پاسخ ارائه شده در پاسخ به سوال یک پرسشگر با مشخصات خاص می باشد لذا در صورتی که سوالی دارید از طریق درگاه های پاسخگویی پیگیری فرمائید.
مصاديق اين حديث چیست؟
شيخ صدوق (ره) در روايتي از امام صادق (ع) نقل مي كند كه:« إِنَّ مَنْ أَجَابَ فِي كُلِّ مَا يُسْأَلُ عَنْهُ لَمَجْنُون‏» «كسي كه به هر آنچه از او پرسيده ...

مصاديق اين حديث از امام صادق كه مي فرمايند «كسي كه همه ي سوالاتي كه از او مي شود را پاسخ دهد ديوانه است» چيست؟

به فرض اگر از استادي در مورد هر زمينه سوال كنيم پاسخ دهد ديوانه است و نبايد به او اعتماد كرد؟

شيخ صدوق (ره) در روايتي از امام صادق (ع)  نقل مي كند كه:«  إِنَّ مَنْ أَجَابَ فِي كُلِّ مَا يُسْأَلُ عَنْهُ لَمَجْنُون‏» «كسي كه به هر آنچه از او پرسيده مي شود پاسخ دهد همانا مجنون است» روشن است كه پاسخگويي در زمينه اي كه انسان در آن زمينه تخصص دارد مشمول حكم روايت مذكور نمي گردد، بلكه مراد از اين روايت اين است كه اگر انسان به هر سؤالي ( و لو سؤالي كه در آن زمينه تخصصي ندارد) پاسخ دهد كاري غير معقول انجام داده خصوصا در امور ديني كه بحث سعادت ابدي انسان مطرح است و در عصر ائمه (عليهم السلام) عده زيادي زندگي مي كردند كه بهره اي از اجتهاد و تفقه در دين نداشتند. ولي به عنوان مفتي فتواهاي عجيب و غريب از خود صادر مي كردند و مصداق بارز اين روايت بودند.

از جمله آنها مي توان به بكارگيري  قياس فقهي (تمثيل منطقي)  توسط ابوحنيفه (رئيس مذهب حنفي) اشاره كرد.

قياس فقهي يعني ما بر اساس مشابهت ميان مواردي كه درباره آنها حكمي در قرآن يا سنت موجود است و مسأله مورد نظر، حكم كنيم و بگوييم در فلان جا اينطور گفته، اينجا هم كه بي‏شباهت به آنجا نيست، پس همان حكم را دارد.

ابوحنيفه خيلي اهل قياس فقهي بود و به تعبير شهيد مطهري مي‏نشست و با خيال خودش قياس درست مي‏كرد. حتي اهل تسنن هم نوشته‏اند كه روزي رفت به سلماني، ريشش جو گندمي بود و هنوز موي سفيدش زياد نبود. به سلماني گفت اين موهاي سفيد را بكن. مي‏خواست از ريشه در بياورد كه اصلا در نيايد. سلماني گفت اتفاقا خاصيت موي سفيد اين است كه اگر بكني بيشتر در مي‏آيد. گفت پس موهاي سياه را بكن. (2) اين قياسي است كه در مسائل عرفي اينچنين نتايجي را در بر دارد و اگر همين قاعده را در امور شرعي نيز اجرا كنيم بايد منتظر فتاواي عجيب و غريب باشيم.

البته احتمال دارد مراد كسي باشد كه به تمام خواسته ها و تقاضاها(اعم از سوال علمي و يا درخواست هاي مالي ويا...) كه از او مي شود جواب مثبت مي دهد. به عنوان مثال قرآن نسبت به انفاق تاكيد ويژه اي كرده است . و از طرف ديگر تذكر داده كه در انفاق هم ميانه رو باشيد. اين طور نباشد كه هر كس هرچه از شما تقاضا كرد به او بدهيد.

پي نوشت ها:

1. شيخ صدوق، معاني الأخبار، قم، جامعه مدرسين حوزه ، 1403ق، ص 238.

2. شهيد مطهري، مجموعه‏ آثاراستاد شهيد مطهري، صدرا، 1386ش، ج‏4، ص 864.