به گزارش روابط عمومی مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی ـ آیت‌الله محمدمهدی شب‌زنده‌دار، دبیر شورای عالی حوزه‌های علمیه کشور و عضو شورای نگهبان، روز چهارشنبه در بازدید از مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی، در جمع مسئولان و کارشناسان بخش‌های مختلف این مرکز، به تبیین جایگاه تبلیغ دین و پاسخگویی به پرسش‌ها و شبهات مردم پرداخت و این مسئولیت را خدمتی ارزشمند در مسیر ترویج معارف اسلامی و هدایت جامعه توصیف کرد.
پاسخ‌گویان دینی؛ حلقه اتصال مردم با معارف الهی
وی با اشاره به جایگاه پاسخ‌گویان و مبلغان دینی اظهار کرد: کسانی که معارف و احکام الهی را به‌درستی دریافت می‌کنند و با شناخت مخاطبان و بهره‌گیری از شیوه‌های مناسب به مردم انتقال می‌دهند، حلقه اتصال شریعت و معارف الهی با جامعه هستند. این مسئولیت، افزون بر ارزش علمی، مصداق احسان به اسلام و بندگان خداست و مورد عنایت الهی و اولیای دین قرار دارد.
جنگ اعتقادی؛ ابزار دشمن برای تضعیف جوامع
دبیر شورای عالی حوزه‌های علمیه با اشاره به گسترش ابزارهای ارتباطی و سهولت انتشار مطالب در فضای مجازی، تضعیف باورهای دینی و ایجاد تردید در اعتقادات را از مهم‌ترین شیوه‌های اثرگذاری دشمنان دانست و گفت: دشمنان برای سلطه بر جوامع، به‌دنبال ایجاد تشکیک در مبانی اعتقادی هستند؛ زیرا تردید در باورها می‌تواند استقامت، ایستادگی و شکیبایی افراد را تضعیف کند و آنان را به سمت خواسته‌های دشمن سوق دهد.
وی با استناد به دیدگاه محقق نائینی درباره «متمم جعل» توضیح داد که صرف بیان و جعل احکام برای تحقق کامل اهداف دین کافی نیست، بلکه باید افرادی با دریافت صحیح معارف و استفاده از روش‌های متناسب با مخاطبان و استعدادهای گوناگون، این آموزه‌ها را به‌درستی به تشنگان حقیقت منتقل کنند.
تقوا و خداترسی؛ شرط اثرگذاری پاسخ‌های دینی
آیت‌الله شب‌زنده‌دار با اشاره به توصیه امیرالمؤمنین(ع) درباره یاری‌رساندن به اهداف الهی، چهار ویژگی ورع، اجتهاد، عفت و سداد را از مؤلفه‌های مهم خدمت‌گزاران دین برشمرد و تأکید کرد: یکی از عوامل مهم پذیرش پاسخ‌های دینی، آن است که مخاطب به تقوا و خداترسی پاسخ‌گو اعتماد داشته باشد و اطمینان پیدا کند که او در بیان مطالب، منافع شخصی و گرایش‌های گروهی را دخالت نمی‌دهد.
عفت و استقلال از دنیا، زمینه‌ساز نفوذ کلام
وی با بیان اینکه عفاف در عرصه‌های مختلف زندگی، از جمله مسائل مالی، نمود پیدا می‌کند، اظهار کرد: عالمانی بوده‌اند که با وجود مشکلات اقتصادی، حاضر نمی‌شدند برای دستیابی به امکانات مادی از جایگاه و آبروی خود صرف‌نظر کنند. چنین روحیه‌ای موجب اعتماد مردم و اثرگذاری سخن عالمان می‌شود؛ همان‌گونه که مردم در دوران انقلاب، با اعتماد به امام خمینی(ره) و مراجع دینی، دعوت آنان را برای همراهی با نهضت اسلامی می‌پذیرفتند و در مسیر تحقق اهداف آن هزینه می‌کردند.
استدلال محکم و پرهیز از پاسخ‌های سست
عضو شورای نگهبان، برخورداری از استدلال روشن و محکم را از دیگر الزامات پاسخگویی دینی دانست و با اشاره به مفهوم «قول سدید» در قرآن کریم، تصریح کرد: پاسخ‌ها باید بر مقدمات صحیح، برهان‌های استوار و امور روشن و قابل‌فهم مبتنی باشند. استفاده از استدلال‌های پیچیده و تکلف‌آمیز، به‌ویژه در مواجهه با مخاطبانی که استعدادها و سطح آگاهی متفاوتی دارند، نمی‌تواند جایگزین تبیین روشن و متناسب شود.
