشويي تأثير به سزايي دارد. اگر انسان، قيافه ظاهري و چهره، قد و اندام همسرش را نپسندد و او را دوست نداشته باشد، ممكن است به طور ناخواسته به او ستم و جفا كند و از او بهانه و ايراد بگيرد و زندگي را بر او تلخ نمايد يا حتي بعد از ازدواج دل به ديگري دهد. به همین خاطر در اسلام و روانشناسی به تناسب و همخوانی دختر و پسر در زیبایی ظاهری تأکید شده اشت.
5- كفو همديگر بودن،
تناسب و همتايي در علم و سواد و دين و ايمان و فرهنگ و فكر و اخلاق و تحصيلات علمي و سن و مال اگر در تمامي جهات تناسب بيش تر باشد، مشكلات خانوادگي كم‏تر خواهد بود. هر قدر روحيات دختر وپسر به يكديگر نزديك تر باشد، پيوند ازدواج آن دو از استحكام بيش تري برخوردار خواهد بود. البته همانندي كامل امكان پذير نيست و نبايد در انتخاب همسر وسواس به خرج داد، ولي همانندي نسبي لازم است.
ملاك‏ها و معيار و مسائل ديگري كه بيش تر مربوط به سليقه و موقعيت افراد است، در دسته‏ دوم قرار مي‏گيرد و مي‏توان از آن صرف نظر كرد مانند: هم نژاد بودن يا هم شهري بودن يا هم زبان بودن و...
تنها اعتدال و ميانه روي است كه انسان را به سرمنزل مقصود مي‌رساند . افراط و تفريط يا تندروي و كند روي در هر كار و عرصه‌اي آدمي را از نيل به هدف باز مي‌دارد. در امر مقدس ازدواج و تحقيق و معيار سنجي و معيار سازي هاي آن، بايد اعتدال را در پيش گرفت.
نه سخت گيري و احتياط غير ضروري كار درستي است و نه ولنگاري و ريسك كردن.
با این توضیحات مشخص می شود که معیار زیبایی در واقع هم ردیف معیارهای اساسی و اصلی قرار می گیرد و مهم تلقی می گردد. البته از لحاظ مرتبه، بعد از ایمان و اخلاق و شرافت خانوادگی قرار دارد؛ از این رو گفته شده، همین که زیبایی طرف به دل تان نشست و برای شما دلنشین باشد، کافی است، دیگر لازم نیست دنبال ظاهری خاص باشید، چرا که ممکن است فردی از نظر چهره عالی باشد، ولی سایر ملاک ها را نداشته باشد. به همین خاطر ممکن است زندگی زناشویی را با خطرات جدی مواجه سازد.
به طور معمول پیشنهاد می شود که دختران و پسران با کسانی ازدواج کنند که در زمینه چهره‌، قد و اندام ظاهری نیز با هم تناسب و همخوانی لازم را داشته باشند . از آن جا که معمولاً متوسط قد مردان بلندتر از زنان است، توصیه می شود که قد مرد بلندتر از زن باشد. غالباً روانشناسان فاصله قدی بین 5 تا 15 سانتیمتر دختر از پسر را طبیعی می دانند . در شرایط معمولی فاصله بیش از این مقدار و یا بلندتر بودن قد دختر را در ازدواج توصیه نمی کنند.
با توجه به دیدگاه شما در مورد ملاک زیبایی در ازدواج، دیدگاه شما منطقی است. البته با توجه به زیبایی های خدادادی که دختران دارند، اگر مقداری دختر از پسر زیباتر باشد، بهتر است . در مجموع رعایت تناسب زیبایی لازم است. از این روی دیدگاه برادرتان افراطی و غیر منطقی است . نباید بی جهت تحت تأثیر گفته های غیر کارشناسانه ایشان قرار بگیرید چون ظاهراً ایشان شناختی دقیق و اصولی از معیارهای اساسی ازدواج ندارند . ممکن است ناخواسته با راهنمایی غلط و غیر اصولی شما را وادار به انتخاب نامناسب نمایند. اگر واقعاً نمی توانید با ظاهر فرد مورد نظر و کوتاهی قد او کنار بیایید، او را نپذیرید و با او ازدواج ننمایید.
برای رسیدن به جمع بندی مناسب، می توانید از جدول نمره دهی و جمع بندی امتیازات استفاده کنید ، به این صورت که هر یک از معیارها و ملاک های ازدواج و نیز مزایا و معایب خواستگارتان را از یک تا صد نمره گذاری کنید. زمانی ازدواج مناسب خواهد بود که میانگین نمرات از 70 به بالا باشد و نمره هر یک از معیار از50 کم تر نباشد، در غیر این صورت، ازدواج ریسک پذیر خواهد بود.

پي‌نوشت:
1 . وسائل، ج 14، ص 30.