حکومت جهانی امام عصر علیه السلام

پرسش: حکومت جهانی امام عصر علیه السلام
شرح : به نام خدا با سلام؛ 2 سوال درباره حکومت جهانی امام عصر علیه السلام داشتم: . 1) آیا قبل از ایشان، خداوند تجربه چنین حکومتی را به پیامبر و یا معصومی عنایت کرده است؟
پاسخ:
حکومت حضرت شبیه به هیچ یک از سایر حکومت‌ها نیست،
اما حكومتهاي صالح پيشين مانند حكومت پيامبر (ص) وامام علي(ع) بايد دانست تفاوت اصلی درشیوه حکومت داری نیست. بلکه مهم ترین تفاوت در ناحیه مردم ،یعنی میزان آمادگی آنان و شرایط جهانی و مقتضیات زمان می باشد .
سنت قطعی الهی بر این مقرر شده، که روزی به وسیلة امام زمان زمین لبریز از عدل و داد شود . مدینة فاضله تشکیل گردد . همة اقشار، مزه شیرین عدل را بچشند . گمشده خود را در حکومت امامی که کلامش، راهش و حکومتش عدل است، بیایند . بالاخره با حاکم شدن عدالت در اقصی نقاط عالم وفا و آسایش را لمس کنند . در سایة حکومت صالحان اجرا شدن احکام نورانی الهی را ناظر باشند تا جایی که زمین از قسط و عدل سیراب شود.
نيز مانند حكومت هاي رائج دنيا نيست
زیرا اساس و بنیاد حکومت‌های رایج دنیا بر ظلم و تعدی استوار است حتى حکومت دموکراسی که در آن ظلم بر اقلیت نیز هست، در حالی که حکومت حضرتش بر اساس پرچیده شدن ظلم و بی‌عدالتی و گسترش عدل در کل جامعه است.
امام مهدى(عج) حکومت جهانى تشکیل مى‏دهد و مرزهاى جغرافیایى را بر مى‏چیند. این حکومت همان حکومت آرمانى موعود است که از آن در روایات گاهى به مدینه فاضله سخن گفته شده .(1) گاهى به جامعه مطلوب و گاهى به «دولت کریمه» یاد شده است.
حکومت جهانى امام از مؤلّفه‏ها و شاخصه هایى برخوردار است از جمله:
1.گزینش کارگزاران شایسته:
طبیعى است که حکومت آرمانى امام زمان(ع) که رهبرى آن را امام مصلح و پارسا بر عهده دارد، کارگزاران آن نیز از صالحان و پارسایان خواهند بود، از این رو در روایات آمده است که دولت امام را برخى از پیامبران و جانشینان آنان و صالحان و از اصحاب پیامبر تشکیل مى‏دهند. حضرت عیسى(ع) به امام زمان مى‏گوید: به عنوان وزیر فرستاده شده‏ام؛ نه امیر و فرمانروا.(2 ) همچنین تعداد یاران خاص امام که 313 نفر هستنداز کارگزاران حضرت می باشند .پس از پیروزی، برای ارشاد و دادرسی و کارگزاری به سرزمین‏های دور و نزدیک فرستاده می‏شوند. امام صادق(ع) فرمود: "آنان پرچمداران لشکرها و کارگزاران امام روی زمین هستند" از این گروه، به "نقباء" "خواص" و "ذخرالله" تعبیر شده است.(3)
2.گسترش عدالت:
یکى از ویژگى‏هاى حکومت امام زمان عدالت است. عدالت عنصر گم شده‏اى است که همگان دنبال آن هستند. این گمشده در حکومت امام زمان تحقق پیدا مى‏کند.
پیامبر فرمود: «یملاء الأرض قسطاً و عدلاً بعد ما ملئتْ ظلماً و جوراً؛(4)
حکومت را به گونه‏اى سازماندهى مى‏کند که دیگر واژه ستم از ذهن‏ها رخت بر مى‏بندد و کسى به دیگرى ظلم نمى‏کند».
