قرآن

پرسشگر گرامی، با سلام و سپاس از ارتباطتان با این مرکز.
برای این که بدانیم "سوره ای مثل قرآن" یعنی چه؟ باید قرآن را بشناسیم تا بعد مثل قرآن را معلوم کنیم.
قرآن کتاب خداشناسی و معاد شناسی و هدایت به راه رسیدن به سعادت معاد از دنیای مادی و تمام شدنی است.
قرآن هدف از نزول را به صراحت بیان کرده است، از جمله در آیات زیر می فرماید:
شَهْرُ رَمَضانَ الَّذي أُنْزِلَ فيهِ الْقُرْآنُ هُدىً لِلنَّاسِ وَ بَيِّناتٍ مِنَ الْهُدى‏ وَ الْفُرْقان؛‏ (1)
ماهِ رمضان است ماهى كه قرآن، براى راهنمايى مردم، و نشانه‏هاى هدايت، و فرق ميان حق و باطل، در آن نازل شده است.
كانَ النَّاسُ أُمَّةً واحِدَةً فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِيِّينَ مُبَشِّرينَ وَ مُنْذِرينَ وَ أَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتابَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فيمَا اخْتَلَفُوا فيه‏؛ (2)
مردم (در آغاز) يك دسته بودند (و تضادى در ميان آن ها وجود نداشت. به تدريج جوامع و طبقات پديد آمد و اختلافات و تضادهايى در ميان آن ها پيدا شد، در اين حال) خداوند، پيامبران را برانگيخت تا مردم را بشارت و بيم دهند . كتاب آسمانى، كه به سوى حق دعوت مى‏كرد، با آن ها نازل نمود تا در ميان مردم، در آنچه اختلاف داشتند، داورى كند.
نَزَّلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ وَ أَنْزَلَ التَّوْراةَ وَ الْإِنْجيلَ مِنْ قَبْلُ هُدىً لِلنَّاسِ وَ أَنْزَلَ الْفُرْقان؛ (3)
(همان كسى كه) كتاب را به حق بر تو نازل كرد، كه با نشانه‏هاى كتب پيشين، منطبق است و «تورات» و «انجيل» را ؛ و «تورات» و «انجيل» را پيش از آن، براى هدايت مردم فرستاد .
هذا بَيانٌ لِلنَّاسِ وَ هُدىً وَ مَوْعِظَةٌ لِلْمُتَّقين؛‏ (4)
اين، بيانى است براى عموم مردم و هدايت و اندرزى است براى پرهيزگاران!
إِنَّا أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِما أَراكَ اللَّه؛‏ (5)
ما اين كتاب را به حق بر تو نازل كرديم تا به آنچه خداوند به تو آموخته، در ميان مردم قضاوت كنى.
وَ أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْكَ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ عَلَّمَكَ ما لَمْ تَكُنْ تَعْلَم‏؛ (6)
خداوند، كتاب و حكمت بر تو نازل كرد و آنچه را نمى‏دانستى، به تو آموخت‏.
يا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جاءَكُمْ بُرْهانٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكُمْ نُوراً مُبيناً؛ (7)
اى مردم! دليل روشن از طرف پروردگارتان براى شما آمد و نور آشكارى به سوى شما نازل كرديم.
يا أَهْلَ الْكِتابِ قَدْ جاءَكُمْ رَسُولُنا يُبَيِّنُ لَكُمْ كَثيراً مِمَّا كُنْتُمْ تُخْفُونَ مِنَ الْكِتابِ وَ يَعْفُوا عَنْ كَثيرٍ قَدْ جاءَكُمْ مِنَ اللَّهِ نُورٌ وَ كِتابٌ مُبينٌ یَهْدي بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَهُ سُبُلَ السَّلامِ وَ يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِهِ وَ يَهْديهِمْ إِلى‏ صِراطٍ مُسْتَقيمٍ؛ (8)
اى اهل كتاب! پيامبر ما، كه بسيارى از حقايق كتاب آسمانى را كه شما كتمان مى‏كرديد روشن مى‏سازد، به سوى شما آمد . از بسيارى از آن، (كه فعلًا افشاى آن مصلحت نيست،) صرف نظر مى‏نمايد. (آرى،) از طرف خدا، نور و كتاب آشكارى به سوى شما آمد. خداوند به بركت آن، كسانى را كه از خشنودى او پيروى كنند، به راه‏هاى سلامت، هدايت مى‏كند و به فرمان خود، از تاريكي ها به سوى روشنايى مى‏برد و آن ها را به سوى راه راست، رهبرى مى‏نمايد.
يا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جاءَتْكُمْ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَ شِفاءٌ لِما فِي الصُّدُورِ وَ هُدىً وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنين؛‏ (9)
اى مردم! اندرزى از سوى پروردگارتان براى شما آمده و درمانى براى آنچه در سينه‏هاست (درمانى براى دل هاى شما) و هدايت و رحمتى است براى مؤمنان!
ما كانَ حَديثاً يُفْتَرى‏ وَ لكِنْ تَصْديقَ الَّذي بَيْنَ يَدَيْهِ وَ تَفْصيلَ كُلِّ شَيْ‏ءٍ وَ هُدىً وَ رَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ؛ (10)
اين ها داستان دروغين نبود بلكه (وحى آسمانى است، و) هماهنگ است با آنچه پيش روى او (از كتب آسمانى پيشين) قرار دارد . شرح هر چيزى (كه پايه سعادت انسان است) و هدايت و رحمتى است براى گروهى كه ايمان مى‏آورند!
كِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَيْكَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ إِلى‏ صِراطِ الْعَزيزِ الْحَميد؛ (11)
(اين) كتابى است كه بر تو نازل كرديم، تا مردم را از تاريكي ها (ى شرك و ظلم و جهل،) به سوى روشنايى (ايمان و عدل و آگاهى،) به فرمان پروردگارشان در آورى، به سوى راه خداوند عزيز و حميد.
وَ ما أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ إِلاَّ لِتُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِي اخْتَلَفُوا فيهِ وَ هُدىً وَ رَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُون‏؛ (12)
ما قرآن را بر تو نازل نكرديم مگر براى اينكه آنچه را در آن اختلاف دارند، براى آن ها روشن كنى و (اين قرآن) مايه هدايت و رحمت است براى قومى كه ايمان مى‏آورند!
وَ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْ‏ءٍ وَ هُدىً وَ رَحْمَةً وَ بُشْرى‏ لِلْمُسْلِمينَ؛ (13)
اين كتاب را بر تو نازل كرديم كه بيانگر همه چيز، و مايه هدايت و رحمت و بشارت براى مسلمانان است!
وَ نُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ ما هُوَ شِفاءٌ وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنينَ وَ لا يَزيدُ الظَّالِمينَ إِلاَّ خَسارا؛ (14)
از قرآن، آنچه شفا و رحمت است براى مؤمنان، نازل مى‏كنيم و ستمگران را جز خسران (و زيان) نمى‏افزايد.
كَما أَرْسَلْنا فيكُمْ رَسُولاً مِنْكُمْ يَتْلُوا عَلَيْكُمْ آياتِنا وَ يُزَكِّيكُمْ وَ يُعَلِّمُكُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ يُعَلِّمُكُمْ ما لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُون‏؛ (15)
همان‏گونه (كه با تغيير قبله، نعمت خود را بر شما كامل كرديم،) رسولى از خودتان در ميان شما فرستاديم تا آيات ما را بر شما بخواند و شما را پاك كند و به شما، كتاب و حكمت بياموزد و آنچه را نمى‏دانستيد، به شما ياد دهد.
این ها بعض آیات است که هدف نزول قرآن و کیفیت و محتوای قرآن را روشن ساخته است. بنا بر این آیات گر چه عقل و فطرت هدایتگر انسان هستند ،ولی این دو برای شناخت حق کافی نیست . باید خداوند از طریق وحی مطالبی را به بشر بیاموزد که جز از وحی، راهی برای دستیابی بدان ها نیست. قرآن کتاب هدایت انسان ها به صراط مستقیم است . برای حل اختلاف های طبیعی بشر آمده ؛ کتاب قانون برای اداره صحیح زندگی بشر در راستای آخرت و رضای خدا و رسیدن به سعادت می باشد.
با توجه به این شناخت از قرآن ، معنای "سوره ای مثل قرآن" روشن می شود، یعنی سوره ای بیاورد که مطالب حق و هدایتگر به فلاح و صلاح با بیان زیبا و جذاب و گیرا در آن مطرح شده باشد، به طوری که آن مطالب را از کتاب دیگری به خصوص کتاب های وحیانی اقتباس نکرده باشد و در حقانیت آن مطالب ، هیچ تردیدی نباشد. بیان هم گیرا بوده و به عنوان معارضه با قرآن و اثبات وحیانی نبودن قرآن گفته شده باشند و زبان شناسان منصف همانندی آن با قرآن در عین همسو و همراستا و اقتباس نبودن آن از قرآن ، را تایید کنند.
اگر کسی توانست چنین سوره ای بیاورد و ارائه دهد و از زبان شناسان و عالمان محتوا شناس تایید بگیرد ، آن گاه می تواند ادعا کند قرآن کتاب خدا نیست.
قرآن کتاب داستان صرف نیست تا با نوشتن داستانی با آن معارضه شود. کتاب تاریخ صرف نیست ، کتاب علمی نیست ، کتاب سخنوری و ادبیات نیست تا با نوشتن شعر و نثری زیبا با آن معارضه شود. قرآن در عین که همه این ها هست ، هیچ کدام از این ها نیست بلکه همه این ها را به خدمت هدف خودش که هدایتگری است ، به کار گرفته است. قرآن کتاب معرفت به مبدا و معاد و کتاب هدایت به کمال و کتاب ارائه کننده برنامه عملی سعادت و فلاح است . باید با ارائه کتابی در این زمینه که خدا و معاد و فلاح را غیر این و بهتر از این و ... معرفی کند، با آن معارضه کرد.
پی نوشت ها:
1. بقره (2) آیه 185.
2. همان، آیه213.
3. آل عمران (3) آیه3-4.
4. همان، آیه 138.
5. نساء (4) آیه 105.
6. همان ، آیه 113.
7. همان ، آیه 174.
8. مائده (5) آیه 15-16.
9. یونس (10) آیه57 .
10. یوسف (12) آیه 111.
11. ابراهیم (14) آیه 1.
12. ابراهیم (14) آیه64.
13. همان، آیه 89.
14. اسراء (17) آیه82.
15. بقره (2) آیه 151.