حق الناس

پرسشگر گرامي با سلام و تشکر به خاطر ارتباط تان با اين مرکز
در ابتدا بايد اشاره شود كه مقصود از فشار قبر این نیست که در قبور خاکى که مثلاً قطعه ای از آرامگاه است، فشارى بر بدن انسان ها وارد مى‏شود؛ بلکه مقصود از قبر در بسیارى از روایات، عالم برزخ است و مقصود از «فشار»، عذاب خاصى است که انسان در آن عالم متناسب با رفتار‏هاى خود مى‏بیند.
فشار و عذاب قبر، جسمانى و روحانى است؛ ولى جسم و بدن برزخى عذاب و فشار مى‏بیند، نه بدن مادی؛ زیرا روح انسان در عالم برزخ، با بدن برزخى (که متناسب با آن عالم است) و قالب مثالى، همراه است. گفتني است كه عذاب‏هاي سراى آخرت که اولین مرتبه آن، عالم برزخ است، منشأ تجسم اعمال آدمى است. در آن جهان، هر کس با سرمایه اعتقاد و عمل و کردار دنیایى خویش زیست مى‏کند. اعتقادات و اعمال پاک و درست، حقایقى نورانى هستند که به صورت نعمت و لذت نمایان می شوند. در مقابل، پندارهای ناپسند و اعمال نادرست و گناهان، حقایقى ظلمانى هستند که به صورت عذاب‏ها و فشارهاى دوزخى نمایان می گردند.
طبق آنچه در روایات آمده، برخی از گناهانی که موجب عذاب قبر می شود، از سنخ حق الناس است؛ مثلاً امیر مؤمنان(ع) فرمود:
«عمده عذاب قبر برای سه چیز است: 1. سخن‌چینی؛ 2. دوری ناجستن از بول (طهارت نگرفتن بعد از ادرار)؛ 3. دوری كردن مرد از همسرش». (1)
در برخی روایات، عوامل ذیل باعث فشار قبر خوانده شده:
1. غیبت؛ 2. عیب‌جویی؛ 3.سبک شمردن نماز؛ 4. حرام‌خواری؛ 5. رباخواری؛ 6. خوردن مال یتیم؛ 7. بدرفتاری با خانواده. (2)
بنابراین، از این گونه روایات به دست می آید که بخشی از عوامل عذاب قبر، حق الناس است و این حقوق، قبل از قیامت در عالم قبر و برزخ، برای انسان مشکل ایجاد مي کنند.

پی‌نوشت‌ها:
1. محمد باقر مجلسی، بحار الانوار، ج 6، ص 222، نشر دار الاحیا ء التراث العربی، بیروت، 1403 ق.
2. به نقل از: محمد علی اسدی، حیات پس از مرگ، ص 157، نشر بوستان کتاب، قم، 1385 ش.