3.رشد آگاهى و دانش:
یکى از حوادث بسیار مهم رشد دانش و صنعت در عصر امام است. دوره ظهور دوران گسترش علم و دانایى است و مدینه فاضله اسلامى «مدینة العلم» است. با آمدن آن منجى همان گونه که ظلم جاى خود را به عدل و داد مى‏دهد، دانایى و فرزانگى جایگزین جهل و نادانى مى‏شود و جهان از نور عقل و دانش پر مى‏گردد.(5)
4.رشد عقل و خرد ورزى:
در این دوره بشر به حاکمیت عقلانیت نایل مى‏گردد. در روایات آمده است که در عصر ظهور برکات خداوندى به بشر ارزانى داشته ، دست رحمت ایزدى بر عقل‏هاى مردم کشیده مى‏شود . مردم از نظر عقل و بصیرت در وضع بى مانندى قرار مى‏گیرند.(6)
5. رفاه اقتصادى و معیشتى:
به فرموده پیامبر در دوره حضور حضرت مهدى مردم به نعمت هایى نایل مى‏گردند که در هیچ زمانى سابقه ندارد. براى همگان برکات الهى از آسمان نازل مى‏شود . زمین چیزى از روییدنى‏هاى خود را پنهان نمى‏کند.(7) سطح رفاه زندگى در این دوره به حدّى است که طبق روایات رسیده از امام صادق(ع) در این دوره فقیرى یافت نمى‏شود تا مردم زکات اموالشان را به او بدهند.(8)
6.برقرارى امنیت اجتماعى:
در این دوره امنیت اجتماعى به نحو کامل برقرار مى‏گردد. به گونه‏اى که اگر زنى به تنهایى بخواهد از عراق به شام مسافرت نماید، در مورد امنیتش هیچ ترس و دلهره‏اى ندارد.(9)
7. رشد تربیتى و شکوفایى فرهنگى و اخلاقى:
در این دوره افراد به رشد تربیتى و اخلاقى و جامعه به بالاترین درجه تعالى و شکوفایى نایل مى‏گردند. امام على(ع) فرمود: «چون قائم ما قیام کند، کینه‏ها از دل‏ها زدوده مى‏شود».(10) امام باقر(ع) فرمود: «هنگامى که قائم ما قیام کند، خداوند قواى فکرى مردم را تعالى مى‏بخشد و اخلاق آنان را به کمال مى‏رساند».(11)
از حضرت نقل شده است که «در دوره ظهور، دوستى و یگانگى بین مؤمنان در نهایت خود قرار مى‏گیرد، به گونه‏اى که هر کس نیازمند باشد، بدون هیچ ممانعتى از جیب دیگرى پول بر مى‏دارد و دیگرى هم از این کار راضى است».(12)
براى اطلاع بیش تر در این مورد به کتاب عصر زندگى و چگونگى آینده انسان و اسلام، پژوهشى در انقلاب جهانى حضرت مهدى(عج)، تألیف محمد حکیمى مراجعه نمایید.
پی‌نوشت‌ها:
1. مجله حوزه، ویژه امام زمان، شماره 70ـ 71، ص 134 به بعد.
2. الملاحم و الفتن في ظهور الغائب المنتظر( عج) ، سيد ابن طاوس‏ ، ص 83 ،ناشر: شريف رضى‏
3 . ارشاد مفید، ج‏2، ص 383 ترجمه سید هاشم رسولی محلاتی ، تهران ،انتشارات علمیه اسلامیه؛
4 .کنز العمال، متقی هندی ج 14، ص 175، بی نام
5. لطف اللَّه صافى، منتخب الاثر، ص 607. موسسه السیده المعصومه،قم،1419 ه
6. بحارالانوار، ج 75، ص 51.
7. همان، ج 51، ص 78.
8. همان، ج 52، ص 337.
9. منتخب الاثر، ص 474.
10. همان، ص 484.
11. بحارالأنوار، ج 52، ص 336.
12. مفید، اختصاص، ص 19.

