پاسخ ارائه شده در پاسخ به سوال یک پرسشگر با مشخصات خاص می باشد لذا در صورتی که سوالی دارید از طریق درگاه های پاسخگویی پیگیری فرمائید.
باید چیكار كنیم كه برای همیشه ترك بشه؟!
عامل اصلی بدبختی آدمی گناه است . اگر انسان بخواهد از گناه دوری كند و از این سمّ مهلك نجات یابد، رعایت نكات زیر ضروری است: ...

اگه یه كاری می كنیم كه می دونیم گناهه یا اشتباهه و نباید انجامش بدیم، یه مدت تركش می كنیم اما دوباره می ریم سراغش، باید چیكار كنیم كه برای همیشه ترك بشه؟!

عامل اصلی بدبختی آدمی گناه است . اگر انسان بخواهد از گناه دوری كند و از این سمّ مهلك نجات یابد، رعایت نكات زیر ضروری است:

1-عزم :  تصمیم جدی و قاطع بر گناه نكردن؛ تا انسان عزم راسخ بر ترك گناه نداشته باشد، چندان توفیقی در عدم ارتكاب گناه به دست نمی آورد.

2- افزایش شناخت و معرفت نسبت به خدا:

سرپیچی از فرمان خدا نتیجه ضعف معرفت یا عدم شناخت خدا است: امام صادق(ع) میفرماید:

ما عَرَفَ مَنْ عصاه؛(1) هر كس كه معصیت و نافرمانی خدا كند، او را نشناخته است»؛ زیرا چه كسی است كه خدا را شناخته باشد و شیرینی محبّتهای او را چشیده باشد اما به سوی غیر خدا برود؟(2)

«ومَن الذی أنِسَ بِقُربكَ فابْتَغی عنكَ حِوَلا؛(3) چه كسی به تو نزدیك شد و به مقام قرب تو انس گرفت و لحظه‌‌ای از تو روی برگردانید؟!» پس برای دوری از گناه باید سطح «معرفت» و ارتباط و «الفت» خود را با خدا را افزایش دهیم.

شناخت رحمت و لطف پروردگار و آگاهی و دقت در نعمتهای مادی و معنوی، نیز چشم پوشیها و بخشش

خداوند در انسان جذبه و عشق نزدیكی به خدا و دوری از گناه را فراهم میسازد، چنان كه خداوند به حضرت داود(ع) فرمود: نعمتها و خوبیهای مرا برای مردم توصیف كن، آنان مرا دوست خواهند داشت.(4)

  3- حاضر و ناظر دانستن خدا :

 توجه كامل به این كه خداوند در همه حالات آگاه و ناظر بر اعمال ما است حتی بر خطورات قلبی ما (در دل می گذرد) احاطه دارد و از آن ها هم با خبر است. اگر انسان چنین یقینی داشته باشد، خجالت می كشد گناه كند و از دستورهای خالقش سرپیچی نماید. برای این كه انسان به چنین توجهی موفق شود، همیشه به یاد خدا بودن بسیار سودمند است. این كه گفته می شود انسان باید همیشه به یاد خدا باشد، بدین خاطر است كه با یاد خدا بودن ،انسان  را از افتادن در دره های هلاكت نكه می دارد. به عوامل سعادت نزدیك می گرداند. علی(ع) فرمود: «خدا را در همه جا یاد كنید، زیرا در همه جا با شما است». (5) حضرت در حدیث دیگر فرمود: «ذكر دو گونه است: یاد خدا به هنگام مصیبت و بهتر از آن یاد خدا در رویارویی با حرام است كه این یاد خدا مانع از ارتكاب حرام می شود».(6) قرآن فرمود: «آیا (او كه اهل گناه و شرك است) ندانست كه خدا می بیند».(7)

4- خویشتن شناسی : 

 شناخت نفس و ارزیابی عملكردها و صفات نفسانی، و پی بردن به جایگاه دون مایة آن، انسان را از گناه دور میسازد، زیرا كسی كه در چگونگی آفرینش خود و مراحل مختلف آن تأمل كند و توجه نماید كه زمانی خاك بوده، بعد به صورت گیاه و عصاره مواد غذایی درآمد، سپس به شكل نطفه نجس و قطره آبی بیارزش نمایان شد و مراحلی را طی كرد تا به صورت انسان ظاهر گشت، متواضع و تسلیم دستور خدا میشود.

