با سلام و خسته نباشید و تشکر از سایت خوبتون،این سوال رو مطرح کردن که ایرانی ها(شیعیان) مرده پرستن چون مثلا کلی عذاداری میگیرن و پول سنگ قبر میدن و ..؟ حرفشون درسته؟اگه نه،چرا؟ممنون میشم جامع وکامل این سوال رو پاسخ بدین.هر چی بیشتر باشه بهتره.ممنون میشم خیلی سریع جواب رو دریافت کنم.خدا خیرتون بده.
با سلام و تشکر به خاطر ارتباط تان با اين مرکز.
این سوال و این شبهه دو جنبه دارد.
1- عزاداری شیعیان در مناسبت های مذهبی و برپائی مراسم سوگواری برای بزرگان دین و آئین.
2- سوگواری برای اموات و افرادی که از دنیا می روند و در این گونه مراسم و سوگواری ها انواع مختلفی از رفتار و آداب و سنن به اجرا در می آید.
مساله اول یعنی عزاداری یک شیعه و مسلمان برای بزرگان دین و آئین هم مستند عقلی و هم مستند قرآنی و هم مستند روائی دارد. بنابراین یک امر معقول و پسندیده ای است که باید تقویت شود.
مستند عقلی :
بزرگان دین مانند پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و ائمه اطهار علیهم الصلاه و السلام از جانب خدای متعال به عنوان الگوی دینی و رفتاری برای یک مسلمان معرفی شده اند . از شرائط تحقق الگو بودن نزدیکی هر چه بیش تر الگو گیرنده با الگو است - چرا که در صورت نزدیکی و همراهی الگو و الگو پذیر ، الگو گیری امکان پذیر خواهد بود- ، از طرف دیگر نزدیکی بین این دو از راه هائی مانند همراهی در شادی ها و غم ها و ایجاد رابطه عاطفی و احساسی ، به صورت بهتر و قوی تری محقق خواهد شد .
نیز یکی از عوامل مهم این گونه ،همراهی برپائی عزاداری ها در مصیبت ها و مواقع غم و اندوه الگوهای دینی می باشد ، به علاوه حق عظيم اين بزرگان دين و پيشوايان هدايت بر توده جامعه و تلاش وافر آن ها در مسير هدايت انسان ها به خودي خود علاقه و محبتي عظيم پديد مي آورد كه عقل حکم می کند برای گسترش اين همبستگی و تلاش ،در اداي برخي از حقوق متقابل ، اقدام به تشکیل چنین مراسماتی و تجليل از آن ها بشود.
مستند قرآنی :
1- قرآن در موارد متعدد اجر رسالت را مودت اهل بیت رسول اکرم معرفی کرده ، مانند آيه 23 از سوره مباركه شوري. روشن است كه یکی از مصادیق مهم و بارز مودت و ابراز محبت به اهل بیت، برپائی سوگواری ها در مواقع عزای آنان و به مناسبت همراهی در مظلومیت آنان است.
2- قرآن کریم دستور به تعظیم شعائر الله ( بزرگداشت نشانه های خدا ) داده است. (1)
شعائر الله به معنی نشانه ها و علائم است . جمع « شعيره ». بنابراين هر چيزي كه نشانه اي از نشانه هاي الاهي باشد ،جزو شعائر الله به حساب مي آيد. نشانه ها ممكن است آئين هاي خاص مانند حج (2)، سعي بين صفا و مروه يا مكان خاص مانند كوه صفا و مروه (3)، زمان خاص مانند روزهاي مهم ديني و يا افرادی خاص مانند انبيا و ائمه دين عليهم الصلاه و السلام باشند که انسان با دیدن آن ها و اهميت دادن به آن ها و يادگيري و عمل به سيره شان به یاد خدا افتاده و يادآور او شود و در مسير الهي قدم بردارد.
