نماز

پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
این که در پی راهی برای انجام به موقع فریضه نماز هستید، نشان از لطف خداوند نسبت به شماست .
به نظر می‏رسد، علت اصلی ترک نماز در افراد، ضعف شناخت و معرفت و عدم آگاهی از آثار و فواید نماز و عدم آگاهی از آثار ترک نماز است و علت دیگر ضعف اراده و تنبلی باشد . و با تلاش مستمر و بهره گرفتن از راه کارهای عملی ، می توان به تنبلی و کاهلی نسبت به نماز را در خود کم کرد . بنا بر این به آن چه در پی می‏آید ، توجه کافی مبذول شده و از هر گونه سست کاری پرهیز نمایید.
اول :
شوق به نماز در گرو احساس نیاز است ، همان طور که شوق و رغبت به امور مادی از احساس نیاز سرچشمه می گیرد. ما چون احتیاج به دنیا پیدا کردیم و آن را سرمایه و سرچشمه یافتیم ، در توجه به آن حاضریم و در تحصیل آن می کوشیم . اگر ایمان به حیات آخرت پیدا کنیم و حس احتیاج به زندگانی آن جا بنماییم و عبادت و خصوصاً نماز را سرمایه نفیس آن عالم و سرچشمه سعادت آن نشئه بدانیم ، البته در تحصیل آن کوشش می نماییم .
دوم :
با آشنایی به فلسفه نماز می توان این احساس نیاز را قوت بخشید. هر انسان عاقلی در جلب منفعت و دفع ضرر تلاش می کند. اگر کسی بداند که نماز عامل بازدارنده از زشتی ها و ریشه اصلی هر خیر و سعادت و وسیله آمرزش گناهان و سدی استوار در برابر آلودگی ها و وسیله پرورش فضایل اخلاقی است ، قطعاً نسبت به انجام این عبادت بزرگ کم ترین تردیدی نخواهد داشت و مشتاقانه به سراغ آن خواهد رفت.
سوم :
هر چند تاکنون فوائد مادی و معنوی خواندن نماز را بارها لمس کرده‏اید ، ولی برای تقویت انگیزه و علاقه خویش یه این امر مهم، سعی کنید با مطالعه کتب جذاب که درباره نماز و اهمیت آن نوشته شده ، شناخت خود را در این باره گسترش و تعمیق بخشید . در این باره شما را به مطالعه کتب زیر توصیه می کنیم:
1. نماز و آثار آن در دوره جوانی ، تالیف ابراهیم موسی زاده.
2. دانستنی های لازم از نماز ، محمد وحیدی.
3. اسرار الصلاة یا پرواز در ملکوت، امام خمینی (ره) ترجمه آقای فهری.
4. پرتوی از اسرار نماز ، از محسن قرائتی.
5. صلوة الخاشعین ، از مرحوم دستغیب.
6. نماز از دیگاه قرآن و حدیث، سید حسن موسوی لاهیجی، انتشارات جامعه مدرسین .
چهارم :
نماز را به عنوان ارتباطی صمیمی و عاشقانه با خالق مهربان بخوانیم و نه صرفا برای انجام تکلیف و وظیفه.
پنجم :
اگر انسان به درستی فکر‌ کند که خداوند چرا دستور داده که بندگانش نماز بخوانند، هیچ‌گاه نماز را ترک نمی‌کند . چنانچه به هر علتی ‌نمازش ترک شود ، فوراً جبران نموده و قضا می‌کند. قرآن می‌فرماید: «‌یا أیّها الناس أنتم الفقراء إلی ا‌لله و ا‌لله هو الغنی‌ّ الحمید؛ (1) ‌ای مردم !شما همگی نیازمند خدایید، تنها خداوند است که بی نیاز و شایسته هر گونه حمد و ستایش ‌است».