وقتی آگاهی یافت كه خمیرمایه آفرینش او از مادهای پست و نجس بوده، سرانجام به مرداری گندیده و بدبو بدل میشود، از غرور و خودپسندی (كه ریشه بسیاری از صفتهای نكوهیده و گناهان است) دور میگردد. حضرت علی(ع) میفرماید: «نفس خود را (بشناس و آن را در پیشگاه خدا) خوار و ذلیل كن تا تو را به معصیت نكشاند».(8)

5-  ترك زمینه های گناه:

 پیشگیری از گناه آسانترین راه مبارزه با گناه است. جوانی كه میخواهد گناه نكند، باید خود را از صحنههای گناه دور نگه دارد. . امام علی(ع) میفرماید: «قرین المعاصی، رهین السئات؛(9) كسی كه به معصیتها نزدیك است، در گرد گناهان  و بدیها اسیر میگردد».

از قرار گرفتن در هر مكان و موقعیتی كه ذهن و فكر شما را به وسوسه  و گناه سوق میدهد، پرهیز كنید. وقتی میدانید حضور شما در جایی است كه در آن مكان غیبت و تهمت و دروغ و یا گناه دیگری انجام میگیرد و  مجبور به انجام آن میشوید، خود را دور كنید.

این خود زیر مجموعه‏ای دارد كه مهم ترین آن عبارت از است:

 * كنترل چشم:

 باید مواظب چشم خود بود كه مبادا به نامحرم و هر چه كه شهوت‏انگیز است، نگاه شود. امام صادق(ع)می فرماید: «النظر سهم من سهام ابلیس مسموم و كم من نظرة اورثت حسرة طویلة؛(10) نظر دوختن تیری مسموم از تیرهای ابلیس است. چه بسا نگاهی كه حسرت درازمدتی را (در دل) به ارث بگذارد».

تا حد امكان انسان از حضور در مجالس مختلط یا برخورد با نامحرم پرهیز نماید.

* كنترل گوش:

باید از شنیدنی‏هایی كه ممكن است به حرام منجر شوند و زمینه‏ساز حرام هستند، پرهیز شود. مانند نوار موسیقی، صدای شهوت‏انگیز نامحرم و. . .

* ترك مصاحبت با دوستان ناباب:

دوستانی كه باعث می‏شوند انسان مزه گناه را مزمزه كند، در واقع دشمن هستند و باید از آن ها پرهیز كرد.

حضرت سجاد(ع) از همراهی و سخن گفتن و رفیق بودن با پنج كس را نهی فرموده: «دروغگو، گناهكار، بخیل، احمق و كسی كه قطع رحم كرده است». (11)

البته این ها از مهم ترین زمینه‏های گناه هستند كه باید ترك شوند ،ولی به طور كلی هر چیزی كه زمینة گناه را فراهم می‏كند، باید ترك شود.

6- ترك فكر گناه:

ترك زمینة گناه سهم بسزایی در ترك فكر گناه دارد. از این‏ رو هر چه بیش تر و دقیق تر زمینه گناه ترك شود، فكر گناه كم تر به سراغ انسان می‏آید. این فكر گناه است كه شوق در انسان ایجاد می‏نماید . بعد از شوق اراده عمل سپس خود گناه محقق می‏شود. تا اراده و شوق و میل نسبت به كاری نباشد، انسان مرتكب آن كار نمی‏گردد.

7- گناهان و عیبهای خود را بزرگ دیدن اگر چه كوچك باشد. طاعت و عبادتهای خویش را ناچیز شمردن،اگر چه بزرگ باشد ، زیرا اولا گناهان كوچك راه و جاده صاف كن گناهان بزرگ است. (12) همان گونه كه پیامبر (ص) فرمود: به كوچكی گناه منگرید، بلكه به بزرگی كسی بنگرید كه نسبت به او گستاخی و نافرمانی  می شود. (13) افزون برآن  از كجا میدانید كه طاعت و عبادت و كارهای خوب شما مورد قبول خداوند قرار گرفته و یا تقصیرات و گناهان مورد عفو و بخشش واقع شده است؟!

8- تفكر در عواقب زیانبار گناه:

اگر انسان توجه كامل داشته باشد كه معصیت افزون بر آثار سوء دنیوی، چه عذاب های غیر قابل تحمل اُخروی به دنبال دارد، مطمئناً از گناه دوری می جوید.

