با توجه به آیه 5 سوره مائده می توان از طعام اهل کتاب استفاده کرد و یا با آنان ازدواج کرد؟

پرسش: با توجه به آیه 5 سوره مائده می توان از طعام اهل کتاب استفاده کرد و یا با آنان ازدواج کرد؟
شرح : الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ وَطَعَامُ الَّذِينَ أُوتُواْ الْكِتَابَ حِلٌّ لَّكُمْ وَطَعَامُكُمْ حِلُّ لَّهُمْ وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ الْمُؤْمِنَاتِ وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ الَّذِينَ أُوتُواْ الْكِتَابَ مِن قَبْلِكُمْ إِذَا آتَيْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسَافِحِينَ وَلاَ مُتَّخِذِي أَخْدَانٍ وَمَن يَكْفُرْ بِالإِيمَانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهُ وَهُوَ فِي الآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ ﴿5﴾
پاسخ: پرسشگر گرامی با سلام سپاس از ارتباط تان با این مرکز

در این آیه طعام اهل کتاب پاک و حلال شمرده شده است. در این جا دو مطلب هست:
1.منظور از طعام چیست؟
2.اگر اهل کتاب نجس ظاهری باشند، حکم چیست؟
غالب عالمان شیعیه بنا بر روایات رسیده از امامان علیهم السلام منظور از طعام در آیه را حبوبات و چیزهایی که نیاز به تذکیه ندارد، می دانند. علت این که در این آیه بر حلیت آن تاکید شده، این دانسته اند که با توجه به پرهیز دادن شدید مسمانان از دوستی و معاشرت با مشرکان و اهل کتاب، آنان گمان می کردند که طعام اهل کتاب از جمله حبوبات و گندم و آرد و... برای مسلمان ها حرام است و مسلمان ها حق خرید و فروش آن ها را ندارند.
در این جا اعلام می کند که با اهل کتاب ذمی و معاهد می توان معاشرت داشت. طعام و حبوبات را از آن ها خرید و به آن ها فروخت . حکم اینان با حکم مشرکان که محارب هستند، تفاوت دارد. مشرکان سر ستیز دارند و محارب هستند. با آن ها نمی توان خرید و فروش و ارتباط داشت. خرید و فروش طعام از آن ها و به آن ها ممنوع است.
اما گوشت و ذبیحه ها به شرطی حلال است که هنگام ذبح نام خدا برده شود. با شرایطی که گفته شده، رو به قبله سر بریده شوند. چون اهل کتاب به هنگام ذبح این شرایط به خصوص نام بردن خدا را رعایت نمی کنند و نمی توان از رعایت شرایط اطمینان حاصل کرد، ذبیحه های آن ها حلال نیست.
اما در این که اهل کتاب نجس ظاهری هستند یا نجاست و پلیدی باطنی دارند و ظاهر بدن شان پاک است مگر این که به نجس آلوده شده باشند،اختلاف است. مشهور آن ها را نجس ظاهری می دانند،ولی بنا به نظر بعضی فقیهان آنان از لحاظ ظاهری نجس نیستند،مگر این که آلوده شده باشند.(البته به علت عدم مبالات آن ها نسبت به طهارت و تماس معمول آن ها با سگ و خوک و شراب و... ، معمولا بدن و دست و ظروف آن ها نجس می باشد)
اما حلال و حرام یک مطلب است و پاک و نجس بودن، مطلب دیگر. این گونه نیست که هر چیز نجسی حرام هم باشد. بله تا نجس است، حرام است،ولی چه بسا نجاست آن عارضی بوده و قابل تطهیر و پاک شدن باشد، مثلا یک عدد سیب یا مقداری گندم نجس شده. تا نجس است، خوردن آن حرام می باشد اما می توان سیب یا گندم ها را آب کشید و پاک کرد و خورد.
اگر غذایی ملک و در دست یک نفر از اهل کتاب است، ولی دست آن فرد خیس نبوده و غذا هم در ظرف پاک است و بین دست او و غذا، رطوبت رد و بدل نشده،با فرض نجس بودن کافر، غذا نجس نیست.
پس آیه در صدد بیان حلیت طعام های غیر محتاج به تذکیه از اهل کتاب برای مؤمنان است.
مطلب دوم هم حلال بودن ازدواج با زنان اهل کتاب است. آیه دلالت اجمالی دارد که ازدواج با زنان اهل کتاب ممنوع بوده یا به گمان مسلمان ها جایز نبوده و آیه منت بر مسلمانان نهاده و ازدواج آن ها با اهل کتاب را اجازه داده است.
البته بحث است که ازدواج با اهل کتاب مطلقا جایز است یا فقط نکاح مدت دار و موقت آن ها؟
در این مورد و در مورد طهارت و نجاست اهل کتاب شحص مکلف باید به فتوای مرجع تقلید خود مراجعه کند.