پرسش: 2) بعد از ظهور ایشان و استقرار حکومت جهانی ایشان، تاثیرات مادی و معنوی که به دنبال آن خیرات و برکاتی را به همراه دارد، آیا این تاثیرات بر فضای عمومی هر جامعه یا کشوری اثر میگذارد و یا بر زندگی شخصی تک تک افراد روی زمین موثر است؟ به عبارت دیگر فضای جوامع را دگرگون میکند و یا فضای زندگی شخصی افراد را متحول می کند؟
پاسخ:
با سلام و تبریک فرا رسیدن سال نو و تشکر به خاطر ارتباطتان با این مرکز
تاثيرات حكومت جهاني امام زمان پس از ظهور نخست در جامعه ودر پي آن در زندگي فردي انسانها تاثير خواهد گذاشت .
پس از ظهور جامعه بشری به سوی سعادت، امید، در حرکت می‌باشد، در اسلام تحقق جامعه مطلوب قطعی است که ما از آن به عنوان جامعه آرمانی و یا آرمان شهر مهدویت یاد می‌نمایم. یکی از مفاهیم بلند فرهنگ مهدیت ترسیم تشکیل حکومت جهانی است که در آن همه خواست‌های انسان، مانند، عدالت، امنیت، عبودیت و حاکمیت دین خدا... محقق خواهد شد. این همان جامعه ای است که همه انبیا، معصومان و اولیا ی خدا در صدد تحقق آن بوده و آرزوی تحقق آن را داشته‌اند. گرچه موفق به تشکیل آن نشدند. تشکیل چنین جامعه خواست همه انسان ها بوده و هست، زیرا عدالت خواهی امر فطری است، از این رو است که ‏انسان همواره به‏ دنبال تأسیس جامعه‏ای برین بوده است.
آینده‌گرایی(Futurism)یکی از دغد‌غه های همه انسان‌ها به خصوص مصلحان و نظریه سازان محسوب می‌شود. از این رو عده‏ای از متفکران و اصلاح طلبان به طرح جامعه برین یا بهشت موعود پرداخته‌اند. چنین جامعه و حکومت فرضی را در زبان لاتین «اتوپیا»، در زبان و ادبیات عرب «مدینه فاضله» و در فرهنگ فارسی «آرمانشهر»‏ نام نهاده‌اند.
یکی از مباحث مهم جامعه مطلوب امام زمان (ع) امکان وعدم امکان ایجاد آن است. عقیده داریم که این جامعه ایجاد خواهدشد ، زیرا خداوند و معصومان وعده آن را داده‌اند و وعده الهی تخلف ناپذیر است.
در قرآن بسیاری از مطالب بنا بر مصالحی به طور آشکار بیان نشده است. به عنوان مثال جزئیات برخی احکام به تفصیل نیامده است. چه بسا به خاطر آن که ارتباط مردم با پیامبر و امامان(ع) نهادینه شود، زیرا مردم جهت یادگیری مسایل و معارف دینی به آنان مراجعه نمایند. گرچه آیات صریح در باره جامعه امام زمان وجود ندارد ، ولی آیات متعددی درباره امام زمان (ع)و حکو مت جهانی وی تاویل شده است. آیات مربوط به حضرت مهدی(عج) در قران مجید فراوان است. آیاتی که خبر از موضوعاتی می‏دهد، از قبیل:
نفی فتنه در کل جهان، غلبه دین خدا و یکتاپرستی، اتمام نور خدا بر زمین، نابودی باطل، به ارث رسیدن زمین برای صالحان و پرهیزگاران و غلبه قطعی خط انبیا ، همگی در زمان حکومت قائم‏آل محمد (عج) صورت می‏پذیرد. متجاوز از یکصد آیه است(1)که در این جا به بعضی اشاره می‌شود:
1- حکومت مستضعفان
- «و نرید ان نمن علی‏الذین استضعفوا فی‏الارض و نجعلهم ائمة و نجعلهم الوارثین، و نمکن لهم فی‏الارض‏.. ؛ (2) بر آن هستیم که بر مستضعفان روی زمین نعمت دهیم و آنان را پیشوایان سازیم و وارثان گردانیم».
این آیه اگر چه به مناسبت داستان فرعون و موسی و بنی‏اسرائیل نازل شده ، اما مدلول آن عام بوده و بیانگر سنتی است که خداوند در میان مردم جاری ساخته است.