قرآن می فرماید: « هر كس بر خدای خود با حالت گناه وارد شود، جزای او جهنمی است كه در آن جا نه می میرد و نه زنده می ماند».(14)

در آیة دیگر فرمود: «(در روز قیامت) گناهكار دوست دارد كه فرزندان، همسر، برادر، همة خویشان و همة اهل زمین را فدا می كرد تا از عذاب نجات می یافت، (ولی) چنین نیست، (بلكه) آن آتش شعله كش است و ...».(15)

در جای دیگر فرمود: «در روز قیامت كافر گوید: ای كاش خاك بودم».(16) پس پیش از ارتكاب گناه به یاد زودگذر بودن لذتهای آن و طولانی بودن عذاب و كیفر آن باشید.(17) اگر چه با دروغی، شرمندگی و ناراحتی یا ضرری را از خود دور میكنی امّا موقتی است .دروغ و هر گناهی رسوایی و شرمندگی را در پیش دارد.

9-  مقایسه بین بهشت و جهنم.

 اگر انسان مطالعه اجمالی در آیات و روایات اهل بیت(ع) در مورد نعمت های بهشتی و عذاب های جهنمی داشته باشد، مطمئناً به بهشت شوق پیدا می كند و از جهنم می ترسد. در نتیجه مرتكب گناه نمی شود. در این زمینه مطالعه جلد شش كتاب پیام قرآن اثر آیت الله مكارم شیرازی بسیار مفید است.

10- اشتغال به برنامة شبانه‏روزی:

باید شبانه‏روز خود را با برنامه‏ریزی صحیح و متناسب وضع روحی و جسمی خود پر كنید. هیچ ساعت بیكاری نداشته باشید تا نفس شما را مشغول كند. در اوقات بیكاری وسوسه‏های نفس و شیطان به سراغ انسان می‏آید . او را به فكر گناه و سپس به خود گناه می‏كشاند. امیرالمؤمنین علی(ع):

«إنّ هذه النفس لامارة بالسوء، فمن أهملها، جمحت به إلی المآثم؛(18)

 نفس (انسانی) پیوسته و مرتب به بدی امر می‏كند. در نتیجه هر كس آن را به خود واگذارد (و به كاری نگمارد) نفس او را به سمت گناهان می‏كشاند».

11. تلاوت قرآن به ویژه در سحر با رعایت آداب آن، و شركت در جلسات قرائت و انس با قرآن.

12. خواندن دعاهای ائمه علیهم السلام به خصوص دعای كمیل، مناجات خمس عشر، مناجات شعبانیه، دعای سحر ابوحمزه ثمالی، با حضور قلب و دقت در معانی آن.

13. خواندن  نماز شب.

14-  روزه گرفتن:

روزه گرفتن قوای حیوانی و شهوانی انسان را تضعیف می‏كند. اگر قوای شهوانی ضعیف گشت، فكر گناه هم كم‏رنگ می‏شود. امام باقر(ع) قال: «اذا شبع البطن طغی؛(19) هرگاه شكم پر شود، طغیان می‏كند». مفهومش این است اگر شكم بر نشود، طغیان نمی‏كند. بهترین قسم جوع و گرسنگی همان روزه گرفتن است.

اولاً: روزه نباید برای بدن ضرری داشته باشد و گرنه شرعاً حرام است.

دوم: در كارهای روزمره اخلال ایجاد نكند.

 سوم: اگر نه مضر بود و نه مخل فقط روزهای دوشنبه و پنج‏شنبه باشد.

15- فكر مرگ:

 این یكی دیگر از چیزهای بسیار مفید است كه فكر گناه را یا از بین می‏برد و یا كم می‏كند كه به شدت و ضعف فرو رفتن در فكر مرگ بستگی دارد. اگر انسان با این واقعیت انس بگیرد و مردن را باور دل سازد، نقشی سازنده و بالا برنده دارد. امیرالمؤمنین علی(ع) فرمود:

«اذكروا هادم اللذات و منغص الشهوات و داعی الشتات؛(20) یاد كنید (مرگ را) درهم كوبنده لذات را و تیره و تلخ كننده شهوات را و دعوت كننده جدایی‏ها را».

