اصل عدالت

پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباطتان با این مرکز
اصول دین به عقیده ما شیعیان پنج چیز است : توحید ، نبوت ، معاد ، عدل و امامت ؛ البته در نگاهی دقیق تر سه اصل اول به عنوان اصل دین و دو اصل دیگر اصول مذهب نامیده می شوند .
در حقيقت ما آیه یا روایتی نداریم که در آن اصول دین یا فروع دین ذکر شده باشد ؛ علمای دین از مجموعه آیات و روایات به این نتیجه رسیده اند که سه اصل توحید و نبوت و معاد که زیر بنای همه ادیان آسمانی هستند ، اصول و پایه های دین اسلام شمرده می شوند .(1) به همین خاطر آن ها را به طور خاص و جداگانه مطرح نموده ، تقلید در اعتقاد به آن ها را جایز ندانسته اند . این موارد را به عنوان شاخصه تعیین کننده مبانی فکری دین اسلام مطرح کرده اند .
اما با توجه به فرقه ها و گرایش گوناگونی که در دین اسلام به وجود آمد لازم بود که نگاه عمیق و دقیق اسلام که در قالب سنت رسول خدا و اهل بیت علیهم السلام برای ما تبیین شده ، به عنوان اصول شاخص و متمایز اسلام معرفی شود ، در نتیجه دو اصل امامت و عدل هم به این اصول ضمیمه شد تا حدود تفکر دقیق اسلامی و شیعی را به خوبی روشن سازد .
پس در حقیقت دو اصل امامت و عدل بیانگر گرایش خاص شیعی در بین فرقه های اسلامی است که چون معتقد است. حقیقت تفکر ناب اسلامی تنها در قالب همین تفکر معقول و قابل توجیه است ، به خاطر ریشه ای و اساسی بودن این دو اصل در تفکر شیعی آن ها را در ضمن اصول دین مطرح نموده است . عدل زیر مجموعه بحث توحید و در زمره صفات الهی است . امامت هم در زیر مجموعه اصل نبوت قرار می گیرد . به نوعی ادامه آن محسوب می شود .
عدل زیر مجموعه توحید قرار می گیرد. اما به خاطر تبیین درستی که از نگاه و تفکر خاص شیعی و جدایی این تفکر از سایر تفکرات توحیدی مانند تفکر جبری دارد ، عدل به عنوان یک اصل مبنایی در زمره اصول دین و مذهب ذکر می شود . به عبارت ديگر اصل عدل در برابر گروه اشاعره، از اهل سنت است که به عدل اعتقاد ندارند. (2)

پی نوشت‏ ها :
1. محمد تقی مصباح یزدی، آموزش عقاید، ج 1 و 2، ص 13 - 14 ،شركت چاپ و نشر بين الملل ، تهران ، 1381.
2. مرتضی مطهری، آشنایی با علوم اسلامی(کلام، عرفان) ص 60. انتشارات صدرا ، تهران ، بي تا.