پاسخ ارائه شده در پاسخ به سوال یک پرسشگر با مشخصات خاص می باشد لذا در صورتی که سوالی دارید از طریق درگاه های پاسخگویی پیگیری فرمائید.
آيا در مورد روزه سكوت در آیات اشاره ای شده است؟
پس هر گاه فردي دیدي (و از تو در مورد فرزند دار شدن توضیح خواست) با اشاره بگو: براي خداي رحمان روزه گرفته‏ام و به همین دلیل امروز با احدي سخن نمي‏گویم.

آيا در مورد روزه سكوت در آیات اشاره ای شده است لطفاً آیات مربوطه را مرقوم فرمایید یا آدرس دهید (با ذكر شماره صفحه).

در قرآن در مورد حضرت مریم آمده كه فرزندش عیسی (ع) به او یاد داد :

فَإِمَّا تَرَیِنَّ مِنَ الْبَشَرِ أَحَداً فَقُولِی إِنِّی نَذَرْتُ لِلرَّحْمنِ صَوْماً فَلَنْ أُكَلِّمَ الْیَوْمَ إِنْسِیًّا).(1)

پس هر گاه فردي دیدي (و از تو در مورد فرزند دار شدن توضیح خواست) با اشاره بگو:  براي خداي رحمان روزه گرفته‏ام  و به همین دلیل امروز با احدي سخن نمي‏گویم.

بنا بر این حضرت مریم به دستور و تعلیم فرزندش آن روز را روزه گرفت و وقتی با مردم مواجه شد ، با اشاره فهماند كه روزه است و نمی تواند با آنان سخن بگوید و از آنها خواست با فرزند تازه تولد یافته اش صحبت كنند.

از تعبیر آیه  بر مي‏آید كه نذر روزه سكوت براي آن قوم و جمعیت، كار شناخته شده‏اي بود، به همین دلیل این كار را بر او ایراد نگرفتند و از معنا و مفهومش نپرسیدند.

اما این كه روزه او چگونه بوده ، دو احتمال هست:

احتمال اول این كه در روزه در شریعت آنها خودداری از سخن گفتن هم شرط بوده است همچنان كه خودداری از خوردن و نوشیدن و...شرط بوده است. ظهور آیه هم این مفهوم را می رساند. زیرا حضرت به طور مطلق فرموده: "انی نذرت للرحمن صوما = من نذر كرده ام برای خدای رحمان روزه بگیرم" و بعد ممنوع بودن از سخن گفتن را از فروع این نذر و روزه گرفته است: "فلن اكلم الیوم انسیا =پس امروز با كسی سخن نخواهم گفت"

از این نوع سخن گفتن برمی آید كه منع از سخن گفتن از آداب و شرایط و اركان روزه بوده  همچنان كه خودداری از خوردن و نوشیدن و...از اركان و شرایط و آداب آن بوده است.

بعضی روایات نیز چنین معنایی را می رساند از جمله امام صادق می فرماید:

إِنَّ الصِّيَامَ لَيْسَ مِنَ الطَّعَامِ وَ الشَّرَابِ وَحْدَهُ ثُمَّ قَالَ قَالَتْ مَرْيَمُ- إِنِّي نَذَرْتُ لِلرَّحْمنِ صَوْماً أَيْ صَوْماً صَمْتاً وَ فِي نُسْخَةٍ أُخْرَي أَيْ صَمْتاً فَإِذَا صُمْتُمْ فَاحْفَظُوا أَلْسِنَتَكُمْ وَ غُضُّوا أَبْصَارَكُمْ وَ لَا تَنَازَعُوا وَ لَا تَحَاسَدُوا(2)

روزه تنها خودداري از خوردن و آشاميدن نيست، آن گاه فرمود: مريم گفت" إِنِّي نَذَرْتُ لِلرَّحْمنِ صَوْماً" و مقصودش از روزه، روزه سكوت بود، و در نسخه ديگر حديث فرمود: مقصودش از روزه، سكوت بود، پس شما نيز هر وقت روزه مي‏گيريد مواظب زبان خود باشد و چشم خويش بر بنديد و نزاع نكنيد و به يكديگر حسد مورزيد.

احتمال دوم این است كه روزه سكوت ،  خودش نوعی روزه بوده كه در آن فقط خودداری از سخن گفتن با غیر خدا شرط و لازم بوده و خوردن و آشامیدن و... بدان ضربه نمی زده است و حضرت هم در آن روز نیت چنین روزه ای كرده است. روایتی از امام باقر این معنا را می رساند.

از امام باقر (ع) سؤال شد كدام نماز واجبی است كه بدون وضو خوانده می شود و كدام روزه ای است كه از خوردن و نوشیدن را مانع نمی شود ( و آنها در حال آن روزه ممنوع نیستند)؟ امام فرمود:

نمازواجبی كه بدون وضو خوانده می شود ، صلوات بر پیامبر و خاندانش است و روزه ای كه مانع خوردن و نوشیدن نمی شود ، روزه مریم بود. (2)

در هر حال چه سكوت در شریعت های قبل از شرایط و آداب روزه بوده و چه روزه سكوت روزه خاصی بوده، در شریعت اسلام هیچكدام مشروعیت ندارد و بر ما جایز نیست روزه از سخن گفتن بگیریم یا به هنگام روزه از سخن گفتن مانند خوردن و آشامیدن خودداری كنیم گر چه سكوت همیشه و بخصوص در هنگام روزه از حرف بی معنا و غیبت و تهمت و دروغ و...پسندیده است و سخن دروغ و غیبت و تهمت سبب بطلان معنوی روزه می شود. ولی سبب بطلان ظاهری نمی گردد.

امام سجاد(ع) فرمود: روزه سكوت حرام است. (3)

پی نوشت ها:

1. مریم (19) آیه 26.

2. بحرانی سید هاشم ، البرهان في تفسير القرآن، - ، تهران ، بنیاد بعثت ، 1416 ق ، ج‏3، ص: 708.

3. مكارم شیرازی ، تفسیر نمونه ، - ، تهران ، دارالكتب الاسلامیه ، 1374 ش ،ج13، ص 46، به نقل از وسائل الشیعه، ج 7، ص 390.