آیه بیان می‏کند که خداوند مستضعفان را بر مستکبران غالب سازد. آن ها را وارث شهر و سرزمین مستکبران نماید. در حدیثی که «مفضل‏بن عمر» روایت کرده آمده است:
از اباعبدالله (امام صادق)شنیدم : پیامبر نگاهی به علی، حسن و حسین، علیهم‏السلام، انداخت. در حالی که گریه می‏کرد فرمود: شما مستضعفان پس از من هستید.
مفضل می‏گوید: پرسیدم معنای این سخن چیست؟ امام فرمود: معنا این است که شما امامان بعد از من خواهید بود. خداوند می‏فرماید: « بر آن هستیم که بر مستضعفان روی زمین نعمت دهیم و آنان را پیشوایان سازیم و وارثان گردانیم. » (3)
2- حاکمیت صالحان
- «و لقد کتبنا فی الزبور من بعد الذکر ان‏الارض یرثها عبادی الصالحون‏؛ (4)
در زبور، پس از ذکر (تورات) نوشته‏ایم که زمین را بندگان صالح من به میراث خواهند برد».
مراد از «زبور» زبور داود است. در سوره نساء (آیه‏163) و سوره اسراء (آیه 55) آمده است: «و اتینا داود زبورا؛ به داود زبور را ارزانی داشتیم».
زبور«مزامیر» است که در ضمن کتاب عهد قدیم آمده است. در این کتاب می‏خوانیم:
«از خشم دوری کن. از دشمنی بپرهیز، فریب کارهای ناشایست را نخور زیرا کسانی که کار ناشایست انجام می‏دهند برکنده خواهد شد... (5)
کسانی که انتظار پروردگار را می‏کشند، وارث زمین می‏شوند (6)
اما کسانی که به سکون و آرامش دست‏یافته‏اند، وارث زمین می‏شوند. در نهایت‏ سلامت ‏به کامجویی می‏پردازند. (7)
زیرا خجستگان و برکت‏یافتگان از آن ها وارث زمین می‏شوند. نفرین شدگان از آن ها ریشه‏کن می‏شوند. (8)
درستکاران وارث زمین شده و تا ابد در آن ساکن می‏شوند. (9)
3- جانشینی مؤمنان
- «وعدالله الذین امنوا منکم و عملواالصالحات لیستخلفنهم فی‏الارض کما استخلف‏الذین من قبلهم و لیمکنن لهم دینهم الذی ارتضی لهم و لیبدلنهم من بعد خوفهم امنا یعبودننی لایشرکون بی‏شیئا؛ (10)
خدا به کسانی از شما که ایمان آورده‏اند و کارهای شایسته کرده‏اند، وعده داد که روی زمین جانشین دیگران شان کند، همچنان که مردمی را که پیش از آن ها بودند، جانشین دیگران کرد. دین شان را، که بر ایشان پسندیده است، استوار سازد. وحشت شان را به ایمنی بدل کند. مرا می‏پرستند. هیچ چیزی را با من شریک نمی‏کنند».
