پاسخ ارائه شده در پاسخ به سوال یک پرسشگر با مشخصات خاص می باشد لذا در صورتی که سوالی دارید از طریق درگاه های پاسخگویی پیگیری فرمائید.
آیا اثبات الهی بودن قرآن، از طریق اعجاز علمی، منتفی نمیشود؟
قرآن معجزه جاويد پيامبر اسلام (ص) و دليل نبوت و راستگويي پيامبر است، و اعجاز قرآن، دارای وجوه گوناگونی از جمله: اعجاز در الفاظ، محتوا، عدم تناقض در مفاهيم آن...

یكی از معجزاتی كه به قرآن نسبت داده می شوند، معجزات علمی هستند. جای سؤالی كه در مورد این معجزات است این است كه این اشارات تفاسیر مختلفی دارند، و برداشت علمی، یك تفسیر بدیهی نیست، مثلاً وقتی قرآن میفرماید سماء را سقف ما قرار داده است، ما دلیلی نداریم كه ثابت كنیم كه منظور جو بوده است، بلكه چه بسا منظور آسمان باشد، كه امروزه نیز «سقف آسمان» گفته میشود. یا در مورد معجزه در مورد علق، كه میگویند یكی از معانی علق زالو است، و اسپرمازول هم به شكل زالو است، قرآن به صورت كنایی به این امر علمی اشاره فرموده است، ولی خب علق معانی دیگری هم دارد، به خون بسته و خاك نیز ترجمه می شود، پس می تواند اشاره ادعای پیشین قرآن مبنی بر خلقت آدم از خاك باشد، كه هنوز این امر به صورت علمی ثابت نشده است. آیا ما هیچ اشارۀ علمی در دست داریم، كه تفسیر به معجزۀ علمی، تفسیری بدیهی باشد، و احتمال هیچ منظور دیگری از آن برنیاید؟ اگر داریم، لطفاً معرفی بفرمایید و كمی توضیح بدهید، و اگر نداریم، آیا اثبات الهی بودن قرآن، از طریق اعجاز علمی، منتفی نمیشود؟

مقدمه: قرآن معجزه جاويد پيامبر اسلام (ص) و دليل نبوت و راستگويي پيامبر است، و اعجاز قرآن، دارای وجوه گوناگونی از جمله: اعجاز در الفاظ، محتوا، عدم تناقض در مفاهيم آن، آهنگ قرآن، نفوذ آيات آن در دلها، پيشگوئيها و اخبار غيبي قرآن و ... می باشد.

یكی از وجوه إعجاز قرآن كه در قرنهاي اخير بين مفسران جايگاه ويژه‏اي يافته اعجاز علمي قرآن است؛ چون علوم تجربي تكامل يافت و رشد سريع نمود و رازهاي علمي قرآن را آشكار كرد و اين در حالي بود كه كتاب مقدس (تورات و انجيل) هر روز با پيشرفت علوم، عقب‏نشيني كرد و تحريفات آن برملا گرديد. از اين رو مفسران در موارد متعدد به اعجاز علمي قرآن (آياتي كه از قوانين و يافته‏هاي علمي بشر، در چندين قرن بعد خبر مي‏دهد) اشاره كرده‏اند و حتي دانشمندان اروپايي به ابعاد علمي قرآن، اعتراف نموده‏اند.

براي مثال، لورا واكسيا واگليري استاد دانشگاه ناپل مي‏گويد: ما در اين كتاب گنجينه‏ها و ذخايري از علوم مي‏بينيم كه فوق استعداد و ظرفيت با هوش‏ترين اشخاص و بزرگترين فيلسوفان، قويترين رجال سياست و قانون است و بدليل اين جهات است كه قرآن نمي‏تواند، كار يك مرد تحصيل كرده و دانشمند باشد.(1)

اما درباره مسائلی كه به عنوان اعجاز علمی قرآن بیان شده باید بگوییم كه اثبات این نوع معجزه مبتنی بر تفسیر علمی قرآن است و تفسیر علمی قرآن به معنای توضيح دادن آيات قرآن، به وسيله علوم تجربي می باشد.

تفسير علمي، يك روش تفسيري است كه خود داراي روشهاي فرعي متفاوتي است كه بعضي سر از تفسير به رأي و شماري منجر به تفسير معتبر و صحيح مي‏شود و همين مطلب موجب شده تا برخي تفسير علمي را بكلي رد كنند و آن را نوعي تفسير به رأي يا تأويل بنامند. و گروهي آن را قبول نمايند و بگويند تفسير علمي، يكي از راههاي اثبات اعجاز قرآن است.

