سولات قرانی

پرسش: ولات قرانی
شرح : 1.حبوط در قران به چه معناست؟ 2
پاسخ:
پرسشگرمحترم با سلام و تشكر از ارتباطتان با اين مركز

در آیات قرآن واژه ( حبوط ) نیامده است؛ اما کلمه (حبط) ذکر شده است؛ مانند این آیه: «ومن یکفر بالایمان فقدحبط عمله ؛ (1) کسانی که از راه حق پیروی نمی کنند، با این که علم و آگاهی دارند، در نتیجه هر عمل صالحی که انجام دهند، حبط و بی پاداش و باطل خواهد بود» . (2)
و اگر منظور حضرت عالی از واژه (حبوط )، ( هبوط ) با های هوز باشد ،در توضیح آن باید گفت که:
این کلمه از ماده (هبط ) (3) گرفته شده و در قرآن چهار بار ذکر شده است و در تمامی آیات به معنای فرود آمدن و خارج شدن و پایین آمدن است؛ از جمله آن آیات این آیه است که می فرماید :
«فَأَزَلَّهُمَا الشَّيْطانُ عَنْها فَأَخْرَجَهُما مِمَّا كانا فِيهِ وَ قُلْنَا اهْبِطُوا بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ وَ لَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَ مَتاعٌ إِلى‏ حِينٍ ؛ (4) پس شيطان موجب لغزش آن ها شد، و آنان را از آنچه در آن بودند (بهشت) خارج ساخت، و (در اين هنگام) به آن ها گفتيم : همگى (به زمين ) فرودائيد ! در حالى‏ كه بعضى دشمن ديگرى خواهيد بود، و براى شما تا مدت معينى در زمين قرارگاه و وسيله بهره‏بردارى است». (5)

پی نوشت ها:
1. مائده (5) آیه 5.
2. محمد حسین طباطبایی ،ترجمه المیزان سید محمد باقر همدانی ،قم ، انتشارات اسلامی ، سال 1377، ج 5 ، ص332 .
3. ابوالفضل بهرام پور، تفسیر و تجزیه و ترکیب قرآن ، محل نشر- ناشر- سال - ، ص 63.
4. بقره (2) آیه 36.
5. مکارم شیرازی ، تفسير نمونه، تهران ، دارالکتب الاسلامیه ، ج‏1، ص 181.

پرسش: منظور از صندوق عهد در سوره ی بقره آیه 258 امده است چیست؟
پاسخ :

