بعد از مرگ ....

پرسشگر كرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
فرا گيري علومي نظير آنچه در پرسش مطرح شده ، گرچه موضوع شان مادي و شناخت پديده هاي مادي است و ماده در عالم آخرت مطرح نيست و دانش هاي مرتبط به پديده هاي مادي و دانستن قوانين و فرمول هاي پيچيده مطرح در علوم ، در آخرت كاربردي ندارد، ولي همين دانش ها با دو رويكرد مي تواند در عالم آخرت براي انسان مفيد و كارآمد باشد،
اول : اگر آن علوم براي خدا و جهت انجام فرمان الهي و عمل به وظيفه انساني ، ديني و خدمت به همنوعان و مانند آن بود، كار علمي ماندگار است . به عنوان باقیات الصالحات روز واپسين نزد الهي محفوظ و براي عالم آخرت انسان كار ساز و مفيد است. اگر علومي كه در پرسش اشاره شده ،به عنوان يك دانش مورد نياز جامعه انساني و اسلامي و براي پيشرفت و تمدن و جهت تامين نياز هاي بشري و ايجاد رفاه و آسايش مردم، آن هم به نيت الهي و با انگيزه فرامادي تحصيل و فراگير شود ، غير از آن كه در دنيا براي زندگي انسان و زندگي ساير همنوعان مفيد است، براي آخرت نيز اثر بخش و داراي ثواب و پاداش خواهد بود ، چون آن علوم اگر تحصيل شان در برخي مورد لازم و واجب و يا مستحب نباشد ، كار مباح است.
اگر كسي چنين كاري را به نيت الهي انجام دهد، قطعا ماجور است و جزء اعمال صالح محسوب مي شود. در نتيجه پاداش خواهد داشت ،چون عمل صالح تنها اعمال عبادي نيست، بلكه كسب دانش به نيت خدا پسندانه نيز جزء اعمال صالح است. چه بسا فراگيري بسياري از علوم به نيت خير خواهانه و الهي از بسياري از اعمال عبادي غير واجب و يا مستحب بالاتر و پاداش بيش تري داشته باشد، از اين رو در آموزه هاي ديني به فراگيري علم آن همه تاكيد شده و براي دانشجويان و طالبان علم آن همه اجر و پاداش ذكر گرديده ، رسول خدا فرمود:
من احب ان ينظر الي عتقاء الله من النار فلينظر الي المتعلمين، فوالذي نفسي بيده ما من متعلم يختلف الي باب العالم الا كتب الله له بكل قدم عباده سنه و بني له بكل قدم مدينه في الجنه و يمشي في الارض و هي تستغفر له و شهدت الملائكه انهم عتقاء من النار؛ (1)
كسي كه دوست مي دارد نگاهش به چهره كساني افتد كه از آتش دوزخ در امانند ، بايد به دانشجويان و علم آموختگان بنگرد . سوگند به كسي كه جان من در دست قدرت اوست !هر شاگرد و دانشجويي كه به منظور تحصيل علم به در خانه عالم و دانشمند رفت و آمد مي كند ،در هر گامي كه بر مي دارد ، ثواب و پاداشي عبادت يكسال عابد را براي او منظور مي فرمايد. براي هر قدمي كه در اين مسير مي نهد ، شهر و ديار معمور و آباد در بهشت براي او آماده مي سازد. وقتي به روي زمين راه مي رود ، زمين براي او طلب آمرزش مي كند.فرشتگان آسماني گواهي مي دهند كه اين دانش آموخته از آتش دوزخ در امان است.(2)
هر گونه دانشي اگر براي خدا باشد، ارزشمند و براي آخرت مفيد و كار آمد خواهد بود به خصوص آن که در روايت ياد شده ؛بسيار ديگر از روايات فراگيري دانش به طور مطلق موجب ثواب خوانده شده و مقيد به علم خاصي نشده، علم ذاتا ارزشمند است.
دوم : اگر كسي پديده هاي مادي را از طريق علوم ياد شده در پرسش به عنوان شناخت آيتي از آيات الهي مورد مطالعه قرار دهد و به دانش ماده شناسي و طبيعت شناسي خود جنبه الهي بدهد، و كنار اهداف علمي و انگيزه هاي ديگر ، شناخت آن پديده ها به عنوان يك آيت الهي برايش مطرح باشد و از اين رهگذر به معرفت خالق و آفريدگار پي ببرد و يا اين علم او را در جهت شناخت خدا ياري دهد و به او نشان دهد كه پديده مادي مورد مطالعه او بالاخره با تمام پيچيدگي هاي آن كه بايد عمري را براي درك و دانستن رموز آن صرف نمود ،‌آيت و مخلوق خداوند است ، باز دانش هاي مادي و شناخت پديده هاي مادي مي تواند براي آخرت او مفيد و كار آمد باشد ، چون نه تنها علوم ياد شده در پرسش، بلكه بسياري از علوم و حتي علم فقه در واقع جزء علوم دنيايي است و در آخرت كاربرد ندارد ، ولي از آن جا كه مثلا علم فقه براي شناخت احكام الهي است، فراگيري آن جزء عمل صالح و در آخرت موجب پاداش الهي است. علوم ياد شده در سؤال نيز چنين است . اگر به عنوان شناخت آيتي از آيات الهي براي انسان مطرح باشد، خداوند براي فراگيري آن در آخرت به انسان پاداش خواهد داد. مهم آن است كه انسان هر كار مي كند و يا هر عملي را كه فرا مي گيرد ،با انگيزه الهي فرا گيرد.

پي نوشت ها:
1.محمد باقر مجلسي ، بحار الانوار، ج1 ،ص 184 ،نشر دار الاحياء التراث العربي، بيروت، 1403ق.
2.دكتر سيد محمد باقر محبي ، آداب تعليم و تعلم، ص 56 ،نشر فرهنگ اسلامي،‌تهران، 1365ش.