بررسی تفصیلی همه این اقوال و نظریه ها مجال دیگری را می طلبد اما به صورت اجمالی در اینجا باید بگوییم كه تفسیر علمی شیوه های متعددی دارد كه برخی از این روش ها نادرست و برخی روش ها صحیح است و روش صحیح این است كه مفسر با دارا بودن شرايط لازم و با رعايت ضوابط تفسير معتبر اقدام به تفسير علمي قرآن مي‏كند و سعي كند با استفاده از مطالب قطعي علوم (كه از طريق دليل عقلي پشتيباني مي‏شود) و با ظاهر آيات قرآن (طبق معناي لغوي و اصطلاحي) موافق است به تفسير علمي بپردازد و معاني مجهول قرآن را كشف و در اختيار انسان‏هاي تشنه حقيقت قرار دهد. اين شيوه تفسير علمي، بهترين نوع و بلكه تنها نوع صحيح از تفسير علمي است.

بعد از ذكر این مقدمه باید بگوییم كه رد كامل يا قبول كامل همه انواع تفسير علمي صحيح نيست. بلكه تنها آن تفسیری معتبر است كه مطابق با معیارهای صحیح باشد كه در این صورت دلالت بر اعجاز علمی قرآن دارد و از ظاهر آیات متعددی از قرآن انطباق بر برخی از دستاوردهای قطعی علوم تجربی استفاده می شود و گرچه ممكن است همین آیات به گونه ای باشند كه إحتمال معانی دیگری نیز داشته باشند اما روشن است كه معنایی كه برای ما معتبر است همان معنایی است كه ظاهر الفاظ آیات بر آن دلالت دارد و ما آیاتی داریم كه ظاهر آن مطابق با دستاوردهای تجربی است كه به عنوان نمونه به بحث زوجیت گیاهان می توان اشاره نمود كه در آیات متعددی به آن اشاره شده است.

زوجيت به معناي دو تا بودن، نر و ماده بودن مي‏آيد و قرآن كريم در آيات متعدد به زوجيت گياهان بلكه همه اشیاء اشاراتي كرده است. به عنوان نمونه در یكی از آیات فرموده:« وَ مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ جَعَلَ فِيها زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهارَ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ» (2)  «و از هر گونه ميوه‏اي در آن [زمين‏] جفت جفت قرار داد. روز را به شب پوشاند قطعا در اين [امور] براي مردمي كه تفكر مي‏كنند نشانه‏هاي وجود دارد»

انسان تا قرن‏ها گمان مي‏كرد كه مسأله زوجيت و وجود جنس نر و ماده فقط در مورد بشر و حيوانات و برخي گياهان مثل خرما صادق است. امّا كارل لينه (1707- 1787 م) گياه‏شناس معروف سوئدي نظريه خود را مبني بر وجود نر و ماده در بين همه گياهان در سال 1731 م ارائه كرد و مورد استقبال دانشمندان قرار گرفت. امّا پس از مدتي «لينه» توسط ارباب كليسا توقيف شد و كتاب‏هاي او به عنوان كتاب‏هاي ضلال اعلام گرديد.

سپس دانشمندان كشف كردند كه ماده از تراكم انرژي به صورت ذرات بي‏نهايت ريزي كه اتم ناميده مي‏شود تشكيل يافته است و پس از گذشت مدتي مسأله زوجيت به همه اشياء سرايت داده شد چرا كه دانشمندان كشف كردند كه واحد ساختماني موجودات يعني اتم از الكترونها (با بار منفي) و پروتون‏ها (با بار مثبت) تشكيل شده است(3)

اما نكته ای كه در پایان قابل ذكر است این است كه گرچه توافق قرآن با علوم جديد، بر سر يك مطلب علمي، اعجاز قرآن را اثبات مي‏كند، اما اعجاز قرآن، منحصر در همين بعد آن نيست. پس اگر مطالب علمي قرآن توسط علوم تجربي، مورد تأييد قرار نگرفت، موجب بي‏اعتباري قرآن نمي‏شود؛ چون اعجاز قرآن از راه‏هاي متعدد دیگر ثابت شده است و اگر از لحاظ علمي هم، در بعضي موارد اثبات شود شاهد ديگري، بر اعجاز آن است و اگر ثابت نشود، ضرري به اعتبار قرآن نمي‏زند. و با توجه به مطالب مذكور روشن می شود كه گرچه نمی توان همه آنچه به عنوان تفسیر علمی قرآن ذكر شده را پذیرفت اما همه آنها را هم نمی توان رد نمود و برخی از موارد به طور قطع دلالت بر اعجاز علمی قرآن دارد. (4)

پی نوشت ها:

1. رضائي اصفهاني، محمد علي، پژوهشي در اعجاز علمي قرآن، رشت، كتاب مبين، 1381ش، ص 82.

2. رعد (13) آیه 3.

3. رضائي اصفهاني، محمد علي، پژوهشي در اعجاز علمي قرآن، رشت، كتاب مبين، 1381ش، ص 277.

4. برای مطالعه تفصیلی بحث اعجاز علمی قرآن و بررسی تفصیلی موارد آن مخصوصا خلقت آسمان و مراحل شكل گیری جنین مراجعه شود به كتاب پژوهشي در اعجاز علمي قرآن، تألیف دكتر رضائي اصفهاني.