سلام.میخواستم با استفاده از قرآن کریم وسیره ی ائمه ی معصومین به ویژه امام علی (ع)که زمانی هم خلیفه ی جامعه اسلامی بودند.راجع به رابطه با کشور های دیگر به ویژه غیر اسلامی چه شرقی وچه غربی توضیح دهید...
""""هم چنین فتوای مقام معظم رهبری را هم در این خصوص جویا شوید"""""
پرسش: رابطه با کشور های بیگانه...
شرح : سلام.میخواستم با استفاده از قرآن کریم و سیره ی ائمه ی معصومین به ویژه امام علی (ع)که زمانی هم خلیفه ی جامعه اسلامی بودند. راجع به رابطه با کشور های دیگر به ویژه غیر اسلامی چه شرقی و چه غربی توضیح دهید... """"
پاسخ:
####پرسشگر گرامي با سلام و تشکر به خاطر ارتباط تان با اين مرکز
در ابتدا باید گفت: برقراري روابط بين حاكميت اسلامي با ساير نظامها به ميزان ضرورتهاي اجتماعي، امري است اجتناب ناپذير و يكي از نشانههاي جهاني بودن دين اسلام به شمار مي رود. امام خميني(ره) در اين زمينه ميفرمايد: «اسلام، يك نظام اجتماعي و حكومتي است و ميخواهد با همه عالم روابط داشته باشد». (1)
از دیدگاه آیات و روایات، روابط کشور اسلامی با کشور های دیگر، مبتنی بر نفی سلطه، حفظ منافع عمومی، روابط حسنه و دفاع می باشد و اصل در روابط دولت اسلامي با ديگران، بر صلح و همزيستي مسالمتآميز استوار است؛ زيرا در شرايط صلح و امنيت، رشد و تعالي و رسيدن به تفاهم و همسویي آسانتر بوده و بشر به حق و حقيقت گرايش و علاقهاي بيش تری پيدا ميكند .البته اگر کشور های دیگر در صدد سلطه جویی به کشور اسلامی باشند و یا به جامعه اسلامی تجاوز نمایند، اسلام دفاع و جهاد را نیز از روابط بین الملل می داند و به کشور دیگر اجازه تجاوز را نداده و سلطه پذیری جایز نمی داند. به عبارت دیگر، در قرآن و روایات درباره روابط بین الملل به سه اصل: روابط حسنه، صلح و جهاد بر می خوریم که اصول سیاست خارجی دولت اسلامی را نشان می دهد. در سیره و گفتار معصومان نیز همین عناصر مشاهده می شود. در این جا به برخی آیات و روایات اشاره می شود:
الف)آيات
در این خصوص، آیات به چند دسته تقسیم می شوند:
برخی آیات هستند که نفی سلطه بیگانگان بر جامعه اسلامی را نفی کرده اند، مانند این آیه:
«لن يجعل اللّه للكافرين على المؤمنين سبيلاً»؛ (2) «خداوند سلطه كافرين را بر مسلمانان مجاز نمی داند».
دسته دیگر، آیات دعوت به صلح و همزيستي مسالمتآميز ميكنند، مانند اين آيه: «اي كساني كه ايمان آوردهايد! همگي در صلح و آشتي در آييد و از گام هاي شيطان پيروي نكنيد كه او دشمن آشكار شما است». (3)
آيات ديگري كه مسلمانان را از نبرد و جنگ با كساني كه آغازگر جنگ نيستند، منع ميكنند و نيز مسلمانان را از تجاوزگري و سلطه طلبي نهي ميكنند، مانند این آیات: «خدا شما را از نيكي كردن و رعايت عدالت نسبت به كساني كه در راه دين با شما پيكار نكردند و از خانه و ديارتان بيرون نراندند، نهي نميكند؛ چرا كه خداوند عدالتپيشگان را دوست دارد. تنها شما را از دوستي و رابطه با كساني نهي ميكند كه در امر دين با شما پيكار كردند و شما را از خانه هايتان بيرون راندند، يا به بيرون راندن شما كمك كردند و هر كس با آنان رابطه دوستي داشته باشد، ظالم و ستمگر است». (4)
البته آياتيکه جهاد و جنگ در راه خدا را مجاز دانسته است، در ارتباط با كساني است كه با مسلمانان بجنگ اند. از این رو، آنچه از ظاهر آيات استفاده ميشود، اين است که اگر غير مسلمان كاری به مسلمانان نداشته باشد و متعرض نشود، مسلمانان نيز نميتوانند متعرض آن ها شوند؛ بلكه نيكي با آنان را عين قسط و عدالت ميداند. به همين دليل، در آيه زير جنگ و مبارزه مسلمانان را مشروط به جنگ از سوي مقابل ميداند و ميفرمايد: «و در راه خدا، با كساني كه با شما ميجنگند، نبرد كنيد! و از حدّ تجاوز نكنيد كه خدا تعدّيكنندگان را دوست نميدارد». (5)
