سؤال108
فرقۀ خطّابیه از شیعه بر این باورند كه بعد از امام جعفر صادق پسرش اسماعیل امام است، علمای شیعه در ردّ او می گویند:‌ اسماعیل پیش ازامام صادق وفات كرده و مرده نمی تواند جانشین زنده باشد.
به شیعه گفته می شود شما با حدیث منزلت، كه پیامبر به علی فرمود: نسبت تو به من به منزلۀ هارون نسبت به موسی است»، استدلال كرده اید، و معلوم است كه هارون قبل از موسی وفات یافت و طبق اقرار خودتان مرده نمی تواند جانشین زنده باشد.
پاسخ
اوّلاً خطابیه، اسماعیل را جانشین امام صادق نیم دانستند و فرقۀ‌ اسماعیلیه غیر از فرقۀ خطابیه است، فرقۀ‌ خطابیه پیروان ابوزینب اسدی كوفی معروف به ابااسماعیل و اوالخطاب و ابوذبیان هستند، او فردی بود كه منكرات را مرتكب می شد و دعوی نبوت نموده مردم به خاطر این اندیشه ها و گفتارهای زشتش با او درگیر شدند و در درگیری كشته شد، امام صادق از روز نخست از او تبری جست.(1)
و هرگز این فرقه ارتباطی به اسماعیل و اسماعیلیه ندارند.
و ثانیاً: ‌اگر شیعه می گوید:‌ مرده نمی تواند جانشین زنده باشد، مطلب درستی است ولی علی پس از پیامبر اكرم 30 سال تمام در قید حیات بود و جانشین رسمی و قانونی او بود و اگر نظر او نسبت به هارون مدت مدیدی در حال حیات او به حكم آیۀ «واخلفنی قومی ...»(اعراف/142) جانشین موسی بود. هر چند این جانشینی استمرار پیدا نكرد، زیرا هارون، پیش از موسی از دنیا رفت، و در گذشته گفتیم كه تشبیه از آن نظر است كه علی تمام مقامات سه گانه را نسبت به پیامبر داشت، به جز منزلت نبوت. و الّا اگر علی هم قبل از پیامبر در می گذشت، جانشین پیامبر پس از او نبود. ضمناً این سؤال تكراری است.
پی نوشت ها:
1. ملل و نحل شهرستانی، ج1، ص179.