پرسش: -سلام مگر شیطان اختیارداشت که از سجده کردن در مقابل انسان سر باز زد؟
پاسخ:
با سلام و تشکر به خاطر ارتباط تان با این مرکز.
شیطان یا ابلیس موجودی از طایفه«جن» بود که قرآن به صراحت بر این نکته تاکید می کند : " ‏فسجدوا إلا إبلیس کان من الجن‏ ؛سجده کردند جز ابلیس که از جن بود". (1) روشن است که جنیان مانند انسان ها ، موجوداتی مختار، انتخابگر و صاحب اراده هستند كه دارای نفسانیات و شهوات و تمایلات مادی بوده ، در بسیاری از تکالیف دچار معصیت می شوند، یعنی هنگامی که بر سر دو راهی قرار گیرند، از روی عقل یا هوای نفس یکی را برمی‏گزیند. پس شیطان امكان سرپیچی از فرمان خداوند و عصیان را داشته است.

پی نوشت :
1. کهف (18)آیه50.

پرسش: آیا آیه ای یا دعایی برای بالا بردن دقت وجود دارد؟
شرح :
پاسخ:
####
براى تقویت قوه حافظه و خو ب فهمیدن و توجه کردن به آنچه انسان مى‏شنود و یا مطالعه می کند، چند دعا و آیه ذکر شده است که ما به برخی از این دعاها اشاره می کنیم:
1. دعایی از رسول خدا (ص ) که به امام علی (ع) یاد داد و فرمود: «اى على! هر گاه خواسته باشى آنچه را مى‏شنوى، خوب درک کنی و آن را حفظ کنى، بعد از هر نماز بگو: "سُبْحَانَ مَنْ لَا یَعْتَدِی عَلَى أَهْلِ مَمْلَکَتِهِ سُبْحَانَ مَنْ [لَمْ‏] لَا یُؤَاخِذُ [یَأْخُذْ] أَهْلَ الْأَرْضِ بِأَنْوَاعِ الْعَذَابِ سُبْحَانَ الرَّءُوفِ الرَّحِیمِ اللَّهُمَّ اجْعَلْ لِی فِی قَلْبِی نُوراً وَ بَصَراً وَ فَهْماً وَ عِلْماً- إِنَّکَ عَلى‏ کُلِّ شَیْ‏ءٍ قَدِیرٌ"». (1)
2. خواندن آیات 255 تا 257 سوره بقره (آیة الکرسی) و خواندن این جملات: «یا حی یا قیوم فلا یفوت شیئا علمه و لایؤده» (2) در ابتدای مطالعه، مؤثر است.
3. قرآن خواندن و مأنوس بودن با قرآن، به خصوص سوره (یس) نیز در خوب فهمیدن و دقت، مؤثر است. (3)
4. در شب یا روز جمعه چهار رکعت (دو تا دو ركعتي) نماز بگذار؛ در رکعت اول، حمد و یس و در ركعت دوم، سوره دخان و در سوم سوره، سجده و در چهارم، سوره ملك و بعد از سلام، خدا را حمد و ثنا گوى، و بر محمّد و آل او (ص) درود فرست، و براى مؤمنان صد بار استغفار کن و بعد بگو: «اللَّهُمَّ ازْجُرْنِی بِتَرْکِ مَعَاصِیکَ أَبَداً مَا أَبْقَیْتَنِی وَ ارْحَمْنِی مِنْ أَنْ أَتَکَلَّفَ طَلَبَ مَا لَا یَعْنِینِی وَ ارْزُقْنِی حُسْنَ النَّظَرِ فِیمَا یُرْضِیکَ عَنِّی اللَّهُمَّ بَدِیعَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ یَا ذَا الْجَلَالِ وَ الْإِکْرَامِ وَ الْعِزَّةِ الَّتِی لَا تُرَامُ یَا اللَّهُ یَا رَحْمَانُ یَا رَحِیمُ أَسْأَلُکَ بِجَلَالِکَ وَ بِنُورِ وَجْهِکَ أَنْ تُلْزِمَ قَلْبِی حِفْظَ کِتَابِکَ الْمُنْزَلِ عَلَى رَسُولِکَ وَ تَرْزُقَنِی أَنْ أَتْلُوَهُ عَلَى النَّحْوِ الَّذِی یُرْضِیکَ عَنِّی اللَّهُمَّ بَدِیعَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ ذَا الْجَلَالِ وَ الْإِکْرَامِ وَ الْعِزِّ الَّذِی لَا یُرَامُ یَا اللَّهُ یَا رَحْمَانُ أَسْأَلُکَ بِجَلَالِکَ وَ بِنُورِ وَجْهِکَ أَنْ تُنَوِّرَ بِکِتَابِکَ بَصَرِی وَ تُطْلِقَ بِهِ لِسَانِی وَ تُفَرِّحَ بِهِ قَلْبِی وَ تَشْرَحَ بِهِ صَدْرِی وَ تَسْتَعْمِلَ بِهِ بَدَنِی وَ تُقَوِّیَنِی عَلَى ذَلِکَ وَ تُعِینَنِی عَلَیْهِ فَإِنَّهُ لَا یُعِینُ عَلَى الْخَیْرِ غَیْرُکَ وَ لَا یُوَفِّقُ لَهُ إِلَّا أَنْتَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیم‏»؛ (4)
«خداوندا! مرا براى همیشه از گناهان حفظ کن. مرا باز دار از این که خود را در پى کارهاى بیهوده به رنج افکنم. نسبت به آنچه موجب خوشنودى تو است، خوشبینم کن. اى آفریننده آسمان و زمین، اى صاحب جلالت و بزرگى و عزّت که به عقل نگنجى. یا الله یا رحمان، به جلال و نور وجه خودت، دلم را بر نگهبانى کتابى که بر پیغمبرت فرستاده‏اى، ملزم فرما و مرا وادار کن که آن را چنان تلاوت کنم که از من راضى شوى.
خداوند ایجادکننده آسمان ها و زمین، صاحب جلالت و بزرگى و عزّت که به فهم نیایى، یا الله، یا رحمان، تو را به جلال و نور و جهت می خوانم که با کتابت دیده مرا نورانى و زبانم را باز و قلبم را وسیع و سینه‏ام را گشاده سازى، و بدنم را به کار اندازى و بر این امر یاریم کنى، که جز تو کسى نتواند مرا در خوبى‏ها نصرت نماید و به آن ها موفّق گرداند، و حول و قوّه‏اى جز از ناحیه خداوند وجود ندارد».
5. نماز شب، بسیار در نورانیت دل و درک بالا و فهم صحیح مناسب است. (5)
برای اطلاع بیش تر، به مفاتیح الجنان مراجعه نمایید.

پی نوشت ها:
1. شیخ عباس قمی، مفاتیح الجنان، تهران، دارلکتب الاسلامیه، ص 1026 و 1027.
2. مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج 18، ص 310، تهران، دارالکتب الاسلامیه، سال 13361.
3. ابن فهد حلی، عدة الداعی و نجاح الساعی، قم، مکتبه وجدانی، ص 64.
4. طبرسی، مکارم الأخلاق، بغداد، الشریف الرضی، ص 341.
5. قرائتی، محسن، تفسیر نور، ج 17، ص 104، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سال 1384.