حکمت

پرسشگر گرامی با سلام سپاس از ارتباط تان با این مرکز.
برای روشن شدن پاسخ به سه نکته توجه نمایید :
1- هر چند اصل سحر و جادو‌ دارای واقعیت است. لکن این گونه نیست که به واسطه این سخن و به خاطر تنبلی در یافتن علت و حل مشکلات ،‌ منشا تمام سختی ها و مشکلا ت خود را ناشی از سحر و جادو بدانیم و برای حل مشکل دست به دامن دعا نویس ها و رمالان و فال قهوه بین ها بشویم .
بسیار کم هستند افرادی که توانائی اعمال چنین کارهائی (سحر و جادوی واقعی و حقیقی که اثر گذاری حقیقی و خارجی داشته باشند ،نه اینکه فقط تصرف در خیال کنند ) را دارند . بنابراین نمی توان همه مشکلات را ناشی از سحر و جادوی آن ها دانست. غالب آنچه امروزه میان مردم در باره سحر شایع است، بی اساس است و بیش تر به افکار روانی، تخیلات، سوء ظن‌ها و مشکلات موجود در رفتار آن ها مربوط است.
2- نوشته اید : در مورد برخی افرادی که مورد سحر قرار گرفته اند، علما می گویند سحر قابل ابطال نیست .
این سخن ادعایی بی دلیل است ، زیرا علما و محققان در کتب خود راه های بسیاری را برا ی ابطال سحر نوشته ، از جمله : اگر بر فرض موردی پیدا شد که سحری در کار بود، می‌توان از راه‌های زیر برای بطلان آن استفاده کرد:
الف) پناه بردن به خداوند و خواندن سوره‌های فلق و ناس؛
ب) نوشتن این جملات که بر گرفته از آیات قرآن است و همراه داشتن آن: « قَالَ مُوسَى مَا جِئْتُم بِهِ السِّحْرُ إِنَّ اللّهَ سَیُبْطِلُهُ إِنَّ اللّهَ لاَ یُصْلِحُ عَمَلَ الْمُفْسِدِینَ؛ وَیُحِقُّ اللّهُ الْحَقَّ بِکَلِمَاتِهِ وَلَوْ کَرِهَ الْمُجْرِمُونَ»؛(1)
« أأنتم أشدّ خلقاً أم السماء بناها رفع سمکها فسوّاها» تا آخر آیات سوره نازعات و در ادامه: «فوقع الحقّ و بطل ما کانوا یعملون فغلبوا هنالک وانقلبوا صاغرین و ألقى السحرة ساجدین، قالوا آمنّا بربّ العالمین ربّ موسى وهارون»؛
ج) دعا و تضرع به درگاه خداوند. دعاهای فراوان و متعددی برای برآورده شده حاجات وارد شده مانند زیارت عاشورا، دعای توسل، خواندن نماز امام زمان با کیفیت مخصوص (که در مفاتیح در ضمن اعمال شب جمعه آمده) خواندن نماز جعفر طیّار که مورد توجه بزرگان بوده و در برآورده شدن حاجات و استجابت دعا بسیار مؤثر است.
کیفیت آن در مفاتیح ضمن اعمال روز جمعه آمده است.
د) درخواست دعا از اولیای خداوند و مؤمنان؛
و) صدقه دادن.
3- نوشته اید : چرا شخص هر قدر دعا می کند، باز خدا جوابش رو نمی دهد؟
اگر به اوصاف الهی توجه کنیم و به صفات پروردگار ایمان بیاوریم و بدانیم خداوند رئوف و رحیم است، در می یابیم که اگر خواسته­های انسان بر آورده نمی­شود، دلیلش بخل یا نارضایتی از انسان نیست .مطمئناً اجابت دعاها چیزی از خزانه الهی کم نمی کند؛ بنابراین باید عوامل را در جای دیگری جستجو کرد.
گاهی نیز دعاها به صورت های دیگر اجابت می­شود، اما تصور می­کنیم که به اجابت نرسیده است. گاهی نیز اجابت می­شود، اما حاجت دیرتر داده می­شود و این به مصلحت شخص است، اما چون انسان عجول است، دچار اضطراب و یا حتی یأس و ناامیدی می­شود.
