پاسخ ارائه شده در پاسخ به سوال یک پرسشگر با مشخصات خاص می باشد لذا در صورتی که سوالی دارید از طریق درگاه های پاسخگویی پیگیری فرمائید.
از كجا نشأت گرفته؟
چيزي كه مطلب را آسان مي كند اين كه اختلاف قرائت ها اولا محدود است و اين تفاوت ها در اصل معنا تفاوت ايجاد نمي كند مانند چيزي كه امروز به عنوان اختلاف نسخه ها ...

آیا اختلاف قرائتهای موجود تحریف محسوب نمیشود؟ از كجا نشأت گرفته؟ مگر قرآن واحدی بر پیامبر نازل نشده پس چرا 7 نوع قرائت موجود است؟ خواندن اختلاف قرآن برای ما كه از حفص از عاصم تبعیت میكنیم اشكال دارد؟

قرائت هاي هفتگانه (كه با توجه به اين كه هر يك از اين قرائت ها به دو طريق نقل شده و از اين رو ، آنها را به چهارده رسانده اند) يا دهگانه به نظر عده اي از عالمان اسلام همگي به تواتر نقل شده و حجت اند ولي عالمان شيعه و بسياري از عالمان اهل سنت معتقدند اين قرائت ها متواتر و فراوان از رسول خدا نقل نشده اند بلكه بعضي از آنها اجتهاد خود قاريان بوده است و تنها قرائت هايي حجت اند كه به نقل متواتر و فراوان به دست ما رسيده باشند.

مطلب مهمي كه بايد دقت شود  كه قران به نقل متواتر به ما رسيده است زيرا قرآن بر قلب پيامبر نازل شد و پيامبر آن را بر مردم تلاوت كرد و نويسندگان متعدد كه تعدادي از جانب پيامبر وظيفه داشتند و تعداد فراوان ديگر به اراده و عشق و علاقه خود به نوشتن آياتي كه از رسول خدا مي شنيدند، همت گماشتند و با آن رسم الخط ابتدايي آنچه مي شنيدند، مي نوشتند. بنا بر اين ممكن است همه مسلمانان بر وجود كلمه اي در قرآن اتفاق نظر داشته باشند ولي در نحوه خواندن آن با هم اختلاف اندك داشته باشند همچنان كه همه بر اصل اشعار متبنی، شاعر معروف عرب، اتفاق دارند ولي  در بعض الفاظ  اختلاف دارند.

چيزي كه مطلب را آسان مي كند اين كه اختلاف قرائت ها اولا محدود است و اين تفاوت ها در اصل معنا تفاوت ايجاد نمي كند مانند چيزي كه امروز به عنوان اختلاف نسخه ها در غالب كتاب ها وجود دارد.

در جهان اسلام با اين كه از نظر بعض عالمان، قرائت هاي هفتگانه متواترند، ولي خوشبختانه( و چه بسا به اراده خدا كه در پس پرده، حافظ قرآن است) جهان اسلام تقريبا بر قرآن به روايت حفص از عاصم اتفاق كرده و اين قرائت چاپ و نشر يافته و فقط در كشور هاي اسلامي آفريقا قرآن به روايت ورش از نافع چاپ شده و نشر يافته و بقيه قرائت ها متروك شده است و اين نشان مي دهد كه با وجود همه اختلاف هاي عميق عقيدتي و فقهي كه در مذاهب اسلامي هست ، در مورد قرآن و حتي در مورد قرائت معتبر آن با هم وحدت دارند. 

هیچ كس  نمي تواند سوره اي از قرآن ارائه دهد كه در یك قرائت عباراتي در حد مثلا يك سطر بيشتر از قرائت دوم داشته باشد. اگر چنين چيزي ارائه داد، آن گاه مي تواند تحريف قرآن و وجود قرآن هاي مختلف را ثابت كند.

در رسم الخط ابتدايي عربي، نقطه و علامات اعجام(حركت و سكون و تشديد و...) وجود نداشت و حروف با و تا و ثا و... شبهات زيادي به هم داشتند با اين وجود اين حروف علامت هاي مشخصه داشتند و با همه شباهت ها در همه قرآن فقط موارد محدودي اشتباه حروف براي تلاوت كنندگان پيش آمده و براي اين كه اين اشتباهات گسترده نشود، به ابداع نقطه و حركت ها و علامت ها همت گماشتند تا كمترين تغيير در اثر گذر زمان در قرآن حاصل شود.

