مگر خدا نمی گوید من یکی هستم؟پس چرا مثلا می گوید "انزلنا" یا "انبتنا" یا "الینا"؟ علت آوردن ضمیر "نا" چیست؟آیا شریکی دارد یا از کسی کمک می گیرد؟
خداوند در بعض موارد از خودش با لفظ متکلم وحده یاد می کند و در غالب موارد با لفظ متکلم مع الغیر که در توجیه این اختلاف سیاق و بیان هم توجیهاتی به شرح زیر بیان شده:
1_ گاهى آوردن ضمير جمع به جهت اهميت دادن به موضوع مهمى بوده كه بايد به آن اهميّت ويژه اى داده مىشد، مانند حفظ و نگه دارى قرآن از تحريف. خداوند مى فرمايد: «انّا نحن نزّلنا الذّكر و انّا له لحافظون؛(1) ما قرآن را نازل كرديم و خود آن را حفظ مى كنيم».
اين تعبير پر از اعجاز و دربردارنده پنج ضمير جمع ، به جهت اهميت دادن به قرآن است.
2_ تدبیر خدا به واسطه ملائكه كه جنود و كارگزاران هستند، انجام مى شود. همچنین ضمیر جمع اشاره به اسباب و مسبباتي است که خداوند در عالم قرار داده است. در عين حال که همه به خداوند بازمي گردند، مانند: «إنّا كلّ شى خلقناه بقدر؛(2) ما هر چيزى را به اندازه خلق كرديم».
3_ گاهى جمع آوردن ضمير فقط براى گراميداشت و تعظيم است، مانند: «انّا هديناه السبيل؛(3) ما راه را به شما نشان داديم».
4-گاهی كه عنايت خاص به چيزى است یا می خواهد خلق بلاواسطه چيزى را معلوم کند و احتمال دخالت غير و واسطه ها را دفع نماید، از ضمیر متکلم وحده استفاده می کند ، مثلا خطاب به حضرت موسی می فرماید: « انّنى أنا الله». (4) در اين مورد آوردن ضمير جمع منافى با مقصود است.
وجوه دیگری هم هست که باید برای آگاهی از آن ها به تفاسیر مراجعه کرد.
پينوشتها :
1. حجر (15) آيه 9.
3. قمر(54) آيه 49.
4. انسان (76) آيه 3.
4. طه (20) آیه 14.