یکی از آیات قرآنی که صالحان را به استقرار نظام توحیدی و انسانی بشارت می‏دهد، همین آیه است. در شأن نزول این آیه آمده است که به دنبال هجرت مسلمانان به مدینه و استقبال انصار از آنان، تمامی عرب بر ضد آن ها قیام کردند، به طوری که ناچار شدند اسلحه را از خود دور نکنند و با سلاح بخوابند و با سلاح برخیزند. ادامه این حالت توأم با ناامنی و اضطراب، بر مسلمانان سخت آمد. از پیامبر (ص) می‏پرسیدند که آیا زمانی خواهد رسید که آرامش حکمفرما گردد؟ آیه فوق در بشارت به آن ها نازل شد. گرچه نمونه‏ای از این زندگی ایده‏آل در اواخر عمر رسول خدا (ص) در مدینه حاصل شد، اما آیه یک قاعده کلی را بیان می‏کند و مصداق کامل آن حکومت مهدی (ع) است که طبق عقیده شیعه و سنی، سراسر روی زمین را پر از عدل و داد می‏کند. (11)
در تفسیر المیزان، ذیل این آیه می‏خوانیم:
این جامعه طیب و طاهر، با صفاتی که از فضیلت و قداست دارد، هرگز تاکنون در دنیا منعقد نشده، دنیا از روزی که پیامبر(12) مبعوث به رسالت گشته، تاکنون چنین جامعه‏ای به خود ندیده، اگر مصداقی پیدا کند، در روزگار مهدی عج) خواهد بود، چون اخبار متواتری که از پیامبر (ص) و ائمه (ع) در خصوصیات آن جناب وارد شده، از وجود چنین جامعه‏ای خبر می دهد ‏ ابن حجر هیثمی می‏گوید:
4- حاکمیت دین در جهان
- «هُوَ الَّذِی‌َّ أَرْسَل‌َ رَسُولَهُ بِالْهُدَی‌َ وَدِین‌ِ الْحَق‌ِّ لِیظْهِرَه‌ُ عَلَی الدِّین‌ِ کلِّه وَلَوْ کرِه‌َ الْمُشْرِکون‌؛(13)
او کسی است که رسولش را با هدایت و آیین حق فرستاد تا او را بر همه آیین‌ها غالب گرداند، هر چند مشرکان خوش نداشته باشند».
این آیه با اندکی تفاوت در دو مورد دیگر نیز آمده (14) تصریح شده است که اسلام‌، روزی سراسر جهان را فرا خواهد گرفت. این وعده‌، تا کنون تحقق پیدا نکرده است‌. از امام صادق(ع) ‌در تفسیر این آیه نقل شده :
" به خدا سوگند! هنوز محتوای این آیه تحقّق نیافته است. تنها زمانی تحقق می‌پذیرد که قائم خروج کند. در وقتی که او قیام کند، کسی که خدا را انکار نماید، در تمام جهان باقی نخواهد ماند". (15)
امام باقر(ع) در تفسیر این آیه‌می فرماید:
" وعده‌ای که در این آیه است‌، به هنگام ظهور مهدی آل‌محمد(ص) تحقق پیدا می‌کند. در آن روز هیچ کس در روی زمین نخواهد بود، مگر این که به حقّانیت محمد(ص) اقرار می‌کند". (16)
شهید مطهری بر اساس روایات و آیات جامعه آرمانی امام زمان را مطرح کرده است:
پیروزی نهائی نیروی حق و صلح و عدالت بر نیروی باطل و ستیز و ظلم، گسترش جهانی ایمان اسلامی، استقرار کامل و همه جانبه ارزش های‏ انسانی، تشکیل مدینه فاضله و جامعه ایده‏آل، و بالاخره اجرای این ایده‏ عمومی و انسانی به وسیله شخصیتی مقدس و عالی قدر که در روایات متواتر اسلامی، از او به " مهدی " تعبیر شده ، اندیشه‏ای است که کم و بیش همه فرق و مذاهب اسلامی - با تفاوت ها و اختلاف هائی - بدان مؤمن و معتقدند زیرا این اندیشه، به حسب اصل و ریشه، قرآنی است.
این قرآن مجید است که با قاطعیت تمام، پیروزی نهائی ایمان اسلامی (17)، غلبه قطعی صالحان و متقیان (18)، کوتاه شدن دست‏ ستمکاران و جباران برای همیشه (19) و آینده درخشان و سعادتمندانه بشریت‏ (20) را نوید داده است. این اندیشه بیش از هر چیز مشتمل بر عنصر خوشبینی نسبت به جریان کلی‏ نظام طبیعت و سیر تکاملی تاریخ و اطمینان به آینده، و طرد عنصر بدبینی‏ نسبت به پایان کار بشر است، که طبق بسیاری از نظریه‏ها و فرضیه‏ها فوق‏العاده تاریک و ابتر است. امید و آرزوی تحقیق این نوید کلی جهانی انسانی، در زبان روایات اسلامی‏، " انتظار فرج " خوانده شده است . عبادت - بلکه افضل عبادات - شمرده شده است. اصل انتظار فرج از یک‏ اصل کلی اسلامی و قرآنی دیگر استنتاج می‏شود و آن اصل " حرمت یأس از روح‏ الله " است. (21)
5ـ گسترش عدل و دادگری
" اعْلَمُوَّاْ أَن‌َّ اللَّه‌َ یحْی‌ِ الاْ َرْض‌َ بَعْدَ مَوْتِهَا؛ بدانید که خداوند زمین را بعد از مرگ آن زنده می‌کند".
