سوره کافرون

با تشكر از ارتباط تان با اين مركز.
پرسشگر محترم
به سه پرسش شما به ترتیب پاسخ می دهیم :
1- تكرار (وَ لَا أَنتُمْ عَبِدُونَ مَا أَعْبُد) در آیه 3 و 5 براى چيست؟
علت تكرار نفى عبادت بت ها از ناحيه پيغمبر (ص) و نفى عبادت خدا از ناحيه مشركان چيست؟ وجوه مختلفی را ذکر کرده اند که بهترین و قابل قبول ترین وجه را خدمت شما بیان می کنیم :
جمع زیادی از مفسران معتقدند كه تكرار براى تاكيد و مايوس كردن كامل مشركان، جدا نمودن مسير آن ها از مسير اسلام است، و اثبات عدم امكان سازش ميان توحيد و شرك . چون آن ها در دعوت پيغمبر اكرم (ص) به سوى شرك اصرار مى‏ورزيدند و تكرار مى‏كردند، قرآن نيز رد آن ها را تكرار مى‏كند.
ابو شاكر ديصانى (يكى از زنادقه عصر امام صادق ) از يكى از ياران امام " ابو جعفر احول"(محمد بن على نعمانى كوفى معروف به مؤمن طاق) از دليل تكرار آيات سؤال كرد و گفت: آيا شخص حكيم ممكن است چنين تكرارى در كلامش باشد؟
ابو جعفر احول چون پاسخى نداشت ،وارد مدينه شد ،خدمت امام رسيد، و در اين باره سؤال كرد، امام فرمود: سبب نزول اين آيات و تكرار اين بود كه قريش به رسول خدا پيشنهاد كردند كه يك سال تو خدايان ما را بپرست، سال ديگر ما خداى تو را مى‏پرستيم، همچنين سال بعد تو خدايان ما را بپرست و سال ديگر (سال چهارم) ما خداى تو را مى‏پرستيم، آيات فوق نازل شد و تمام اين پيشنهادها را نفى كرد.
هنگامى كه ابو جعفر" پاسخ را براى" ابو شاكر" بيان كرد ،
گفت: اين بارى است كه شتران از حجاز آورده‏اند (1) اشاره به اينكه سخن تو نيست و گفتار امام صادق است.

2- شان نزول سوره این :
سوره در باره گروهى از سران مشركان قريش نازل شده، که ... گفتند: اى محمد! (ص) بيا از آئين ما پيروى كن، ما نيز از آئين تو پيروى مى‏كنيم. تو را در تمام امتيازات خود شريك مى‏سازيم، يك سال تو خدايان ما را عبادت كن! سال ديگر ما خداى تو را عبادت مى‏كنيم، اگر آئين تو بهتر باشد ، در آن با تو شريك شده‏ و بهره خود را گرفته‏ايم. اگر آئين ما بهتر باشد ، در آئين ما شريك شده و بهره‏ات را از آن گرفته‏اى!
پيغمبر (ص) فرمود: پناه بر خدا كه چيزى را همتاى او قرار دهم!
گفتند: لااقل بعضى از خدايان ما را لمس كن و از آن ها تبرك بجوى. ما تصديق تو مى‏كنيم و خداى تو را مى‏پرستيم! پيامبر فرمود: من منتظر فرمان پروردگارم هستم.
در اين هنگام سوره" قُلْ يا أَيُّهَا الْكافِرُونَ" نازل شد، و رسول اللَّه (ص) به مسجد الحرام آمد، در حالى كه جمعى از سران قريش در آن جا جمع بودند. بالاى سر آن ها ايستاد، و اين سوره را تا آخر بر آن ها خواند. آن ها وقتى پيام اين سوره را شنيدند، كاملا مايوس شدند، و حضرت و يارانش را آزار دادند.
شان نزول را بسيارى از مفسران با مختصر اختلافى در عبارات در تفاسير خود آورده‏اند از جمله" طبرسى" در" مجمع البيان"" قرطبى" در تفسيرش و" ابو الفتوح رازى" در تفسير خود و" سيوطى" در" درّ المنثور". (2)
3- این سوره علاوه بر نام معروفش دو نام دیگر هم دارد:سُورة قل يا ايّها الكافرون و سورة الجحد. (3)
پی نوشت ها:
1. تفسير نمونه، مکارم شیرازی ،ج‏27، ص 389.
2. همان، ص 384.
3. تفسير الصافي،ملامحسن فیض کاشانی، ج‏5، ص 385.