داستان تابوت يا صندوق و این که عهد چه بود، در آیه زیر به آن اشاره شده است و ما به طور خلاصه توضیح می دهیم: «وَ قالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ آيَةَ مُلْكِهِ أَنْ يَأْتِيَكُمُ التَّابُوتُ فِيهِ سَكِينَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَ بَقِيَّةٌ مِمَّا تَرَكَ آلُ مُوسى‏ وَ آلُ هارُونَ تَحْمِلُهُ الْمَلائِكَةُ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ ؛ (1) و پيامبرشان به آن ها گفت:" نشانه حكومت او، اين است كه (صندوق عهد) به سوى شما خواهد آمد. (همان صندوقى كه) در آن، آرامشى از پروردگار شما، و يادگارهاى خاندان موسى و هارون قرار دارد،در حالى كه فرشتگان، آن را حمل مى‏كنند. در اين موضوع، نشانه‏اى (روشن) براى شماست، اگر ايمان داشته باشيد».
" تابوت" در لغت به معنى صندوقى است كه از چوب مى‏سازند و اين كه مى‏بينيم به صندوق نقل و انتقال جنازه‏ها تابوت مى‏گويند به همين مناسبت است، اما بايد توجه داشت كه معنى اصلى تابوت اختصاصى به مردگان ندارد؛ بلكه هر گونه صندوق چوبى را شامل مى‏شود.
در باره اين كه تابوت بنى اسرائيل و به عبارت ديگر: " صندوق عهد" چه بوده و به دست چه كسى ساخته شد و محتويات آن را چه چيز تشكيل مى‏داد، در روايات اسلامی و تفاسير و همچنين در كتب" عهد قديم" (تورات) سخن فراوان است و از همه روشن‏تر چيزى است كه در احاديث اهل بيت (ع) و گفته‏هاى بعضى از مفسران مانند: ابن عباس آمده است و آن اين كه: " تابوت" همان صندوقى بود كه مادر موسى او را در آن گذاشت و به دريا افكند و هنگامى كه به وسيله عمال فرعون از دريا گرفته شد و موسى را از آن بيرون آوردند هم چنان در دستگاه فرعون نگهدارى مى‏شد و سپس به دست بنى اسرائيل افتاد، بنى اسرائيل اين صندوق خاطره‏انگيز را محترم مى‏ شمردند و به آن تبرك مى‏جستند.
موسى در واپسين روزهاى عمر خود الواح مقدس را - كه احكام خدا بر آن نوشته شده بود - به ضميمه زره خود و يادگارهاى ديگرى در آن نهاد، و به وصى خويش " يوشع بن نون" سپرد و به اين ترتيب اهميت اين صندوق در نظر بنى اسرائيل بيشتر شده و لذا در جنگ هايى كه ميان آنان و دشمنان واقع مى‏شد ، آن را با خود مى‏بردند، و اثر روانى و معنوى خاصى در آن ها مى‏گذاشت، و لذا گفته‏اند تا هنگامى كه اين صندوق خاطره‏انگيز با آن محتويات مقدس در ميانشان بود، با سربلندى زندگى مى‏كردند، ولى تدريجا مبانى دينى آن ها ضعيف شد و دشمنان بر آن ها چيره شدند و آن صندوق را از آن ها گرفتند، اما" اشموئيل" طبق آیه فوق و آيات قبل به آن ها وعده داد كه به زودى صندوق عهد، به عنوان يك نشانه بر صدق گفتار او به آن ها باز خواهد گشت.
از جمله: " فِيهِ سَكِينَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَ بَقِيَّةٌ مِمَّا تَرَكَ آلُ مُوسى‏ وَ آلُ هارُونَ" بر مى‏آيد كه اولا: صندوق عهد، همان طور كه گفتيم محتوياتى داشت كه جمعيت بنى اسرائيل را آرامش مى‏بخشيد و در حوادث گوناگون نفوذ معنوى و اثر روانى در آن ها داشت؛ " فِيهِ سَكِينَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ" و ثانيا: قسمتى از يادگارهاى خاندان موسى و خاندان هارون نيز بعدها به محتويات آن افزوده شده بود.
" اشموئيل" به بنى اسرائيل خاطر نشان ساخت كه صندوق عهد بار ديگر به ميان شما باز مى‏گردد و آرامش از دست رفته خود را خواهيد يافت و در حقيقت صندوقى كه علاوه بر جنبه معنوى و تاريخى چيزى بالاتر از پرچم و شعار براى بنى اسرائيل بود و وجود آن را نشانه استقلال و موجوديت خود مى‏دانستند و با مشاهده آن به ياد تجديد دوران عظمت پيشين مى‏افتادند، به آن ها باز مى‏گشت، طبيعى است اين بشارت بزرگى براى بنى اسرائيل محسوب مى‏شد.
اما منظور از حمل كردن فرشتگان که در ایه به آن اشاره شده است چيست؟
یعنی چگونه فرشتگان صندوق عهد را آوردند؟ مفسران در این باره سخن فراوان گفته‏اند، از همه روشن‏تر اين كه: در تاريخ آمده است هنگامى كه " صندوق عهد" به دست بت پرستان فلسطين افتاد و آن را به بتخانه خود بردند، به دنبال آن گرفتار ناراحتي هاى فراوانى شدند، بعضى گفتند اين ها همه از آثار " صندوق عهد" است؛ لذا تصميم گرفتند آن را از شهر و ديار خود بيرون بفرستند، و چون كسى حاضر به بيرون بردن آن نبود، ناچار آن را به دو گاو بستند و آن ها را در بيابان رها کردند، اتفاقا اين جريان درست مقارن با نصب" طالوت" به فرماندهى بنى اسرائيل بود، فرشتگان خدا ماموريت يافتند كه اين دو حيوان را به سوى شهر " اشموئيل" برانند. هنگامى كه بنى اسرائيل" صندوق عهد" را در ميان خود ديدند، آن را به عنوان آيت و نشانه‏اى از طرف خداوند بر ماموريت طالوت تلقى كردند.
بنا بر اين: گر چه در ظاهر آن دو گاو آن را به شهر آوردند؛ لكن در واقع به وسيله فرشتگان الهى اين كار انجام شد، به همين جهت حمل صندوق به فرشتگان نسبت داده شده است. (2) برای اطلاع بیشتر به تفاسیر ذیل آیه مراجعه نمایید.
پی نوشت ها :
1. بقره (2) آیه 248.
2. مکارم شیرازی، تفسير نمونه، تهران ، دارالکتب الاسلامیه ، سال 1362، ج‏2، ص 242.