چهره ی امامان و پیامبران

پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباط تان با این مرکز
پرسش شما ناشي از مقايسه مقام امامت و رسالت مي باشد. ابتدا به بخش اول مي پردازيم .
مقايسه جايگاه امامت با نبوت :
بر اساس آیه 124 سوره بقره که امامت را به عنوان آخرین مقام متعالی حضرت ابراهیم مطرح کرده، معلوم می‌شود مقام امامت که به حضرت ابراهیم داده شده، برتر از نبوت و رسالت او بوده است.
امامت عبارت است از تحقق بخشیدن برنامه‌های دینی، اعم از حکومت به معنی وسیع کلمه ؛ اجرای حدود و احکام خدا ؛ اجرای عدالت اجتماعی ؛ هم ‌چنین تربیت و پرورش نفوس در ظاهر و باطن . این مقام از مقام رسالت و نبوت بالاتر است، زیرا نبوت و رسالت تنها اخبار از سوی خدا و ابلاغ فرمان او و بشارت و انذار است.
پس امامت، مقام تحقق بخشیدن به اهداف مذهب و هدایت به معنی رساندن خلایق به مطلوب است. علاوه بر این هدایت تکوینی را نیز شامل می‌شود، یعنی تأثیر باطنی و نفوذ روحانی امام و تابش شعاع وجودش در قلب انسان‌های آماده و هدایت معنوی آن ها.
امام از این نظر درست به خورشید می‌ماند که با اشعه زندگی‌بخش خود گیاهان را پرورش می‌دهد . به موجودات زنده جان و حیات می‌بخشد. نقش امام در حیات معنوی نیز همین نقش است.(1)
تردید نیست که مقام امامت از مقام نبوت و رسالت برتر است. هر کدام از این مقام آثار و کاربرد خاص خود را دارد.
بسیاری از پیامبران بزرگ الهی علاوه بر نبی و رسول ، امام نیز بوده اند.
نبی کسی است که وحی را از جبرئیل می‌گیرد. رسول کسی است که آن وحی را ابلاغ و نشر می‌دهد. امام کسی است که بر اساس وحی، بشر را رهبری و پیشوایی و هدایت می‌کند. امام کسی است که با تشکیل یک حکومت الهی و به دست آوردن قدرت‌های لازم سعی می‌کند احکام را عملاً اجرا و پیاده نماید.
وظیفه امام اجرای احکام و وحی الهی است و نه دریافت وحی و دیدن جبرئیل.(2)
ندیدن جبرئیل به عنوان آورنده وحی ، دلیل بر فروتری مقام امامت از مقام نبوت نیست ، چه این که دیدن جبرئیل دلیل بر برتری نبی بر امام تلقی نمی‌شود، از این رو بسیاری از انبیا، جبرئیل را می‌دیدند و وحی را از او می‌گرفتند، ولی مقام رسالت و امامت نداشته‌اند و مقام‌شان به اندازه مقام امام نیست.
امام معصوم ممکن است جبرئیل را ببیند ،ولی نه به عنوان آورنده وحی. در زیارت جامعه کبیره خطاب به اهل بیت(ع) آمده:
«السلام علیکم یا أهل بیت النبوّه... و مختلف الملائکه و مهبط الوحی؛(3) سلام بر شما اهل بیت پیامبر که محل نزول ملائکه و هبوط انوار وحی خدا هستید».
البته مراد از این وحی، وحی تشریعی نیست، بلکه وحی تسدیدی(پشتیبانی)است. در نهج البلاغه آمده که امیر مؤمنان فرمود: رسول خدا به من فرمود:
«إنّک تسمع ما أسمع و ترى ما أرى إلاّ أنّک لست بنبیّ؛(4)
می‌شنوی آنچه من می‌شنوم . می‌بینی آنچه من می‌بینم، لکن پیامبر نیستی».
از این روایات به دست می‌آید که امام معصوم، فرشتگان را می‌بینید ،ولی به عنوان نبی و دریافت کننده وحی نیست.
اما اینکه چرا چهره امامان را در فیلم ها نشان نمی دهند ، قطعا به خاطر احترام به شخصیت امام می باشد ، زیرا مردم بین شخصیت امام و کسی که این نقش را ایفا می کند ، مقایسه ها و در نتیجه قضاوت هایی می کنند. و گرنه این مسئله اشکالی ندارد . تفاوتي در ايفاي نقش به شكل آشكارا بين امام و پيامبر نمي باشد ، همان گونه که در تعزیه خوانی اشخاصي نقش امام حسین و امام سجاد (ع) را ایفا می کنند. مراجع بزرگوار تعزیه خوانی را با رعایت شئونات بلا مانع دانسته اند .

پی‌نوشت‌ها:
1. تفسیر نمونه، ج 1، ص 439،دار الكتب الإسلامية ، سال چاپ 1374 ش‏.
2. همان، ص 441.
3. مفاتیح الجنان ،زيارت جامعه كبيره.
4. نهج البلاغة ، ج 2 ، ص158 ، تحقيق و شرح : الشيخ محمد عبده ، چاپ اول ، سال چاپ : 1412 - 1370 ش ، ناشر : دار الذخائر - قم - ايران.