پرسشگر كرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
اگر بخواهیم مراحل سفر آخرت را برشماریم، مرحله اول پس از مردن،عالم برزخ است، که با بیرون آمدن روح از بدن آغاز میشود و پایانش برپایی روز قیامت است: «و من ورائهم برزخ الی یوم یبعثون؛(1) پشت سر آنان برزخی است تا روز قیامت که برانگیخته میشوند».
پیامبر(ص) فرمود: «هنگامی که یکی از شما از دنیا برود، جایگاه او [ در قیامت ]صبح و شام به او عرضه میشود. اگر از اهل بهشت باشد، جایگاهش در بهشت است. اگر از اهل دوزخ باشد، جایگاهش در دوزخ. به او گفته میشود: این جایگاه تو است. هنگامی که خداوند تو را در قیامت مبعوث میکند».(2)
البته چنان که از آیات و روایات بر می آید ، انسان ها به حسب اعمال دنیایی شان در بهشت یا دوزخی برزخی به سر می برند. به همین خاطر گفته شده : «القبر اما روضة من ریاض الجنة او حفرة من حفر النیران؛(3)قبر باغی از باغهای بهشت یا حفرهای از حفرههای دوزخ است».
اما پس از ورود در عالم برزخ چه رخ می دهد؟ هر چند دانستن جزییات وقایع و حوادث آن عالم برای ما ممکن نیست اما از منابع دینی می توان به برخی از این اتفاقات پی برد ؛
یکی از اولین رویدادهای عالم برزخ، سؤال و جواب در قبر است. از امام زین العابدین(ع) نقل شده است: پیامبر(ص) در هر جمعه در مسجد به مردم نصیحت میکرد و میفرمود: «از پروردگار، از پیامبر و از دینی که به آن پای بند بودی، از تو سؤال میکنند. از امامی که ولایتش را پذیرفتهای. از کتابی که آن را میخواندی و از عمرت که چگونه و در چه راهی مصرف کردی. نیز اموالت را از کجا به دست آوردی. پس جانب احتیاط را نگه دار و درباره خود بیاندیش».(4)
در برزخ نوعی حسابرسی مختصر و بررسی کلیات وجود دارد که بر اساس آن جایگاه موقتی فرد در عالم برزخ تعیین می شود. سوال و جواب معروف در قبر از همین جهت انجام می شود.
اما رویداد دیگر عالم برزخ، که ظاهرا در ابتدای ورود رخ می دهد، فشار قبر است که یکی از عوامل تطهیر و رفع آلودگی های مومنان است که به نسبت تفاوت حالات و مقامات افراد متفاوت است. پیامبر(ص) هنگام دفن سعد بن معاذ فرمود: «هیچ مؤمنی نیست مگر این که فشاری در قبر دارد».(5)
در حدیث دیگر آمده :«فشار قبر برای مؤمن کفاره ضایع کردن نعمتها است».(6) فشار قبر، عذابی برزخی است مربوط به شب اول مرگ آدمی. در نتیجه اگر کسی را حیوانات درنده بخورند یا در دریا غرق شود، از شب اول قبر معاف نمی باشد. از امام صادق سؤال شد:شخصی که به دار آویخته شده، فشار قبرش چگونه است؟ فرمود: به هوایی که بر او احاطه دارد، دستور داده میشود که از هر طرف بر او فشار وارد کند.(7)
بعد از همه اين مراحل و حسابرسي ها فرد بر اساس حكم اجمالي كه برايش صادر مي شود ،در بهشت و نعمت برزخي يا در فشار و عذاب برزخي خواهد بود تا اين روز قيامت و صحنه محاسبه اصلي اعمال فرا برسد .
پینوشتها:
1.مؤمنون (23) آیه 100.
2. مکارم شیرازى ،پیام قرآن، تهران ، دارالكتب الاسلاميه ، 1386هـ.ش، ج5، ص 450.
3. علامه مجلسى، بحار الأنوار، مؤسسة الوفاء بيروت ، 1404 ه ق، ج6، ص 218.
4.بحارالانوار، ج6، ص 223.
5. همان، ص 221.
6. همان.
7 . همان، ص 266.