در واقع مشکل اساسی ما در فهم معنای دعا و استجابت آن است، در حالی که میان استجابت دعا و برآورده شدن خواسته انسان تفاوت وجود دارد. اجابت دعا همیشه آن نیست که خواسته انسان برآورده شود . گاهی انسان خواسته هایی دارد که برآورده شدنی نیست، یا اگر مستجاب شود، به ضرر او یا دیگران است، و او نمی داند، یا اجابت دعا به مقدمات و شرایطی نیاز دارد که فراهم نیست، یا زمان آن هنوز فرا نرسیده و ده ها دلیل و احتمال دیگر.
چه بسا اتفاق می افتد که انسان برآورده شدن حاجتی و رسیدن به هدف و مقصدی را ایده آل و به نفع خویش می­پندارد . چنان به پندار خود و خیر بودن خواسته و دعایش یقین دارد که آن را همانند دو، دو تا چهارتا واضح می داند، حال آن که واقعیت امر غیر از پندار ماست. عکس آن نیز صادق است، یعنی چه بسا امری را زشت و به ضرر خود می پنداریم، ولی از آثار و عواقب آن بی اطلاعیم . نمی­دانیم آن چه رُخ داده، از الطاف خفیِّه و پنهان پروردگار است. قرآن کریم در این خصوص می فرماید:
« چه بسا می شود که شما از امری اکراه داشته باشید و انجام آن را نا گوار و به ضرر خود بپندارید، در حالی که خیر و صلاح شما در آن است، و یا چیزی را دوست داشته باشید( و انجام و اجابت آن را از خدا بخواهید) و حال آن که بدبختی و شر شما در آن نهفته است. خدا (عواقب و نتایج کارها را )می داند و شما نمی دانید.»(2)
گاهی میزان ایمان و باور ،صداقت ، «اعتماد » و «حُسن ظن» انسان به خدا از طریق تأخیر استجابت و یا عدم استجابت دعاها مورد آزمایش قرار می گیرد، یعنی تأخیر در استجابت دعا برای این هدف است که فرد «حقیقت ایمان » و جوهر وجودی خود و میزان «حُسن ظن» خود به خدا را آشکار نماید . نشان دهد دلبستگی و علاقه و ایمان به حقانیت خدا را تا چه حد قبول دارد؟ تا چه حد به او و عمل کردهایش اعتماد دارد؟ آیا تا آن جا با خداست و او را قبول دارد که خدا تابع او باشد و دعاها و خواسته هایش را اجابت کند.
چه بسا یکی از مهم ترین آزمایش های خداوند برای بندگان خوبی چون شما تاخیر در اجابت ها و سنجش میزان صبر و حسن ظن شما به خداست. خداوند با توجه به کمال و سعادت و مصلحت انسان خواسته های او را اجابت می کند. در دعای افتتاح می خوانیم:
« خدایا اگر حاجتم را دیر برآوردی، از سر نادانی بر تو عتاب و اشکال کردم (که چرا حاجتم را بر آورده نکردی یا دیر اجابت کردی)، در صورتی که تأخیر در اجابت حاجتم (یا عدم اجابت دعا ) برایم بهتر بوده است، زیرا تو به فرجام امور آگاهی».
البته شیطان در یکی از مواردی که وسوسه می کند، تأخیر اجابت دعا است. از این راه انسان را مأیوس می کند تا او به خدا بدبین شود. ائمه اطهار(ع) به این نکته توجه داشته و همگان را از افتادن به دام بدبینی و سوء ظن به خدا برحذر داشته اند.
امیرمؤمنان(ع) می فرماید: «دیر اجابت نمودن خدا، تو را ناامید نکند که بخشش، بسته به مقدار درخواست است. چه بسا در اجابت دعای تو تأخیر رخ دهد تا درخواست تو طولانی تر گردد و بخشش خدا کامل تر شود. چه بسا چیزی را از خدا خواسته ای آن را به تو نداده، ولی بهتر از آن را در دنیا یا آخرت به تو داده است و یا بهتر آن بوده که آن را از تو باز دارد. چه بسا چیزی را طلب نمودی که اگر به تو می داد، تباهی دین و دنیای خود را در آن می دیدی». (3)
هیچ دعایی بی اثر نیست. هر دعایی در دنیا و آخرت تأثیر مناسب خود را دارد. اما گونه های استجابت آن مختلف است.
امام سجاد(ع) می فرماید: «دعای مؤمن یکی از سه فایده را دارد:
برای او ذخیره می گردد،
یا در دنیا برآورده می شود،
یا بلایی را که می خواست به او برسد، از وی می گرداند». (4)

پی­نوشت­ها:
1.یونس(10)آیه 81-82 .
2. بقره(2)آیه 216.
3.نهج البلاغه، نامه 31.
4.تحف العقول، ص 202.