دسته دیگر، آياتي هستند كه بر عدم اجبار دين و پذيرش آن دلالت دارند، همانند آيه: «لاَ إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ قَد تَّبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ.»؛(6) «در قبول دين، اكراهي نيست. (زيرا) راه درست از راه انحرافي، روشن شده است». و یا آيه: «و اگر پروردگار تو ميخواست، تمام كساني كه روي زمين هستند، همگي به (اجبار) ايمان ميآوردند». (7) ولی ایمان اجباری چه سودی دارد؟
ب) روايات
از پيامبرگرامي اسلام(ص) نقل شده است كه فرمود: «مردم انتظار نداشته باشيد كه با دشمن رو به رو شويد و از خداوند عافيت و صلح و سلامت بخواهيد؛ اما در صورت جنگ با دشمن، صبر و پايداري پيشه كنيد و بدانيد كه جنگ زير سايه شمشيرها است». (8) مفاد اين حديث چنين خواهد بود كه جنگ فقط يك استثنا و ضرورت است؛ آن هم زماني كه دشمن آغازگر جنگ باشد و باید در برابرش ايستاد. باز پيامبر(ص) فرمود: «من بيشتر دوستدارم كه شما را هنگام بازگشت همراه با مردم بيبينم كه به اسلام گرويدهاند، نه با عدهاي كودك و زن كه پدران و شوهرانش را كشتهايد». (9)
از امام علي(ع) نقل شده كه فرمود: «من كمال السعادة السعي في اصلاح الجمهور»؛ (10) «نهايت سعادت اين است كه انسان براي صلاح تودهها تلاش كند». يا امير مؤمنان(ع) در نامهاي خطاب به مالك اشتر فرمود: «هر گز صلحي را كه از سوي دشمن، پيشنهاد ميشود و رضاي خدا در آن است، رد مكن كه در صلح براي سپاه تو آسايش و تجديد قوا و براي خودت آرامش از اندوه و غم و براي ملت مايه امنيت است». (11)
سیره رسول خدا (ص) و علی (ص) نیز در خصوص روابط بین الملل رعایت اصول است که در آیات و روایات بدان اشاره گردید. اینان در صدد کشورگشای و سلطه طلبی نبودند و جنگ های پیامبر جنبه دفاعی داشت. این کلام خداوند شعار رسول اکرم در روابط بین الملل بود: «اى اهل كتاب! بياييد به سوى سخنى كه ميان ما و شما يكسان است، كه جز خداوند يگانه را نپرستيم و چيزى را همتاى او قرار ندهيم، و بعضى از ما، بعض ديگر را - غير از خداى يگانه - به خدايى نپذيرد. هر گاه (از اين دعوت) سرباز زنند، بگوييد: گواه باشيد كه ما مسلمانيم». (12)
پينوشتها:
1. خميني، روحالله، صحيفهنور، ج 19، ص 224، تهران، وزارت ارشاد،1362.
2. فتح (48)، آیه 141.
3. بقره (2)، آیه 208.
4. ممتحنه (60)، آیه 8 و 9.
5. بقره (2)، آیه 190
6. بقره (2)، آیه 256.
7. يونس (10)، آیه 99.
8. ابيداوود، سليمان، سنن، ج 3، ص 95، بيروت، دارالجنان، 1409ق.
9. سرخي، شرح السيرالكبير، ج 1، ص 46، قاهره، بيجا، 1957م.
10. مكارم شيرازي، ناصر و همكاران، پيام قرآن، ج 10، ص 370، قم، مطبوعاتي هدف، 1374ش.
11. نهج البلاغه، نامه 53. (نامه امام به مالک اشتر) .
12. آلعمران (3)، آيه 64؛ ر.ک: ناصر مكارم شيرازى و دیگران، ج 2، ص 592، تهران، ناشر: دار الكتب الإسلامية، 1374 ش.
پرسش: فتوای مقام معظم رهبری را هم در مورد رابطه با کشور های بیگانه(ویژه غیر اسلامی چه شرقی وچه غربی ) را بيان فرماييد""""
پاسخ:
####
صرف رابطه با کشورهای بیگانه و کفار، اشکالی ندارد؛ مگر این که این رابطه، خلاف مصالح جمهوری اسلامی و اسلام باشد یا کفار حربی مانند اسرائیل که در حال جنگ با اسلام و مسلمانان هستند، از این رابطه منتفع شوند که در این صورت، جایز نیست. (1)
پی نوشت:
1. آیت الله خامنه ای، رساله اجوبة الاستفتائات، س 1348؛ سؤال از دفتر آیت الله خامنه ای در قم (7746666 -0251).