وقتی خدا از عبادت ما سودی نمی‌برد و از طرفی نماز و سایر عبادت‌ها را واجب نموده ، ‌معلوم می‌شود این دستورها برای خوشبختی و سعادت خود ما است. هنگامی که از عمق جان درک کردیم که ‌نماز در تأمین خوشبختی و سعادت ما نقش اساسی و تعیین کننده دارد ، با عشق و علاقه نماز می‌خوانیم
ششم :
شناخت پیامدهای ترک نماز:
یکی از عوامل و راه کارهای مهم درباره نماز خواندن شناخت پیامدهای منفی ترک نماز است. در قرآن بر ترک نماز وعده عذاب داده شده است: « بهشتیان از دوزخیان می‌پرسند: چه چیز شما را به دوزخ کشانید، جهنمیان در پاسخ گویند: ما از نمازگزاران نبودیم».(2)
روایتی در باره سستی در نماز:
«أَنَّهَا سَأَلَتْ أَبَاهَا مُحَمَّداً ص فَقَالَتْ يَا أَبَتَاهْ مَا لِمَنْ تَهَاوَنَ بِصَلَاتِهِ مِنَ الرِّجَالِ وَ النِّسَاءِ قَالَ يَا فَاطِمَةُ مَنْ تَهَاوَنَ بِصَلَاتِهِ مِنَ الرِّجَالِ وَ النِّسَاءِ ابْتَلَاهُ اللَّهُ بِخَمْسَ عَشْرَةَ خَصْلَةً سِتٌّ مِنْهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ ثَلَاثٌ عِنْدَ مَوْتِهِ وَ ثَلَاثٌ فِي قَبْرِهِ وَ ثَلَاثٌ فِي الْقِيَامَةِ إِذَا خَرَجَ مِنْها ؛ فاطمه زهرا (س) از پدرش رسول خد پرسید: عذاب و عقوبت کسی که نمازش را سبک بشمارد [ یعنی مسلمانی که نماز نخواند یا گاهی بخواند یا به نماز و کیفیت صحت آن اهمیتی ندهد ] چیست؟ پیامبر فرمود: هر مرد یا زنی نمازش را سبک بشمارد و نسبت به آن بی اهمیت باشد، خداوند او را به پانزده بلا و گرفتاری مبتلا می‏سازد. شش مکافات در دنیا و سه گرفتاری هنگام مردن و سه تا در قبر و عالم برزخ و سه مجازات در قیامت خواهد بود:
فَأَمَّا اللَّوَاتِي تُصِيبُهُ فِي دَارِ الدُّنْيَا فَالْأُولَى يَرْفَعُ اللَّهُ الْبَرَكَةَ مِنْ عُمُرِهِ وَ يَرْفَعُ اللَّهُ الْبَرَكَةَ مِنْ رِزْقِهِ وَ يَمْحُو اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ سِيمَاءَ الصَّالِحِينَ مِنْ وَجْهِهِ وَ كُلُّ عَمَلٍ يَعْمَلُهُ لَا يُؤْجَرُ عَلَيْهِ وَ لَا يَرْتَفِعُ دُعَاؤُهُ إِلَى السَّمَاءِ وَ السَّادِسَةُ لَيْسَ لَهُ حَظٌّ فِي دُعَاءِ الصَّالِحِينَ؛
اما شش بلای دنیوی: 1. خداوند برکت را از عمر او برمی‏دارد (عمرش کوتاه می‏شود یا پرفایده و نافع نیست).
2. برکت را از رزق و روزی او برمی‏دارد (مبتلا به فقر می‏شود یا اگر پول دارد، نفعش به کسی نمی‏رسد).
3. خداوند سیمای صالحان را از چهره او بر می‏دارد (هر کس او را ببیند، او را از مجرمان و افراد ناشایست می‏پندارد).
4. اعمال خوب دیگراو اجری ندارد.
5. دعای او به آسمان نمی‏رود (پذیرفته نمی‏شود).
6. اگر خوبان هم به او دعا کنند، برای او فایده‏ای ندارد.
وَ أَمَّا اللَّوَاتِي تُصِيبُهُ عِنْدَ مَوْتِهِ فَأُولَاهُنَّ أَنَّهُ يَمُوتُ ذَلِيلًا وَ الثَّانِيَةُ يَمُوتُ جَائِعاً وَ الثَّالِثَةُ يَمُوتُ عَطْشَاناً [عَطْشَانَ‏] فَلَوْ سُقِيَ مِنْ أَنْهَارِ الدُّنْيَا لَمْ يَرْوَ ؛
اماسه بلا وقت مرگ:
7. هنگام مردن ذلیلانه و با خواری می‏میرد.
