elate namgozarie hazrate mohamad baraye dokhte khish be name fateme che bood?
$$پرسشگر گرامی باسلام و تشکر از ارتباط با این مرکز.
فاطمه وصفی است از مصدر فطْم، و فطم در لغت عرب به معنی بریدن و قطع کردن و جدا شدن آمده است. فاطمه بر وزن اسم فاعل معنی مفعولی می دهد، به معنی بریده و جدا شده. (1)
در باره علت نام گذاري آن بانوی مكرمه به فاطمه در روايات اسلامي اعم از شيعه و سني سه دسته روايت وجود دارد كه مي توان با توجه به آن ها گفت سه دليل براي انتخاب اين نام وجود دارد :
الف ) بخشي از روايات دليل انتخاب اين نام را آن مي داند كه خداوند آن بانو و دوست داران او را از آتش جهنم دور ساخته است.
1. مناوی از علمای بزرگ اهل سنت وجه نام گذاری حضرت زهرا (س) به "فاطمه" را الهامی از جانب خدا می داند، و روایتی از دیلمی و حاکم نیشابوری نقل کرده که علی (ع) علت نامیده شدن آن حضرت به "فاطمه" را بیان می کند:
[همانا او را فاطمه نام نهادند؛ زیرا خداوند او را از آتش جهنم جدا و دور ساخته است.]
سپس مناوی در ادامه می نویسد: ماده "فطم" به معنای قطع شدن و بریده شدن از چیزی است، چنانچه می گویند: «فطَم الصَبیّ ؛ زمانی که کودک از شیر گرفته شود».
2. محب الدین طبری می نویسد:
علی (ع) گفت: پیامبر گرامی (ص) به فاطمه (س) فرمود: ای فاطمه! هیچ می دانی چرا «فاطمه» نامیده شدی؟ علی (ع) عرض کرد: ای رسول خدا! چرا فاطمه نامیده شد؟ پیامبر (ص) فرمود: خداوند عزّ و جلّ در روز قیامت او و فرزندانش را از آتش دور نگه داشته است. همچنین وی می نویسد: این روایت را امام علی بن موسی الرضا (ع) در مسند خود به این صورت نقل کرده است که رسول خدا (ص) فرمود: همانا خداوند فاطمه و فرزندانش و کسانی را که دوستدار آنان هستند، از آتش دور نگه داشته و از این روست که او «فاطمه» نامیده شد. (2)
3. متّقی هندی در کنز العمال می نویسد: فاطمه (س) را «فاطمه» نامیدند، چرا که خداوند او و دوستدارانش را از آتش جدا نموده است. (3)
4. از ابن عباس از رسول خدا (ص) روایت شده که حضرت فرمود: خداوند فاطمه را به این نام نامید، زیرا او و دوستانش را از آتش دوزخ جدا نموده است . (4)
5. پیامبر خدا (ص) می فرماید: «إنّ اللّهَ عَزَّوَجَلَّ فَطـَمَ ابْنَتِی فاطِمــة وَوُلدَهـا وَمَنْ أَحَبًّهُمْ مِنَ النّارِ فَلِذلِکَ سُمّیَتْ فاطِمَة ؛ (5) خداوند دخترم فاطمه و فرزندانش و هرکس که آنان را دوست داشته باشد را از آتش جهنم جدا ساخته است و برای همین نام او "فاطمه" است».
ب ) بخش ديگري از روايات علت نام گذاري حضرت فاطمه را به اين علت مي دانند كه: «فطمت من الشر؛ يعني جدا شده از بدي ها»
امام صادق پس از برشمردن نام هاي آن بانو مكرمه وياد آوري نام فاطمه اين پرسش را ايجاد مي نماييد كه مي دانيد از چه رو نام فاطمه را انتخاب نمودند؟ فرمود: به جهت آن كه جدا شده از بدي ها است
«قَالَ: تَدْرِي لِأَيِّ شَيْءٍ سُمِّيَتْ فَاطِمَةَ (ع) ؟ قُلْتُ: أَخْبِرْنِي يَا سَيِّدِي قَالَ فُطِمَتْ مِنَ الشَّر » .(6)
ج ) روايت ديگري نيز دليل اين نام گذاري را آن دانسته که:
خداوند او را با علم الهي از شير گرفت . (7 )
معناي اين جمله اين است که: خداوند آن حضرت را با علم شير داده و آن قدر به او علم داده تا سير شده و پس از اين که سير شد، ديگر نيازي به دادن علم نبود (علمش الهي بود و نيازي به آموختن نداشت).
پي نوشت ها :
1. معجم مقاييس اللغة، أبو الحسين أحمد بن فارس زكريا ، ج4، ص510، سال چاپ : 1404، ناشر : مكتبة الإعلام الإسلامي .
2. ذخائر العقبى، احمد بن عبد الله الطبري،، ص 26، سال چاپ : 1356، ناشر : مكتبة القدسي لصاحبها حسام الدين القدسي ، القاهرة
3. كنز العمال، المتقي الهندي، ج 12، ص 109، سال چاپ : 1409 - 1989 م، ناشر : مؤسسة الرسالة، بيروت، لبنان .
4 . تاريخ بغداد، الخطيب البغدادي، ج 12، ص 328، چاپ : اول، سال چاپ : 1417 - 1997 م، ناشر : دار الكتب العلمية ، بيروت ، لبنان .
5 . بحار الأنوار، علامة المجلسي ، ج 43، ص 12، ح 4 ، سال چاپ : 1403 - 1983 م ، ناشر : دار إحياء التراث العربي ، بيروت ، لبنان.
6 . أمالي الصدوق، شيخ صدوق، ص592، ناشر: اعلمى، مكان چاپ: بيروت، سال چاپ : 1400 ق، نوبت چاپ: پنجم؛ كشف الغمة في معرفة الأئمة، محدث اربلى، ج1، ص463، ناشر: بنى هاشمى، مكان چاپ: تبريز، سال چاپ: 1381 ق، نوبت چاپ: اول؛ بحار، ج43 ، ص 10، ح 1 .
7 . بحار، ج 43 ، ص 13، ح 9 .