یکی از مصادیق بارز شعائر الله پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و خاندان مطهر او می باشد. در نتيجه از مصادیق مهم و بارز تعظیم شعائر الله بزرگداشت مناسبت های مربوط به این بزرگان اعم از میلاد و شهادت و یا وفات می باشد كه به تصریح قرآن فائده تعظیم شعائر الله ،تقویت تقوای الهی و شدیدتر شدن ایمان قلبی می باشد.
پس به فرموده قرآن کریم شرکت در مناسبت های مذهبی مانند عزای اهل بیت و برپائی این گونه مراسم برای آن ها نه تنها یک امر لغو و بیهوده و ناپسند نیست و مرده پرستی به حساب نمی آید. بلکه امری معقول و مشروع و پسندیده می باشد.
مستند روائی :
روایات در این باب بسیار است و نمی توان به همه آن ها پرداخت . شاید ذکر یک نمونه کافی باشد.
در روایت آمده است که : « نفس المهموم لنا المغتم لظلمنا تسبيح ...(4) نفسي كه فرد داغدار و غمگين در مصيبات و ظلم هاي وارده بر ما مي كشد ، در حكم تسبيح است »
2- مساله دوم که سوگواری برای اموات و درگذشتگان و انسان های عادی می باشد ،با آنچه که در قسمت اول گفتیم ،متفاوت است.
این مساله اگر در حد معقول باشد و طبق دستورات دینی باشد به این گونه که مجلس ختمی گرفته شود و دوستان و آشنایان جمع شوند و برای آمرزش او دعا کنند و آیه قرآنی برای او بخوانند و به فقرا و نیازمندان و یا دیگر مومنان برای رسیدن ثواب به روح از دنیا رفته غذايی دهند و از این قبیل امور شرعی و متعادل ، نه تنها ناپسند و مذموم نیست بلکه مفید ، نافع و پسندیده خواهد بود.
اما اگر این گونه مراسم از حد تعادل و وجه شرعی خود خارج شوند و صورت تجمل و فخر فروشی و چشم و همچشمی و به قول قرآن کریم به صورت « حتی زرتم المقابر »(5) برای به رخ کشیدن به دیگران در آید ، ناپسند خواهد بود.
برخی از امور در این گونه مراسم وجود دارند که نه وجه شرعی برای آن ها می توان تصور کرد و نه منع شرعی در برابر خود دارند. بلکه از امور مباح می باشند.
اگر این گونه امور در حد معقول و برای حرمت نهادن به میت ( که البته در جاهای مختلف متفاوت است ) باشد اشکالی ندارد. حتی اگر در برخی از موارد ترک آن موجب بی حرمتی به میت شود جائز نیست. مانند سنگ قبر که در سوال خود ذکر کرده اید.
گذاشتن سنگ روی قبر نه دستور شرعی دارد ، نه منع و نهی دینی ، پس گذاشتن یا نگذاشتن سنگ قبر بر روی قبر نه واجب است ، نه حرام ، اما اگر در جائی عرف بر این باشد که سنگ قبری بر روی قبر میت گذاشته شود و اگر این کار انجام نشود ، در آن منطقه بی حرمتی به آن میت به حساب بیاید ، برای نزدیکان جائز نیست در صورت تمکن مالی اجازه این بی حرمتی را بدهند.
احترام به مرده که از شیوه های درست تبعیت کند و یا انجام اموری در این باره که نه دليل شرعی دارند و نه وجه عرفی و عقلی ، تنها مختص به ایرانیان و شیعیان نیست. بلکه در همه مناطق دنیا مردمانی که عزیزی از دست داده اند ، در مرگ او سوگوار می شوند . برای ابراز سوگواری دست به کارهائی که ممکن است درست و موجه باشد و ممکن است غلط و ناموجه باشد ، بزنند.
پي نوشت :
1. حج (22) ، آيه 32.
2. تفسير نمونه ج 4 ص 250.
3. بقره (2) ، آيه 158.
4. اصول كافي ج2، ص 226.
5. تكاثر (102)، آيه 2.