از خصوصیات عصر ظهور حضرت مهدی‌برپا داشتن عدل و دادگری است‌. عدالت یکی از مولفه‌های مهم جامعه امام زمان است. در پرتو عمل به دستورهای اسلام‌، امنیت‌، صلح و آرامش‌، در زمین ایجاد می‌گردد. ظلم و ستم قطع می‌شود. برکت و توسعه روزی در آن زمان‌، برای توده مردم فراهم می‌گردد. فقیر و مستمند در جامعه پیدا نمی‌شود. امام باقر(ع) فرمود: "منظور زنده شدن زمین به وسیله عدالت است‌، بعد از آن که با جور و ظلم مرده باشد".
حضرت فرمود: "خداوند زمین را به وسیله حضرت مهدی‌زنده می‌کند، بعد از آن که مرده باشد. منظور از مردن زمین‌، کفر زمینیان است". (22)
زمین دارای دو حیات است‌؛ حیات مادّی که منظور فراوانی نعمت و برکت در روزی است‌،
حیات معنوی که مراد، برپایی عدل و ایجاد امنیت و آسایش و توجه به خدا و معنویات است. هر دو در زمان ظهور امام زمان‌تحقّق می‌پذیرد.
برای آگاهی بیش تر به کتاب عصر ظهور ،ازعلی کورانی و دادگستر جهان از ابراهیم امینی مراجعه نمائید.

پی‌نوشت‌ها:
1. به ترتیب: انفال(8) آیه 39؛ توبه(9) آیه 33؛ صف(61) آیه 8؛ اسراء(17) آیه 81؛ انبیاء(21) آیه 105؛ مجادله(58) آیه 21. بیش از صد آیه مربوط به ظهور مهدی(ع) را مرحوم سید هاشم بحرانی در کتاب المحجه فیما نزل فی القائم الحجه جمع‏آوری نموده است.
2. قصص (28)، آیه 5.
3. معاني الأخبار- ترجمه محمدى‏،ج1،ص188،دار الكتب الاسلاميه‏،مكان چاپ: تهران‏،سال چاپ: 1377 ش‏،نوبت چاپ: دوم‏
4. انبیا (21)، آیه 105.
5. زبور داود، مزمور 8-9.
6. همان، مزمور 10.
7- همان، مزمور11.
8. همان، مزمور22.
9. همان، مزمور29.
10. نور (24) آیه 55.
11 . تفسیر نمونه، 14، ص 526 و 530. تهران ، دارالكتب الاسلاميه ، سال 1374 هـ . ش ،
12. تفسیرالمیزان، ترجمه موسوی همدانی، ج 29، ص 224. پنجم ، قم ، دفتر انتشارات اسلامی ، 1374ش
13. توبه(9)آیه33.
14. صف‌(61) آیة 9 و فتح‌(48) آیه28.
15. تفسیر نورالثقلین‌، ج 2، ص 211 ؛ تفسیر نمونه‌، ج 7، ص 373.
16. ترجمه مجمع البيان في تفسير القرآن، ج‏24، ص: 401 ناشر: انتشارات فراهانى‏،مكان چاپ: تهران‏،سال چاپ: 1360 ش‏
17.توبه، آیه 33.
18.صف، آیه 9.
19.انبیا(21) 105.
20 . قصص(28) آیه 5 4.
21.قیام و انقلاب مهدی، ص 5 به بعد.ناشر :صدرا
22. تفسیر صافی‌، فیض کاشانی‌، ج 5، ص 135 : تفسير الصافى‏‏،ناشر: انتشارات الصدر،مكان چاپ: تهران‏،سال چاپ: 1415 ق‏ ؛ تفسیر نمونه‌، ج 23، ص 343.