چرا در برخی از آیات قرآن اشاره از زمین به آسمان است مگر قرآن از بالا نازل نشده است؟

پرسشگر گرامی، با سلام و تشکر از ارتباط تان با این مرکز
"سماء" در قرآن گاهی به جهت بالای مکانی و گاهی به جهت بالا از حیث رتبه و مقام اطلاق شده است؛ از این رو ملائکه - که مقربان درگاه خدا هستند - را ساکنان آسمان نامیده است . (1)
مقام قرب و عرش و مسکن ملائکه که جایگاه صدور اوامر و نواهی ربوبی است ، آسمان نامیده شده که شیطان ها به استراق سمع از آن می پردازند:
«وَ أَنَّا لَمَسْنَا السَّماءَ فَوَجَدْناها مُلِئَتْ حَرَساً شَديداً وَ شُهُباً؛ (2) و اين كه ما آسمان را جستجو كرديم و همه را پر از محافظان قوىّ و تيرهاى شهاب يافتيم»‏.
قرآن و کتب آسمانی را چون از مقام بالا و عرش نازل شده ، نازل از آسمان شمرده است:
«يَسْئَلُكَ أَهْلُ الْكِتابِ أَنْ تُنَزِّلَ عَلَيْهِمْ كِتاباً مِنَ السَّماءِ؛ (3) اهل كتاب از تو مى‏خواهند كتابى از آسمان (يك جا) بر آن ها نازل كنى» .
دعا و عمل صالح چون به درگاه خدا و مقام قرب می رود و عمل کننده را بالا می برد ، گفته شده خدا درهای آسمان را برای آنان و عملشان باز می کند؛ اما ظلم و گناه به سوی خدا بالا نمی رود؛ از این رو درهای آسمان به روی کافران و گناهکاران باز نمی شود:
«إِنَّ الَّذينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا وَ اسْتَكْبَرُوا عَنْها لا تُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوابُ السَّماء ؛ (4) كسانى كه آيات ما را تكذيب كردند، و در برابر آن تكبّر ورزيدند، (هرگز) درهاى آسمان به رويشان گشوده نمى‏شود».
و ما هم چون خدا - که بلند مرتبه مطلق است - را صدا می زنیم و از او حاجت می طلبیم ، دستمان را به سوی آسمان دراز می کنیم نه این که خدا مکان و جایگاه مادی داشته و در آسمان است.
بنا بر این:
قرآن از آسمان نازل شده؛ اما چون آیاتی از آن از زبان بندگان است و بندگان در زمین هستند و به سوی مقام رفعت و بلندی مطلق یعنی خدا توجه و اشاره دارند، خطاب آن آیات از زمین به آسمان است؛ مثل آیه: " إِذْ قالَ الْحَوارِيُّونَ يا عيسَى ابْنَ مَرْيَمَ هَلْ يَسْتَطيعُ رَبُّكَ أَنْ يُنَزِّلَ عَلَيْنا مائِدَةً مِنَ السَّماءِ قالَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنينَ ... قالَ عيسَى ابْنُ مَرْيَمَ اللَّهُمَّ رَبَّنا أَنْزِلْ عَلَيْنا مائِدَةً مِنَ السَّماء ؛(5) در آن هنگام كه حواريون گفتند: «اى عيسى بن مريم! آيا پروردگارت مى‏تواند مائده‏اى از آسمان بر ما نازل كند؟» او (در پاسخ) گفت: «از خدا بپرهيزيد اگر با ايمان هستيد!»...
عيسى بن مريم عرض كرد: «خداوندا! پروردگارا! از آسمان مائده‏اى بر ما بفرست»‏.
پی نوشت ها:
1. ر. ک : ملک (67) آیه 16 - 17 ؛ آل عمران (3) آیه 83 ؛ یونس (10) ایه 66 و ... .
2. جن (72) آیه 8.
3. نساء (4) آیه 153.
4. اعراف (7) آیه 40.
5. مائده (5) آیه 112- 114.