عقاید

پرسش: عقاید شرح سلام علیکم، ۱۔ مادر کتب عقاید می خواینم که اولعزم انبیاء پنج تا اند و در معنی اولعزم می گویند کسانی که صاحب شریعت ھستند که اول آنھا نوح علیه السلام و آخرین پیامبر ما ھستند سوال این است که قبل از حضرت نوح آیا شریعت نبوده و اگر نبوده مردم آن زمان پر چه چیزی عمل می کردند؟
پاسخ:
پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
در ابتدا بايد اشاره شود كه قرآن كريم در باره بعثت انبياء و آوردن كتاب و شريعت بيانش اين است كه فرمود : (( كان الناس امه واحده فبعث الله النبيين مبشرين و منذرين و انزل معهم الكتاب بالحق ليحكم بين الناس فيما اختلفوا فيه)) (1) مردم يك امت بودند ، پس خدا پيامبران بشارت دهنده و ترساننده را بفرستاد، و بر آنها كتاب به حق نازل كرد تا آن كتاب در آنچه مردم اختلاف دارند ميان شان حكم كند. از اين آيه به دست مي آيد كه بشر قبل از زمان نوح زندگي ساده و بسيط داشته و با آن زندگي مي كرد و مشكلي خاصي نداشتند تا نياز به دين و شريعت به مفهوم قانون زندگي اجتماعي نداشته اند ، از اين رو گفته شده : منظور از اين آيه آن است كه مردم يك زندگي ساده و يك نواختگي داشته اند، در همان اوائل سكونت حضرت آدم بر روي زمين افرادي معدودي از انسانها بودند كه فرزنداني داشتند و ساده مي زيستند و مسائل اجتماعي پيچيده اي كه موجب اختلاف شود نبود و اگر هم بود اختلاف فردي بود ، به هر حال مردم در آن زمان زندگي خاص داشته اند و به همان آيين اخلاقي و دستورات كه آدم و انبياء الهي كه اوصياي آدم بودند زندگي شان تا مين مي شد و ازفرزهايي از آيه پيش گفته به دست مي آيد كه آدم كتاب به مفهوم شريعت و قانون مدون نداشته است و به صورت شفاهي مردم را دعوت مي نموده و نيازي و شريعت و قانون و مدون نبوده است. بعد از آن دوره كه اختلافها در بين مردم پديد آمد ، خداوند انبياء را فرستاد و كتاب و شريعت بر آنها نازل كرد و بدين ترتيب اولين شريعت و كتاب و قانون مدون در زمان نوح بوجود آمد و خداوند بشر را كه قبلا با سفارشات شفاهي انبياي او هدايت فرمود با فرستادن شريعت به سوي راه راست هدايت فرمود.(2) پس مردم قبل از شريعت مدون كه در زمان نوح نازل شد. طبق دستورات شفاهي آدم و اوصياي او عمل مي كرده اند و نيازي به شريعت نبوده است.

پي نوشت ها :
1. بقره (2) آيه213.
2. علامه سيد محمد حسين طباطبايي - الميزان ، ج2 ص 223 - نشر جامعه مدرسين قم بي تا با ترسيم سيد محمد باقر همداني و نيز، محمد تقي مصباح، راهنما شناسي، ص 33 نشر مؤ سسه آموزشي و پژوهشي امام خميني 1379 ش.

