همان حرف هميشگي

پرسشگر گرامی با سلام سپاس از ارتباط تان با این مرکز.
امر به معروف و نهی از منکر در صورتی واجب می باشد که تمام شرایط را داشته باشد . اگر بعضی از شرایط امر به معروف موجود نباشد، امر به معروف و نهی از منکر واجب نیست. (1)
شرایط امر به معروف و نهی از منکر عبارت اند از:
اول: کسی که امر به معروف و نهی از منکر می کند، باید معروف و منكر را بشناسد . يقين داشته باشد به وجوب معروف و حرمت منكر ،یعنی، بداند كه آنچه شخص مكلف به جا نمى‏آورد ، واجب است به جا آورد . آنچه به جا مى‏آورد، بايد ترك كند. بر كسى كه معروف و منكر را نمى‏داند، امر به معروف واجب نيست.
دوم: احتمال بدهد امر و نهى او تأثير مى كند، پس اگر بداند اثر نمى‏كند، واجب نيست.
سوم: كسى كه واجب را ترك نموده و يا فعل حرام را به جا آورده، اصرار به آن داشته باشد، یعنی بداند شخص معصيتكار بنا دارد كه معصيت خود را تكرار كند، پس اگر بداند يا گمان كند يا احتمال صحيح بدهد كه تكرار نمى‏كند ، واجب نيست.
چهارم: در امر و نهى مفسده‏اى نباشد، پس اگر بداند يا گمان كند كه اگر امر يا نهى كند ،ضرر جانى يا آبرويى يا مالى قابل توجه به او مى‏رسد، واجب نيست، بلكه اگر احتمال صحيح بدهد كه از آن ترس ضررهاى مذكور را پيدا كند، واجب نيست، بلكه اگر بترسد كه ضررى متوجّه وابستگان او مى‏شود، واجب نيست؛ با احتمال وقوع ضرر جانى يا آبرويى يا مالى موجب حَرَج بر بعضى مؤمنان، واجب نمى‏شود ،بلكه در بسيارى از موارد حرام است. (2)
در صورتی که معروف و منکر از امور مهمی باشد مانند اصول دین یا مذهب و یا حفظ قرآن مجید و حفظ عقاید مسلمانان یا حفظ احکام ضروری، باید ملاحظه اهمیت بین ضرر و معروف و منکر شود.در این گونه امور، مجرد ضرر سبب ترک امر به معروف و نهی از منکر نمی شود.(3)
پنجم: واجب بودن معروف و حرام بودن منكر در حقّ فاعل، منجّز و ثابت باشد . در ترك واجب و فعل حرام عذرى نداشته باشد.(4)
لطفا هرگاه سوال شرعي مي پرسيد ،نام مرجع تقليد خود را ذکر کنيد تا بر اساس نظر مرجع شما پاسخ بدهيم .
پی نوشت ها:
1. توضح المسائل مراجع، ج 2، ص 619 ،ذیل مسئله 2791.
2. همان، ص 618 ،مسئله 2791.
3. همان، مسئله 2792.
4. همان، ص 627.