مرگ و مير جوانها

پرسش: مرگ و مير جوان هاشرح: باقيات صالحات عظيم معرفي كنيد كه بعد مرگ كمك فراواني به انسان كنه و اگر گناه كبيره كرده باشيم و بخواهيم سريعا مورد بخشش قرار بگيريم ،چه اذكاري داريم؟
پاسخ: پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباط تان با این مرکز
الف- باقیات صالحات: هیچ باقیات صالحاتی ارزشمندتر از خود سازی و اصلاح نفس خویش، انجام واجبات و ترک گناهان و محرمات و انجام امور خویش به دست خود نیست. پس از آن تربیت و هدایت افراد به ویژه فرزندان و ذوی الحقوق یا فراهم ساختن زمینه های هدایت و تربیت آن ها از طریق تألیف یا چاپ و نشر کتاب های دینی و اخلاقی، ساختن مسجد، مدرسه بیمارستان و مالند این ها از مصادیق باقیات صالحات است.
ب- توبه
راه توبه به روی همه گناهکاران، با هر گناه کوچک و بزرگی که دارند، باز است، زیرا خداوند غفور و رحیم است. همه گناهان حتی شرک و کفر و نفاق و ارتداد را می­آمرزد. گناه هر چه بزرگ باشد، مطمئناً‌ به بزرگی و عظمت رحمت الهی نیست. نمی دانیم گناه کبیره شما چیست اما گناهانی را که انجام داد‌ه‌اید، ممکن است یکی از دو دسته‌ باشد:
یک دسته حق الله است، مثل ترک نماز و روزه، راه جبرانش این است که قضای آن را به جا آورید. اگر از عهده قضای همه آن برنمی‌آیید، هر مقداری که می‌توانید، انجام بدهید.
دسته دوم حق الناس است. جبران حق الناس آن است که رضایت قلبی صاحبان حق را به هر صورتی شد، به دست آورید. اگر مالی را از مردم تصرّف کرده یا ضایع نموده یا ضربه‌ای بر بدن آنان وارد کرده‌اید که دیه یا قصاص دارد، باید یا رضایت آنان را جلب کنید و یا مال و دیه را به آنان بدهید.
اگر با زبان یا عمل تان، روح آنان را آزرده‌اید و آبرو و حیثیت آنان را برده‌اید، در صورت امکان از آنان رضایت بگیرید اما اگر ممکن نیست، برای آنان دعا کنید.
اگر برخی افراد را نمی‌شناسید یا مرده‌اند یا دسترسی به آنان ندارید، در امور مالی، مال را به فرزندان یا وارثان آنان بپردازید. اگر دسترسی به آنان هم ممکن نباشد، در راه خدا برای شان صدقه بدهید. در غیر امور مالی، در حق آنان دعا و استغفار کنید و صدقه و خیراتی هدیه نمایید.
برای آن که در عمل به لوازم توبه تا آخر ثابت قدم و موفق باشید، برای اصلاح خود و پذیرفته شدن توبه زمینه آن را فراهم کنید، مهم ترین زمینه ها - افزون بر آن چه ذکر شد - عبارتند از:
1- تقید و پایبندی به نماز اوّل وقت.
2- نماز توبه:
پیامبر اکرم(ص) روزی به اصحاب خود فرمود: «کدام یک از شما اراده توبه دارد؟» عرض کردند: همه ما می‌خواهیم توبه کنیم. فرمود: «پس غسل کنید. وضو بگیرید و چهار رکعت نماز بخوانید. در هر رکعت یک مرتبه سوره حمد و سه مرتبه سوره توحید و هر یک از سوره ناس و فلق را یک مرتبه بخوانید و بعد از نماز هفتاد مرتبه بگویید: «استغفرالله ربّی و أتوب الیه. لا حول ولا قوّة الاّ بالله العلی العظیم. یا عزیزُ یا غفّار اغفر لی ذنوبی و ذنوب جمیع المؤمنین و المؤمنات فإنّه لا یغفر الذّنوب إلاّ أنت».
سپس فرمود: «هیچ بنده‌ای از امت من این عمل را انجام نمی‌دهد مگر این که منادی از آسمان ندا کند: ای بنده خدا، عملت را از سر بگیر که توبه تو مقبول است و گناه تو آمرزیده، و فرشته دیگری از زیر عرش صدا کند: ای بنده! مبارک باد بر تو و بر اهل تو و ذریه‌ات، و فرشتگان دیگر هر یک مطلبی می‌گویند تا این که جبرئیل(ع) ندا می‌کند که من وقت مرگت با ملک الموت می‌آیم و به تو مهربانی می‌کنم و روح تو به آسانی از بدنت خارج می‌شود».(1) علاوه بر این نماز، نمازهای توبه دیگری در مفاتیح الجنان ذکر شده مراجعه کنید.
به هر حال از خواندن دعاهای رسیده از ائمه معصوم(ع) به خصوص دعای توبه در صحیفه سجادیه و دعای «مناجات التائبین» در مفاتیح الجنان که از دعاهای خمس عشر امام سجاد(ع) است،‌نباید غافل شد.
3- سه روز روزه گرفتن؛
امام صادق(ع) می‏فرماید: توبه نصوح که خداوند به آن امر فرموده، روزه گرفتن روز چهارشنبه و پنج‏شنبه و جمعه است.(2)
4- غسل توبه؛
پیامبر اکرم(ص) می‏فرماید: بنده‏ای نیست که گناهی کند (هر چه و هر اندازه که باشد) سپس پشیمان شود و توبه کند مگر این که خداوند به مغفرت و آمرزش به او نظر کند، سپس پیامبر به شخصی که می‏خواست توبه کند فرمود: «برخیز و غسل کن و برای خدا سجده نما».(3)
5- خواندن دو یا چهار رکعت نماز؛
امام صادق (ع) می‏فرماید: «هر بنده‏ای که گناهی کرد، پس برخیزد و طهارت کند (وضو بگیرد) و دو رکعت نماز بخواند و از خداوند طلب آمرزش نماید، بر خدا است که توبه‏اش را بپذیرد، چون خود فرموده ‏است: هر کس کار زشتی کند یا به خودش ستم نماید، پس استغفار کند، خدا را آمرزنده و مهربان می‏یابد». (4)
6- دعاهای توبه؛
مناسب است کسی که می‏خواهد توبه کند، دعاهای توبه‏ای را که از ائمه معصومین وارد شده‏ است، به ویژه دعاهای صحیفه سجادیه، مخصوصاً دعای 31 و یا مناجات خمسْ عشر، به‏ خصوص مناجات تائبین را بخواند.
پی نوشت ها:
1. سید بن طاووس، اقبال، ص 308.
2. وسائل الشیعه، ج 11، ص 362.
3. مستدرک الوسائل، ج 2، ص 513.
4. وسائل الشیعه، ج 11، ص 363.