چگونگی نعمت ها در بهشت؟

پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
از تعبيرات مختلف قرآن به خوبي استفاده مي‏شود كه باغ‏هاي بهشتي متعدد و گوناگون و داراي درجات است . درجات و مقامات آن به تعداد مراتب و مقامات بهشتيان است. هر گروهي از آن‏ها طبق شايستگي هايي كه دارند در باغ‏هاي بهشتي مسكن مي‏گزينند.
پيامبر(ص) در تفسير آيات سوره (الرحمن) مي‏فرمايد: جنتان من ذهب للمقربين و جنتان من ورق لاصحاب البمين؛
دو باغ بهشتي از طلا براي مقربان درگاه الهي و دو باغ بهشتي از نقره براي اصحاب يمين است.(1)
درجات بهشت
1 - جنة الخلد: وعده اين بهشت به متقیان داده شده است (جنه الخلد التي وعد المتقون).(2)
2 - جنان عدن: بعضي از مفسران گفته‏اند جنات عدن وسط بهشت است كه در واقع باغ‏هاي بهشتي محسوب مي‏شود. اما از بس گسترده است ، هر گوشه‏اي از آن گويي بهشت مستقلي است.
3 - جنة المأوي: جنت المأوي محل پذيرايي بهشتيان است كه اعمال صالح انجام داده‏اند.
4 - جنات فردوس: شايد بهترين بهشت‏ها باشد. از پيامبر(ص) نقل شده: هنگامي كه از خداوند متعال تقاضاي بهشت مي‏كنيد، فردوس را تقاضا كنيد كه وسط بهشت و قسمت اعلا و برتر آن است . بر فراز آن عرش خدا است . نهرهاي بهشتي از فردوس سرچشمه مي‏گيرد. (3)
در حديث ديگر از امير المؤمنين (ع) آمده : براي هر چيز محل اعلائي است . اعلاي بهشت، بهشت فردوس است كه براي محمد و آل محمد(ص) است.
از ابن عباس نقل شده كه باغ‏هاي بهشت هشت عدد است.
جنة المأوي، دار الجلال، دارالقرار، دارالسلام، بهشت عدن، بهشت خلد، بهشت فردوس و بهشت نعيم.(4)
درجات و مقامات بهشت به اندازه درجات و مقامات بهشتيان است . رتبه و مقام بهشتيان با هم تفاوت دارد.
ولي اين مطلب منافات با اين ندارد كه بهشتياني كه داراي مقامات بالاتر هستند، از نعمت ها و مقامات بهشتيان طبقات پائين تر بهره مند باشند يا بهشتيان نعمت هاي مشتركي با هم نداشته باشند. ممكن است بهشتيان نعمت هائي داشته باشند كه مشترك بين همه آن ها باشد.
آيا تلقي انسان هزار سال قبل از نعمت با تلقي انسان عصر ما تفاوتي ندارد؟
اگر اين مقايسه را به لحاظ دنيا و زندگي اين جهاني اين دو فرد انسان در نظر بگيريم ، تفاوت هائي در جزئيات نعمت بين آن ها وجود دارد. ولي اصول نعمت ها براي انسان يكي است.
انسان هر چيزي را كه براي او لذت بخش باشد، چه لذت مادي و چه معنوي و يا خيري به او برساند، نعمت به حساب مي آورد. بنابراين خوردني ها ، نوشيدني ها ، سواري ها و ... همه براي انسان نعمت به حساب مي آيد . انسان آن ها را نعمت و خير و خوبي براي خود مي داند. حال ممكن است خوردني انسان هزار سال قبل، با خوردني انسان عصر ما متفاوت باشد . همين طور نوشيدني هاي آن ها. يا مركب سواري كه انسان بتواند به وسيله آن در سير و حركت خود راحت تر باشد و سريع تر ، براي هر انساني در هر زماني نعمت محسوب مي شود . البته ممكن است در مصداق آن ها در اعصار گوناگون ، اختلاف ها و تفاوت هائي وجود داشته باشد.
