انگيزه

با سلام و تشکر به خاطر ارتباط تان با اين مرکز.
كيفيت جمع ميان زندگي و دل نبستن به آن را می توان با رجوع به قرآن و احادیث بیان کرد. از آیات قرآن بر می آید که انسان می تواند از نعمت های دنیا بهره مند شود و در آخرت نیز سعادتمند باشد، یعنی هم دنیا را داشته باشد و هم آخرت را.
قرآن مجید از کسانی مثل حضرت سلیمان(ع) یاد می کند که هم دنیا و هم آخرت را دارند و درباره حضرت ابراهیم(ع) می فرماید: «به وی در دنیا سعادت را عطا کردیم و او در آخرت از صالحان است».(1) درباره بعضی از مؤمنان می فرماید: «پس خداوند، پاداش دنیا و نیکی پاداش آخرت را به آنها عطا فرمود».(2) امام علی(ع) در مورد متقان می فرماید: «بدانید که پرهیزگاران دنیای گذرا و آخرت دیرپا بردند. با مردم در دنیا شریک گشتند. اما مردم دنیا در آخرت آنان شرکت نداشتند».(3)
حضرت می فرماید: «برگزیده ترین شما کسی است که آخرتش را به سبب دنیایش رها نکند و دنیای خود را برای رسیدن به آخرت ترک نگوید».(4)
پرداختن به دنیا در چارچوب ارزش های دینی و پیروی زندگی دنیا از احکام دینی، وجه جمع دنیا و آخرت است. امام علی(ع) می فرماید: «اگر دنیایت را تابع دینت قرار دهی، دین و دنیا را احراز کرده و در آخرت از رستگاران خواهی بود».(5)
حضرت به علاء بن زیاد حارثی که خانه بزرگی خریده بود، فرمود:
«می توانی با دنیا به آخرت هم برسی».(6) در بیانی ملامت آمیز خطاب به کسی که دنیا را نکوهش می کرد فرمود: «دنیا خانه راستی است برای کسی که آن را راستگو انگاشت... و خانه بی نیازی است برای کسی که از آن توشه اندوخت ... دنیا مسجد دوستداران خداست».(7)
البته از ظاهر بعضی روایات بر می آید که بین دنیا و آخرت تضاد است، مثلاً امام علی(ع) می فرماید: «دنیا و آخرت دو دشمناند . دو راهند مخالف هم. آن که دنیا را دوست داشت و مهر آن را در دل کاشت، آخرت را نپسندید و دشمن انگاشت»(8). ولی با توجه به آیات و روایات دسته اوّل استاد مطهری می گوید:
میان برخورداری از دنیا و برخورداری از آخرت تضادی نیست، بلکه میان هدف قراردادن دنیا و هدف قرار دادن آخرت یا هدف قرار دادن دنیا و برخورداری از آخرت تضاد است.(9)
پس می توان گفت: بین دنیایی که ما را از آخرت باز می دارد و آخرت، تضاد وجود دارد. بین دلبستگی به دنیا و آن را هدف نهایی زندگی قرار دادن و زندگی سعادتمندانه اخروی، تضاد است، که ترجیح دنیا بر آخرت است. مشغول شدن به دنیا و رغبت به آن، عاملی است که در عمل، تضاد بین دنیا و آخرت را پدید می آورد. امام علی(ع) می فرماید: «چگونه برای آخرت کار می کند كسي که مشغول به دنیا است؟!».(10)
جمع بندی: بین وجود نعمت های دنیایی با نعمت های آخرتی، نه تلازم وجود دارد و نه دشمنی، بلکه بهره مندی از نعمت های دنیا و آخرت و محروم شدن از هر دو یا بهره مندی از یکی و محروم شدن از دیگری، عوامل ویژه ای دارند.
پی نوشت ها:
1. نحل (16) آیه 122.
2. آل عمران (3) آیه 148.
3. نهج البلاغه، نامه 27.
4. کنز العمال، ج 3، ص 732.
5. غرر الحکم، ج 3، ص 24.
6. نهج البلاغه، خطبه 209.
7ـ همان، قصار 131.
8ـ همان، قصار 103.
9ـاستاد مطهری، سیری در نهج البلاغه، ص 244.
10ـ غرر الحکم، ج 4، ص 559.