وی همچنین با اشاره به روایات امام صادق(ع)، نسبت به استفاده از استدلال‌های نادرست و مغالطه برای غلبه بر طرف مقابل هشدار داد و تأکید کرد: حتی اگر بتوان با مقدمات ناصحیح، مخاطب یا مخالف را در یک مناظره ساکت کرد، چنین روشی مطلوب اسلام نیست؛ زیرا معارف اسلامی بر پایه حق و برهان استوارند و دفاع از دین نیز باید با روش صحیح صورت گیرد.
ضرورت احراز توان علمی پیش از ورود به مناظره
آیت‌الله شب‌زنده‌دار با اشاره به روایات امام صادق(ع) درباره توانایی مناظره‌کنندگان، خاطرنشان کرد: کسی که برای پاسخگویی یا مناظره در دانشگاه‌ها، محافل علمی و دیگر عرصه‌ها اعزام می‌شود، باید از دانش کافی و مهارت لازم برخوردار باشد. فردی که توان پاسخگویی به شبهات و مدیریت بحث را ندارد، نباید بدون آمادگی وارد چنین عرصه‌ای شود؛ همان‌طور که مسئولان نیز باید در انتخاب افراد برای این مأموریت، توان علمی و مهارتی آنان را در نظر بگیرند.
صداقت علمی؛ شجاعت در بیان ندانستن
وی با نقل نمونه‌هایی از سیره علمی عالمان برجسته، از جمله علامه طباطبایی و آیت‌الله‌العظمی شبیری زنجانی، بر ضرورت صداقت در پاسخگویی تأکید کرد و گفت: پاسخ‌گوی دینی در مواجهه با پرسشی که پاسخ آن را نمی‌داند یا درباره آن به اطمینان نرسیده است، باید صریحاً اعلام کند که نیازمند مطالعه و بررسی بیشتر است یا مخاطب را به فردی آگاه‌تر ارجاع دهد. پنهان‌کردن ناآگاهی و ارائه پاسخ‌های غیرمستند، با تقوا و امانت‌داری علمی سازگار نیست.
اخلاص؛ شرط اساسی پذیرش عمل
دبیر شورای عالی حوزه‌های علمیه کشور در ادامه، خلوص نیت را از مهم‌ترین عوامل ارزشمندی فعالیت‌های دینی دانست و با اشاره به آیات قرآن کریم درباره هدف آفرینش و آزمون انسان‌ها، اظهار کرد: برای آنکه یک عمل در شمار بهترین اعمال قرار گیرد، باید از دل و جان و با نیت الهی انجام شود. خدمت به دین، یاری‌رساندن به معارف اهل‌بیت(ع) و پاسخگویی به نیازهای اعتقادی و فکری مردم، هنگامی ارزش حقیقی خود را پیدا می‌کند که برای خدا و بدون چشم‌داشت‌های دنیوی انجام شود.
وی با نقل خاطراتی از امام خمینی(ره) و رهبر شهید انقلاب درباره پرهیز از موقعیت‌طلبی و پذیرش مسئولیت بر اساس تشخیص وظیفه، تأکید کرد: اخلاص در نیت، از عوامل مهم پیروزی و استمرار انقلاب اسلامی بوده است و کسانی که در مسیر خدمت به دین و جامعه قدم برمی‌دارند، باید همواره مراقب باشند که انگیزه‌های شخصی و دنیوی، جایگزین انجام وظیفه الهی نشود.
آیت‌الله شب‌زنده‌دار در پایان، فعالیت مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی و تلاش کارشناسان آن را مسئولیتی بزرگ و ارزشمند توصیف کرد و با تأکید بر ضرورت تقویت دانش، تقوا، توان استدلال، صداقت علمی و اخلاص در میان پاسخ‌گویان، ابراز امیدواری کرد که این تلاش‌ها در مسیر دفاع از معارف اسلامی، رفع شبهات و هدایت مردم مورد قبول خداوند متعال قرار گیرد. وی این مسئولیت را خدمتی در امتداد یاری‌رساندن به اهل‌بیت(ع) دانست که می‌تواند در صورت انجام صحیح، آثار معنوی و اخروی ارزشمندی به همراه داشته باشد.