نعمت هائي را مي بينيم كه در عصر ما وجود دارند، ولي در قرون گذشته و اعصار گذشته وجود نداشتند و يا نعمت هائي در هزاران سال ديگر وجود خواهند داشت كه ما از آن ها بي اطلاع هستيم و احساسي هم نسبت به آن ها نداريم. ولي اگر دقت كنيد نعمت ها كه در عصري هستند و در عصري نيستند ،همه مصاديقي از اصول نعمت ها هستند كه آن ها در همه زمان ها براي همه انسان ها معني داشت و انسان ها در دوره هاي مختلف با مصاديق و نمونه هاي مختلفي از آن ها سرو كار داشتند.
در زمان هاي گذشته انسان ها چيزي به نام كامپيوتر نمي شناختند . هيچ احساسي به آن نداشتند ، ولي دليل نمي شود كه هيچ درك و احساسي از علم و انتقال علم و داده ها به ديگران از طريق وسائل گوناگون تصويري و متني و همچنين سرعت انتقال داده ها و اطلاعات ، نداشته باشند. به خاطر همين احساس و درك است كه انسان ها در طول ساليان طولاني سعي در سرعت بخشي هر چه بيش تر به انتقال داده ها ،‌ داشتند كه به اختراع كامپيوتر منتهي شد.
همچنين نعمت سرعت حركت و راحتي آن . اين دغدغه همه انسان ها در همه زمان ها بوده است كه هم سريع تر و هم راحت تر و هم ايمن تر حركت كنند . به خاطر همين در دوره هاي مختلف از وسيله هاي مختلف براي رسيدن به اين منظور استفاده كرده اند تا اينكه منتهي به ساخت اتومبيل و قطار و هواپيما شده است.
در اين صورت انسان ها تلقي مشتركي از اصول نعمت ها دارند. بنابراين در بهشت هم اگر به آن ها مصاديق بهتر و عالي تري از نعمت ها ارائه كنند ،اين گونه نخواهد بود كه هيچ احساسي و دركي نسبت به آن نداشته باشند. اگر در بهشت به فردي كه در زمان حضرت عيسي عليه السلام زندگي مي كرد ، وسيله يا قوه اي كه بتواند توسط آن وسيله يا قوه سريع تر حركت كند داده شود ، به همان اندازه از اين نعمت لذت خواهد برد و آن را خواهد فهميد كه انساني كه در زمان ما زندگي مي كند ، اگر در بهشت باشد و آن نعمت را به او هم بدهند ، لذت مي برد و مي فهمد. چرا كه هر دو سرعت و راحتي در سير را مي فهمند ، هرچند كه در زمان هاي خود با مصاديقي متفاوتي از آن برخورد داشته اند.
براي مطالعه بيش تر مي توانيد به كتاب هائي كه در ذيل معرفي مي گردد ،مراجعه كنيد:
1- آموزش عقائد ( بخش معاد) ‌ آيت الله مصباح يزدي.
2- آموزش عقائد، محسن قرائتي
3-وارثان بهشت از ديدگاه قرآن و سنت ، سيد نورالدين مهدوي.
4-پل صراط ،‌ شفاعت ، بهشت و نعمت هاي بهشتي ، اصغر عليزاده رودسري.
5- پرسمان قرآني معاد ، سيد علي هاشمي ( مركز فرهنگ و معارف قرآن)
پي نوشت‏ها:
1 . آيت الله مكارم شيرازي ، پيام قرآن، قم ، نشر مدرسه علي بن ابيطالب عليه السلام ، سال نشر 1375 هـ. ش ، ج 6، ص 345، به نقل از تفسير در المنثور.
2 . فرقان (25) آيه 15.
3 . پيام قرآن ، ص 351، به نقل از تفسير روح المعاني.
4 . همان، ص 350.