پرسش: مراد از این جمله چیست که زمین از حجت خدا خالی نمی ماند و حجت به چه کسی گفته می شود و آیا زمانی بوده کر حجت خدا بر زمین نبوده۔ والسلام؟
پاسخ:
پاسخ در سه محور بیان میشود
الف _در باره فراز اول پرسش باید گفت مراد از این سخن که زمین هیچگاه از حجت خالی نمی ماند این است که بر اساس حکمت بالغه الهی در نظام خلقت موجودی که مظهر اسما و صفات خدا باشد وبه تعبیر قرآن خلیفه خدا در زمین باشد به لحاظ تکوین و تشریع لازم است تا فیض الهی را در دو ساحه تکوین وتشریع به عالم وآدم برساند بنابر این حجت در روی زمین و ضرورت وجود او در عالم در واقع به معنای ضرورت وجود واسط فیض الهی در زمین است از این رو گفته می شود که زمین هیچ گاه از وجود حجت خالی نخواهد بود چون فیض در تکوین وتشریع از کانال وجود حجت به عالم و آدم می رسد و در این رابط نکته های بسیار گویا و روشن در آموزه های دینی آمده که به برخی از آنها اشاره می شود :
در روایتی آمده: لو بقیت الأرض بغیر إمام لساخت؛(1) اگر زمین بدون امام باشد، از هم متلاشی می‌گردد».
از این حدیث معلوم می‌شود که وجود حجت و امام معصوم در عالم از وجود اکسيژن و هوا ضروری‌تر است، زیرا اگر هوا نباشد، موجودات زنده و حیوانات و گیاهان نابود می‌شوند، ولی اگر حجت و امام در روی زمین نباشد، همه عالم حتى جمادات متلاشی و نابود می‌شوند.
امیر مؤمنان (ع) این باره فرمود:
«لا تخلو الأرض من قائم لله بحجة إمّا ظاهراً مشهوراً أو خائفاً مغموراً، لئلاّ تبطل حجج الله وبیّناته؛ (2) زمین از کسی که برای خدا با حجت به پاخیزد خالی نمی‌ماند. او نمایان و شناخته شده است، یا ترسان و پنهان است تا حجت‌ها و نشانه‌های روشن خدا باطل نگردد»
ب_ در باره فراز دوم پرسش باید گفت که حجت خدا در روی زمین انبیا واولیا او هستند در این باب نیز روایاتی بسیاری است از جمله امام صادق (ع) فرمود:
«چون ثابت کردیم که آفریننده و سازنده‌ای داریم که برتر از ما و از همه آفریده‌ها است، و این صانع، حکمت‌مدار و بلند مقام است و هیچ یک از آفریدگان شایسته و سزاوار آن نیستند که از نزدیک با او گفت‌وگو نمایند، معلوم می‌شود که خداوند حکیم میان خلق خود سفرایی دارد که میان او و بندگانش واسطه‌اند و پیام‌های خالق را به مخلوق می‌رسانند و آدمیان را به مصالح و منافع و وسایل بقای آنان و موجبات فنای‌شان آگاهی می‌دهند، پس ثابت می‌شود که میان آفریدگان، کسانی هستند که از سوی خدای حکیم و علیم مأموریت امر و نهی دارند و آن ها پیامبران و برگزیدگان اویند.
آن ها حکیمانی‌اند که حکمت الهی را آموخته و با آن مبعوث شده‌اند. آن ها در خلقت جسمانی با سایر مردم فرقی ندارند، ولی در حالات معنوی اخلاقی و صفات و کمالات وجودی کاملاً از آن ها متمایز هستند و از طرف خداوند به حکمت و متانت تأیید شده‌اند. افزون بر آن (بعد از انبیا) در هر دوره زمانی ره ‌آورد نبوت از طریق دلایل و براهین آن ها به وسیله اوصیا حفظ شده است تا زمین از حجتی که نشانه صدق و عدالت را به همراه دارد، خالی نباشد».(3)
در این روایت بر حکمت خداوند تأکید شده و بدین مسئله اشاره گردیده چون خداوند حکیم است و از مشاهده بشر برتر است، از این رو حکمت او ایجاب می‌کند که از طریق سفیران خود بندگانش را به راه سعادت هدایت کند که بعد از انبیا، اوصیای آنان عهده‌دار این مسئولیت هستند. (4) در زمان حاضر حجت خدا در عالم وجود مقدس حضرت مهدی است که واسطه فیض بر عالم و آدم است
، از این رو خطاب به حضرت بقیة الله حجة ابن الحسن آمده:
«. . . الذی ببقائه بقیت الدنیا وبیمنه رُزق الورى وبوجوده ثبتت الأرض والسماء؛(5)
مهدی که چشم عالم با اوست و دنیا به بقای او باقی است و به برکتش به خلق روزی می‌رسد، زمین و آسمان به وجودش برقرار است». امام باقر(ع) فرمود:
ج_در باره فراز پایانی پرسش باید گفت از برخی روایات بدست می آید که زمین هیچگاه از حجت خدا و واسطه فیض خالی نبوده است مثلا در روایتی از امام باقر ع نقل شده که فرمود «والله ما ترک الله أرضاً منذ قبض آدم(ع) إلاّ وفیها امام یهتدى به إلى الله و هو حجته على عباده ولا تبقى الأرض بغیر امام حجة لله على عباده؛(6) سوگند به خدا که حق تعالى هرگز زمین را بدون امام که مردم را به سوی خدا هدایت نماید، نگذاشته است. او حجت خدا بر بندگانش است، و زمین هرگز بدون حجت خدا بر مردم نخواهد بود». و نیز امام صادق ع فرمود (( ما زالت الأرض إلاّ ولله فیها الحجة، یعرف الحلال والحرام ویدعو الناس إلى سبیل الله؛ (7) همواره در زمین حجت خدا حضور دارد. حلال و حرام الهی را معرفی می‌کند و مردم را به راه خدا دعوت می‌نماید». بر اساس این گونه روایات معلوم می شود که زمین هیچگاه از وجود خدا خالی نیست .
پي نوشت ها :
1. محمد بن یعقوب کلینی اصول کافی، ج 1، ص 179. نشر دار الکتب الاسلامیه تهران 1388 ق.
2. نهج البلاغه، حکمت 147، ص74 ، نشر موسسه امیر المو منین ، قم ، 1375 ش .
3. کلینی ،محمد بن یعقوب ، اصول کافی، ج 1، ص 168، نشر دار الکتب الاسلامیه، تهران 1388ش.
4 . امین صادقی، پیامبر اعظم در نگاه عرفانی امام خمینی، ص 256، نشر مؤسسه آثار امام، 1386ش.
5. شیخ عباس قمی مفاتیح الجنان، ص 155 و 156. نشر بلاغت قم بی تا.
6. محمد بن یعقوب کلینی اصول کافی، ج 1، ص 179. نشر پیشین.
7. محمد باقر مجلسی بحار الانوار، ج 15،ص 29. نشر دار الاحیا التراث العربی بیرو ت 1403 ق.
.