سوال این است چگونه قبل از خلق خورشید سایه بوجود آمده است چرا خداوند در این آیه ابتدا به وجود سایه اشاره کرده وبعد خورشید را دلیل بر بوجود آمدن سایه بیان کرده
$$ پرسشگر گرامی باسلام و تشکر از ارتباط با این مرکز.
خدای متعال می فرماید:
«أَ لَمْ تَرَ إِلىَ رَبِّكَ كَيْفَ مَدَّ الظِّلَّ وَ لَوْ شَاءَ لَجَعَلَهُ سَاكِنًا ثُمَّ جَعَلْنَا الشَّمْسَ عَلَيْهِ دَلِيلًا» ؛ « ثُمَّ قَبَضْنَاهُ إِلَيْنَا قَبْضًا يَسِيرًا».
این آیات دلالت ندارد که سایه قبل از خورشید آفریده شده است .
در معنای "ظل" دو احتمال داده شده است:
اول: منظور از "ظل" روشنایی بعد از طلوع فجر و قبل از طلوع آفتاب است. (1) (بنا بر آیات و روایات (2) در بهشت همیشه چنین حالتی است یعنی روشنایی کافی وجود دارد و از شدت حرارت تابش خورشید هم اثری نیست.)
دوم: منظور سایه اجسام است که وقتی مقابل تابش نور خورشید قرار می گیرند، حاصل می شود. است.
در هر حال صحبت از آفریدن قبل و بعد نیست؛ بلکه "ثمّ" در اینجا فقط عطف است و این که در آیه بعد آمده:
"ثم جعلنا الشمس علیه دلیلا" یعنی اگر خورشید نبود، کسی به وجود سایه و ارزش و اهمیت آن توجه پیدا نمی کرد.
بنا بر این خورشید است که وقتی آمد و اشعه اش مستقیم تابید و گرمایش آزار دهنده شد، انسان به اهمیت حالت بین الطلوعین و ارزش سایه اجسام و درختان و ... که هم روشنایی کافی در آن هست و هم از شدت حرارت خورشید در آن خبری نیست، پی می برد. (3)
پی نوشت ها :
1. الاصفی ، فیض کاشانی ج2 ، ص870 ، قم انتشارات اسلامی ، 1418 ه. ق .
2. واقع (56) آیه 30 (ظل ممدود) ؛ نساء (4) آیه 57 (نُدْخِلُهُمْ ظِلاًّ ظَليلاً ) و... .
3. إرشاد الأذهان ،محمد بن حبیب الله، ص 369، بیروت دار التعارف، 1419 ه. ق ؛ الأصفى ، ج2، ص 870.