8. گرسنه می‏میرد.
9. تشنه می‏میرد (هنگام مردن چون احساس گرسنگی و تشنگی می‏کند، تمام فکر و توجهش به آن است و توجهی به خدا و یاد خدا ندارد، در نتیجه با حالت غفلت می‏میرد). اگر از تمام رود های دنیا بخورد، سیراب نمی شود.
وَ أَمَّا اللَّوَاتِي تُصِيبُهُ فِي قَبْرِهِ فَأُولَاهُنَّ يُوَكِّلُ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يُزْعِجُهُ فِي قَبْرِهِ وَ الثَّانِيَةُ يُضَيَّقُ عَلَيْهِ قَبْرُهُ وَ الثَّالِثَةُ تَكُونَ الظُّلْمَةُ فِي قبره؛
اما سه بلای قبر:
10. در قبر فرشته ای او را آزار می‏دهد.
11. قبر بر او سخت و ناگوار می‏شود و بر او فشار می‏آورد.
12. دچار ظلمت در قبر می‏شود (روح او در قبر دچار فشار و ظلمت می‏شود).
وَ أَمَّا اللَّوَاتِي تُصِيبُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِذَا خَرَجَ مِنْ قَبْرِهِ فَأُولَاهُنَّ أَنْ يُوَكِّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يَسْحَبُهُ عَلَى وَجْهِهِ وَ الْخَلَائِقُ يَنْظُرُونَ إِلَيْهِ وَ الثَّانِيَةُ يُحَاسِبُهُ حِسَاباً شَدِيداً وَ الثَّالِثَةُ لَا يَنْظُرُ اللَّهُ إِلَيْهِ وَ لَا يُزَكِّيهِ وَ لَهُ عَذَابٌ ؛
و سه بلای قیامت:
13. در روز قیامت هنگامی که از قبر به سوی صحرای محشر روانه شود، فرشته ای او را به صورت روی زمین می‏کشاند و مردم او را نگاه می‏کنند.
14. از او به سختی حساب می‏کشند.
15. خداوند نظر لطف و مرحمت به او نمی‏کند، در نتیجه دچار عذاب الهی می‏شود. (3)
هفتم :
شوق به نماز وقتی حاصل می شود که انسان لذت شیرینی مناجات با خدا را چشیده باشد. لذت مناجات وقتی حاصل می شود که انسان گناه و معصیت را ترک نماید.
هشتم :
استفاده از روش تشویق و تنبیه:
هر گاه موفق شدید که نمازهایتان را بخوانید ، به شکرانه آن خود را تشویق کنید. بر عکس اگر نماز را ترک کردید ، علاوه بر عزم بر عدم تکرار و عزم بر عدم ترک عمدی عبادت، و نیز اعاده و قضای عبادت ترک شده، خود را تنبیه و جریمه هم بنمایید! مثلاً تصمیم بگیرید مقداری پول در راه خدا انفاق نمایید و یا عبادات سختی بر خود تحمیل نمایید. (البته جریمه نباید خیلی سنگین باشد)
نهم : انتخاب دوستان متدین و اهل نماز جماعت، در انتخاب دوستان با اراده و متدین که به نماز مخصوصا نماز جماعت اهمیت می‏دهند ، دقت بیش تری داشته و سعی کنید با چنین افرادی ارتباط بیش تری داشته باشید . از ارتباط با افراد لاابالی و کم توجه به نماز خودداری کنید.
دهم :
برنامه ریزی: برای تمام فعالیت‏های شبانه روزی (عبادی و غیر عبادی) در طول هفته، از یک برنامه مدون و متناسب به توانایی‏های خویش بهره جسته و سعی کنید طبق برنامه مدون به انجام کارها و فعالیت‏های مختلف تحصیلی و غیر آن بپردازید.
موفق باشید و التماس دعا
پی‌نوشت‌ها:
1. فاطر (35) آیه 15.
2. مدثر (74) آیات 40 ـ 41.
3. محدث نورى، مستدرك الوسائل، 18 جلد، مؤسسه آل البيت عليهم السلام قم، 1408 هجرى قمرى، ج 3 ،ص 24 .