برای روشن شدن بی اثر بودن اختلاف قرائات در تخریف قرآن  به بررسي چند مورد از اختلاف قرائت ها مي پردازيم كه حاصل اختلاف نسخه هاي قرآني است كه توسط افراد مختلف در زمان پيامبر نگاشته شد يا حاصل اختلاف قرائت و لهجه است كه در افراد قبايل مختلف عرب وجود داشت( مثل اختلاف لهجه ها در شهر هاي يك كشور)

مثال نخست: سوره مريم (19) آيه 19

 قرائت حفص :قال أنما أنا رسول ربك إليك لأهب لك غلاماً زكياً.

قرائت ورش :قال أنما أنا رسول ربك إليك ليهب لك غلاماً زكياً.

قرائت ديگر: قال أنما أنا رسول ربك إليك أمرني أن أهب لك غلاماً زكياً

 

مثال دوم : سوره مريم 19 آيه 25

 قرائت حفص: وهزي إليك بجزع النخلة تُساقط عليك رطباً جنيا

قرائت اعمش: وهزي إليك بجزع النخلة يسّاقط عليك رطباً جنيا

قرائت ابوناهيك: وهزي إليك بجزع النخلة تسقط عليك رطباً جنيا

كتاب الاعراب  از نحاس: وهزي إليك بجزع النخلة نٌساقِط عليك رطباً جنيا

قرائت مسروق: وهزي إليك بجزع النخلة يُساقِط عليك رطباً جنيا

قرائت ابوحي: وهزي إليك بجزع النخلة تَسقُط عليك رطباً جنيا

قرائت ابو الاسمال: وهزي إليك بجزع النخلة يُسقط عليك رطباً جنيا

مثال سوم: سوره مريم 19 آيه 26

قرائت حفص: فكلي وأشربي وقري عينا فاما ترين من البشر أحد فقولي أني نذرت للرحمن صوماً فلن أكلم اليوم أنسياً

 قرائت زيد بن علي :فكلي وأشربي وقري عينا فاما ترين من البشر أحد فقولي أني نذرت للرحمن صياماً فلن أكلم اليوم أنسيا

قرائت عبد الله بن مسعود: فكلي وأشربي وقري عينا فاما ترين من البشر أحد فقولي أني نذرت للرحمن صمتاً فلن أكلم اليوم أنسياً

قرائت ابي بن كعب: فكلي وأشربي وقري عينا فاما ترين من البشر أحد فقولي أني نذرت للرحمن صوماً صمتاً فلن أكلم اليوم أنسياً

قرائت انس بن مالك: فكلي وأشربي وقري عينا فاما ترين من البشر أحد فقولي أني نذرت للرحمن صوماً وصمتاً فلن أكلم اليوم أنسياً

در اين سه مورد توجه كنيد و انصفانه بگوييد آيا جز تفاوت اندك لفظي در معناي اين عبارات تفاوتي حاصل شده است؟

آيا اين اندازه اختلاف قرائت مشكلي ايجاد مي كند و وحيانيت قرآن را خدشه دار مي سازد؟

اما چرا این اختلاف ها پیش آمد؟

غالب اين اختلاف قرائت ها نتيجه اين است كه در صدر اسلام كه رسول خدا آيات را تلاوت مي فرمود، گاهي براي توضيح و رفع اجمال و اشتباه، كلمه اي تفسيري در وسط آن نقل مي كرد يا نويسنده از خودش و براي اين كه بعدا هنگام خواندن اين آيه منظور اصلي را متوجه شود، كلمه اي توضيحي اضافه مي كرد و بعدا كساني كه به اين نسخه ها دست يافتند ، اين عبارات  كوتاه تفسيري را از خود وحي تصور كردند و بسياري از اختلاف قرائت ها از اينجا ناشي شد.

خوشبختانه صحابه پيامبر زود متوجه اين نقطه نفوذ شدند و زمان عثمان از روي نسخه اي كه در زمان خليفه اول جمع آوري شده بود، چند نسخه تكثير كردند و نسخه هاي ديگر كه افراد براي خود نوشته بودند و در لابلاي آنها كلمات تفسيري بود كه ممكن بود بعد ها از وحي تصور شود، جمع آوري و معدوم شد.

خلاصه اين كه خود اين اختلاف قرائت ها كه به طور كامل ثبت و ضبط شده ، نشانه اهميت فوق العاده قرآن در نگاه مسلمانان و زير ذره بين بودن آن است تا دست تحريف از آن دور باشد