یاد مرگ دل را از تعلق به شهوات جدا می‏سازد و انسان را از گناه و فكر گناه باز می‏دارد.

 16. توسل به ائمه(ع) و خواندن زیارت آنان از راه دور و نزدیك.

17. داشتن برنامه خودسازی و تهذیب نفس و به اصطلاح مراقبت و مواظبت و مراتب بعدی آن.

18- زیاد سبحان الله گفتن، كه باعث می شود شیطان از انسان دور شود.

وقتی شیطان از انسان دور شود، دیگر گناه نمی كند. امام صادق(ع) فرمود: «شیطان گفته است: پنج كس مرا بیچاره ساخته و راه به آن ها ندارم و بقیه مردم در اختیار منند:

1ـ كسی كه با نیّت صادق به خدا چنگ بزند و در تمام كارها به او توكّل كند.

2ـ كسی كه در شبانه روز زیاد تسبیح گوید.

3ـ كسی كه هر چه برای خود می پسندد، برای برادر مؤمن خود نیز بپسندد.

4ـ كسی در وقت رویارویی با مصیبت ناله و فریاد نزند.

5ـ كسی كه به آن چه خدا قسمتش كرده است راضی باشد».(21)

 

مردی به خدمت حضرت حسین(ع) رسیده و عرض كرد:  مردی گناهكارم و صبر بر معصیت (استقامت در برابر آن) ندارم، مرا موعظه فرما. حضرت فرمود: «پنج عمل انجام ده، آن گاه هر گونه كه خواستی گناه كن:

 1ـ روزی خدا را نخور و هر چه می خواهی گناه كن.

2ـ از ولایت خدا بیرون رو و هر چه خواستی گناه كن.

3ـ در جایی گناه كن كه خدا تو را نبیند.

4ـ به هنگام مرگ نگذار عزرائیل جانت را بگیرد و هر چه خواستی گناه كن.

5ـ وقتی مالك دوزخ تو را به آتش می اندازد، داخل آتش نرو، آن وقت هر گناهی خواستی انجام ده».(22)

در این حدیث حضرت می فرمايد: تو كه بر هیچ یك از این پنج چیز قادر نیستی، پس چگونه گناه انجام می دهی و خود را بدبخت می كنی؟!

جهت آگاهی بیش تر كتاب «آثار گناه» از آقای محسن قرائتی و كتاب «كیفر گناه و آثار و عواقب خطرناك آن» از آقای سید هاشم محلاتی، توصیه میشود.

پی نوشت ها:

1. علامه مجلسي، بحار الانوار، مؤسسه الوفاء، بيروت، لبنان، 1404 ه.ق .، ج 75، ص 174.

2.  شیخ عباس قمی ، مفاتیح الجنان، مناجات خمس عشره، مناجات المحبین.

3. همان.

4. محمد محمدي ريشهري، ميزان الحكمه، دار الحديث، 1416 ه.ق ، ج 1، ص 511.

5. حاج شيخ صادق احسانبخش، آثار الصادقين،روابط عمومي ستاد برگزاري نماز جمعه گيلان، چاپ اول،1369، ج 6، ص 295، ح ،ش 8567.

6. همان، ص 294، ح ،ش 8562.

7. علق (95) آیه 14.

8. عبد الواحد بن  محمد تميمي آمدي،  غرر الحكم درر الكلم، مكتب الاعلام الاسلامی ، 1366، ج 1، ص 113.

9.  همان، ج 2، ص 536.

010 حاج شيخ عباس قمي، سفينه البحار، دار الاسوه الطباعه و النشر، 1422 ه.ق ، ماده نظر.

11. همان، ماده صحب.

12. بحار ، ج70، ص353

13. همان ، ج77 ، ص168

14. طه (20) آیه 74.

15. معارج (70) آیه 11 ـ 15.

16. نبأ (78) آیه 40.

 17. غرر الحكم، ج 1، ص 132

18.  همان، ج2 ص 220.

19. ملا محسن فیض كاشانی،  المحجة‏البیضاء، تحقیق علی اكبر غفاری ، تهران مكتبه الصدوق ، ه ش ،ج 5، ص 150.

20. غرر الحكم ،ج2 ،ص 270

21.  آثار الصادقین، ج 6، ص 290، شماره 8543

22. همان، ج ،6 ص 349، شمارة 8789.