دعا برای پدرم

پرسشگر گرامی باسلام و تشکر از ارتباط با این مرکز.
رحلت پدر بزرگوار و دلسوزتان را به شما تسلیت می گوییم. از خداوند برای او و همه مؤمنان رحمت و آمرزش مسئلت داریم. حزن و اندوه از مرگ والدین، امری طبیعی است؛ ولی با صبر و بردباری، پاداش صابران را دریافت می کنید. با تأمل در این عقیده که حقیقت مرگ چیزی جز انتقال از مکانی پست به مکانی عالی نیست، باعث کاسته شدن حزن و اندوه می گردد.
در سخنان پیشوایان دینی، مرگ چنین توصیف شده که سبب راحتی از گرفتاری‌های دنیا و همانند بوییدن خوشبوترین بوییدنی‏ها است.
در هر حال، برای پدرتان و تمام اموات از هر چیز بهتر و مفیدتر، صدقه و احسان به فقرا و اهدای ثواب آن برای مردگان است. رسول گرامی اسلام (ص) فرمود: «صدقه، حرارت قبرها را از بین می‌برد». (1)
برای اموات، بهترین دعا این است که انسان برای آنان از خدای مهربان طلب عفو و مغفرت کند. بخواهد خداوند رحمت و بخشش و نعمت‌هایش را بر آنان نازل نماید. می‌توان دعای 24 صحیفه سجادیه را برای پدر و مادر که دارای مضامین عالی آموزشی و تربیتی است، در شب یا روز خواند. همچنین این آیه دعای خوب و تحفه‌‌ای زیبا برای گذشتگان است:
«ربّنا اغفر لی و لوالدیّ و للمؤمنین یوم یقوم الحساب»؛ (2) «پروردگارا! روزى که حساب برپا مى‏شود، بر من و پدر و مادرم و بر مؤمنان ببخشاى».
روایتی از حضرت صادق(ع) نقل شده که از آن استفاده می‏شود ثواب‌هایی که در عالم برزخ به مؤمن می‏رسد، تا قیامت ادامه خواهد داشت. حضرت فرمود:
«هر کس نزد قبر مؤمنی هفت مرتبه سوره "إنّا أنزلنا" را بخواند، خداوند فرشته‏ای می‏فرستد که پیش قبر میت، خدا را عبادت کند. خداوند ثواب عبادت فرشته را برای میت و کسی که "إنّا أنزلنا" را خوانده، می‏نویسد تا زمانی که خداوند وی را به واسطه این عمل وارد بهشت کند». سپس حضرت فرمود: «بعد از سوره حمد، هفت مرتبه "إنّا أنزلنا" و هر یک از "قل أعوذ بربّ الفلق"، "قل أعوذ بربّ الناس"، "قل هو الله أحد" و "آیة الکرسی" را سه مرتبه بخواند». (3)
یکی از صحابه از حضرت رسول(ص) نقل کرده: «برای مردگان خود، هدیه بفرستید». گفتم: هدیه مردگان چیست؟ فرمود: «صدقه و دعا». و اضافه فرمود: «ارواح مؤمنان هر جمعه به آسمان دنیا مقابل خانه‌های خود می‌آیند و فریاد می‌کنند... ای خانواده من، پدر، فرزندان و خویشان من، بر ما مهربانی کنید. آنچه در دست ما بود، عذاب و حساب آن ها بر ما است. نفعش برای غیر ما. ای خویشان ما! به درهمی یا قرص نانی یا جامه‌ای ما را کمک کنید تا خداوند شما را از جامه‌های بهشت بپوشاند». (4)
از روایت برداشت می‌شود که لازم نیست به زیارت قبر مردگان بروید؛ بلکه در هر کجا برای آنان صدقه بدهید و دعا و فاتحه بخوانید، ثوابش به آن ها می‌رسد. البته رفتن سر قبر بهتر است؛ چون آثار دیگری غیر از فاتحه دارد.
در روایتی دیگر می‌فرماید: «هر صدقه‌ای که برای مرده داده می‌شود، فرشته‌ای آن را می‌گیرد. در طبقی از نور... می‌گذارد. بر لب قبر می‌ایستد. با صدای بلند می‌گوید: ای اهل قبور! درود بر شما، بگیرید این هدیه را که بستگان تان برای شما فرستاده‌اند». (5)
اگر به احادیث ذکر شده دقت شود، متوجه خواهیم شد که مرده‌ها چشم به راه و چشم انتظار هدیه، دعا و... فرزندان و خانواده خود هستند.
سعد بن عباده می گوید: یکی از افراد بنی ساعده در سفر بود که مادرش از دنیا رفت. به رسول خدا (ص) عرض کرد: در غیاب من، مادرم از دنیا رفته است. اگر برایش چیزی صدقه بدهم، نفعش عاید وی می‌گردد؟ حضرت فرمود: «بلی». گفت: شما را شاهد می‌گیرم که محوطه درخت خرمایم را که به ثمر نشسته، برای او صدقه قرار دادم. (6)
رفتن به زیارت قبور، غیر از فوایدی که برای اموات دارد، برای زندگان نیز مؤثر است؛ زیرا انسان را به یاد آخرت می‌اندازد. هدایا و ثواب‌هایی که برای اموات می‌فرستند، برای زندگان نیز مؤثر است و برای خودشان ثواب دارد. کسی که سوره حمد یا آیة الکرسی یا نماز برای اموات می‌خواند و یا صدقه می دهد، اول ثوابش به خود زنده می‌رسد، بعد برای میت.
مفهوم خیرات و صدقه، اعم است و شامل هر نوع کار خیر یا حتی نیت و فکر و اندیشه خیر برای مردم و یا اسلام می شود. می توان هر عمل خیری که به قصد قربت انجام می شود، ثواب آن را به روح اموات نثار کرد.
موفق باشید.

پی‌نوشت‌ها:
1. محمدی ری شهری، میزان الحکمه، ماده صدقه، شماره 10342.
2. ابراهیم (14) آیه 41.
3. كامل الزيارات، ابن قولويه القمي، دارالمرتضوية، النجف الأشرف، 1356 ه. ق، ص 222.
4. محدث قمی، مفاتیح الجنان، بخش زیارت قبور مؤمنین.
5. همان.
6. مجموعه ورام، ج 2، ص 110، طبق نقل معاد فلسفی، ج 1، ص 291.